производительный, продуктивный; таһаарыылаах үлэ производительный труд.

прил. I. (производительный) таһаарыылаах, оҥорумтуолаах; продуктивный труд таһаарыылаах үлэ; 2. с. х. бородуукта биэрэр, бородуукталаах; продуктивный скот бородуукталаах сүөһү; 3. лингв, үөскэтимтиэ; продуктивный аффикс үөскэтимтиэ сыһыарыы.

I уст. предназначенный, предопределённый.
II : оҥоруулаах күүстэр производительные силы.

даҕ. Кыайыылаах, үрдүк көрдөрүүлээх, үгүһү оҥорон таһаарар. ☉ Дающий очевидные, определённые результаты, производительный, продуктивный, эффективный
Олохсуйан үлэлээтэххэ, үлэ ордук таһаарыылаах буолар. И. Бочкарёв
Норуот хаһаайыстыбатын бары салааларыгар саамай таһаарыылаах, саамай үчүгэй оҥоһуулаах массыыналар үлэлииллэр. И. Данилов. Кинилэр аҕыс оҕону ииттилэр уонна улаатыннардылар. Оҕолоро бары таһаарыылаах үлэһиттэр. И. Пухов

с. 1. (по гл. разместить) туруортааһын, тарҕатыы, олохтооһун; 2. (по гл. разместиться) оннуланыы, олоруу; 3. (система расположения) тарҕанан туруу; размещение производительных сил оҥоруулаах күүстэр тарҕанан туруулара.

холлоох үлэһит человек, работающий физически много и производительно; холлоох сир земля, территория, на которой есть где развернуться, есть где и к чему приложить руки.

I
даҕ.
1. Улахан кыахтаах, кыайыгас. ☉ Способный на многое, с большими возможностями, производительный
Урукку орто отчут Ол күнтэн уларыйбыта, Хотуулаах холлоох бастыҥ Охсооччу аатырбыта. И. Гоголев
Дьикти массыына сүүс гектар сири биирдэ эргийэн ылар. «Дьэ, көр бу холлоох массыына...» — диир саҥа иһиллэр. В. Ойуурускай
Холлоох, мындыр кыдамаһыт. Н. Рыкунов
△ Киэҥ далааһыннаах (үлэ). ☉ Имеющий большой размах (напр., о работе)
Холлоох үлэ тэтимин Эбэн биэрэр туһугар, Куотуһууга бастыыр иһин Элбэх киһи турунар. Күннүк Уурастыырап
Чахчы холлоох үлэ ыытыллыбыт даамбата буолан биэрдэ. «Кыым»
Сайын устатынааҕы биир күннээҕи орто көрдөрүүм, орто оҥорон таһаарыым диэтэххэ, дьэ холлоох үлэ буолбаат? «ХС»
2. Туохха эмэ холоонноох, сөптөөх, дьүөрэлээх. ☉ Правомерный, резонный, имеющий основание, соответствующий
[Баллайах:] Аҕа уустара арахсан тустуспа бараары, бэйэ-бэйэлэригэр өйөһөн уоттаабыттар диэххэ эмиэ холлоох буолуо этэ. Амма Аччыгыйа
Куомун Силип этиитэ — Холлооҕунан холлоох суол: Хобороонньо тыллаһыыта — Холуобунай аҥаардаах. Күннүк Уурастыырап
♦ Холлоох хоппот — дэбигис кыайтарбат, элбэх үлэни эрэйэр. ☉ Требующий много труда, больших усилий
Холлоох хоппот ото үүнэн эрэр үһү. Болот Боотур
Дьадаҥылар иэһи төлөөмүнэ, холлоох хоппот хойуу дьыалата киирдэ. М. Доҕордуурап
II
даҕ. Ыраах баар, сытар. ☉ Далёкий, дальний, отдалённый. Холлоох айан
□ [Рудник начаалынньыга] хотой да буолан, хонноҕор-быттыгар хорҕолдьуну хорҕоппут холлоох ыраах хоту дойдуга кэллэҕэ. С. Федотов. Хотоҕойдоох аймаҕын Холлоох сиргэ хааллараннар Көр ол — диирэ халлааҥҥа Айанныыллар аргыстар. Тува т.

ж. в разн. знач. күүс, күүс-күдэх; ударить со всей силой күүһүҥ муҥунан оҕус; центробежная сила физ. центробежнай күүс; сила ветра тыал күүһэ; сила ума ей күүһэ; сила привычки үгэс күүһэ; производительные силы эк. оҥорумтуолаах күүстэр; великая сила идей ленинизма ленинизм идеяларын улуу күүһэ; движущие силы революции революция хамсатар күүстэрэ; вооружённые силы сэбилэниилээх күүстэр; # рабочая сила үлэһит күүс; по силам или под силу күүс иһинэн, кыах иһинэн; через силу күүс таһынан, күүс муҥунан; потерять силу юр. күүскүн сүтэр (хол. сокуон); войти в силу юр. күүскэр киир, чахчылаах буол (хол. сокуон); оставить в силе юр. күүһүгэр хааллар, көтүрбэккэ хааллар (хол. сокуону).