нареч. ырылхайдык, чуолкайдык; отчётливо произносить каждое слово хас тылы барытын чуолкайдык эт.

несов. 1. см. выразиться; мягко выражаясь сымнатан эттэххэ; 2. прост, (произносить бранные слова) быдьардык тыллас, үөҕүс.

звукоподр. быстро произносить звуки ба-ба-ба, бабакать; тоҥон бабыгырыыр а) у него зуб на зуб не попадает (от холода); б) перен. он говорит бестолково, бессвязно.

сов., произносить несов. что 1. (выговорить) саҥар; правильно произнести слово тылы табатык саҥар; 2. (проговорить, сказать) эт; произнести речь тылла эт; 3. (огласить) иһитиннэр, ааҕан иһитиннэр.

аат., поэт. Айхалы тардааччы, айхалы ыҥырааччы; өрөгөй ырыатын ыллааччы, айхаллааччы. ☉ Тот, кто произносит восклицание «айхал!»; поющий славу, тот, кто поет, слагает гимны, поэт. Айхалдьыт кыргыттар. ПЭК СЯЯ
Бу үйэҕэ айхалдьыт буолуубар, Муза, эн тапталлаах аргыскын. Кэм-дьыл кэлэн, бокуйа кырдьарбар, Уураан аас, атаскын! Эллэй

аат. Алгыһы этэр, алгыыр киһи. ☉ Тот, кто произносит алгыс, благопожелание
Аныгы алгыстар баар да буолар эбит буоллахтарына, кинилэр алҕааччы үтүө баҕатын эрэ биллэрэр курдук суолталаах буолаллар. Саха фольк. Алҕааччыам, бүгүн мин төрөөбүт Алааһым чыычааҕар дьүөрэбин. Уһуннук ньимийэн өрөөбүт Уоһум дьэ өһүллэн, үөрэбин. Р. Баҕатаайыскай

тыаһы үт. туохт. Сорох дорҕооннору (хол., «р» дорҕоону) чуолкайа суох этэн саҥар. ☉ Картавить, произносить слова невнятно
Таня «Ленин!» — дии түстэ тыла минньигэстик былдьыйан, үөл сибэкки хаймыылаах мэтириэти ыйа-ыйа. Сибэккилэр

аат., итэҕ.
1. Ойуун эдэр ойууну үөрэтэн, уһуйан бүтэн бэлэскэ силлээн баран этэр тыла. ☉ Слово, которое произносит шаман-учитель после плевка в зев молодому шаману, что означает завершение обучения шаманскому искусству
Эмчит оҕонньор дом оҥорон тугу эрэ ботугураата. Дом ол аата сиэри-туому тутуһан ойуун алҕаан эмтээһинэ. А. Бэрияк
2. Дьоҥҥо туһаайан баҕа санааны этэн баран бүтэрэр, «күлүүс» тыл («үтүө тылым тиийдин» диэн суолталаах). ☉ Ключевое слово, которым закрепляют заветное желание, обращенное к людям (со знач. «пусть доброе слово дойдет»). Алгыс баһа сыаланнын! Дом!!!

I 1) называть, произносить имя; аатын ааттаа назови его имя; 2) называть, давать имя; именовать; маны туох диэн ааттыыллар ? как это называется?; оҕоҕутун ким диэн ааттаатыгыт ? какое имя вы дали своему ребёнку?, как вы назвали своего ребёнка?; 3) считать кем-л., каким-л.; кинини күүстээх диэн ааттыыллар его считают сильным.
II 1) успокаивать, утешать (напр. ребёнка); 2) см. ааттас = II.

туохт. Һээдьэни үҥкүүлээ биитэр ыллаа. ☉ Танцевать «һээдьэ» или произносить слова песни «һээдьэ»
Эбээннэр муста түстэллэр эрэ, бэл, кыһын таһырдьа һээдьэлииллэр. Н. Абыйчанин
Туундара олохтоохторо биэрэккэ түүн хойукка диэри һээдьэлээн эҥээриппиттэрэ. И. Егоров
Онтон аны эбээннэр туспа һээдьэлээн сиксиллэн барбыттара. И. Бочкарёв