прил. чуолкайдык иһиллэр (отчётливый); чуолкайдык өйдөнөр (вразумительный).

нареч. 1. (занимательно) сэргэхтик, кэрэхсэтиилээхтик; он живо рассказывал о виденном кини көрбүтүн туһунан сэргэхтик кэпсиирэ; 2. (ясно, отчётливо) субу баар курдук, үкчү; он живо помнил все события кини бары событиелары субу баар курдукөйдүүрэ; 3. разг. (скоро) түргэнник; он живо сбегал за врачом кини түргэнник врачка бара охсон кэллэ.

1. нареч. (ярко) сырдыктык, дьэҥкэтик; 2. нареч. (отчётливо) ырылхайдык, дьэҥкэтик, чуолкайдык; ясно видно дьэҥкэтик көстөр; ясно слышать чуолкайдык иһит; 3. в знач. сказ. безл. (понятно) дьэҥкэ; ясно без слов быһаарыыта да суох дьэҥкэ; 4. в знач. сказ. безл. (о погоде) күннээх, былыта суох; если будет ясно, пойдём гулять былыта суох буоллаҕына, күүлэйдии барыахпыт.

сыһ. Сытыытык, дьэргэччи (көр). ☉ Ясно, чётко, отчётливо (видеть)
Икки хараҕым аһыллан, Эрилик-дьэрэлик көрбүтэ. А. Пушкин (тылб.)

прил. 1. (выпуклый) рельефнэй, томтоҕор, бүлтэгэр; рельефная карта томтоҕор карта; 2. перен. (отчётливый) ырылхай, чуолкай; рельефное описание ырылхай ойуулааһын.

прил. 1. лоппоҕор; выпуклые стёкла лоппоҕор таастар; 2. (рельефный) бүлтэгэр, томтоҕор; выпуклые буквы томтоҕор буквалар; 3. перен. (отчётливый) арылхай, дьэҥкэ; выпуклое изображение арылхай ойуулаан көрдөрүү.

прил. 1. (предназначенный для чеканки) быһар, быһыы быһар, ойуу быһар; чеканный станок ойуу быһар станок; 2. (изготовленный чеканкой) быһыы, быһан оҥоһуллубут; быһыы ойуулаах; З. перен. (ясный, отчётливый) чочуллубут, лоп курдук, ырылхай; чеканный стиль ырылхай стиль.

сыһ.
1. Киһиэхэ тиийэр, өйдөнөр гына (эт, быһаар). ☉ Ясно, внятно, доходчиво (говорить, объяснять). Учуутал чуолкайдык быһаарар
2. Мэһэйэ суох ырылхайдык, дьэҥкэтик (көһүн). ☉ Отчётливо, чётко, как на ладони (виднеться)
Соҕурууҥу улахан күөл уҥуоргу саҕатыттан киирбит тумуска турар дурда чуолкайдык көстөр эбит. Амма Аччыгыйа
Түннүгүнэн Сэргэлээх уопсайдарын омоонноро чуолкайдык көстөллөр. Н. Лугинов
Туналыйар ыйдаҥаҕа туох барыта чуолкайдык көстөр. М. Доҕордуурап

прил. 1. (яркий, светлый) сырдык, аламай; ясное солнце аламай күн; 2. (безоблачный) ыраас, күннээх; ясная погода ыраас күн; 3. перен. (ничем не омрачённый, чистый) ыраас; ясная душа ыраас дууһа; 4. (отчётливый) ырылхай, дьэҥкэ, чуолкай; ясный почерк ырылхай буочар; 5. (логичный, убедительный) ырылхай, дьэҥкэ; ясный ответ дьэҥкэ эппиэт; 6. (очевидный) дьэҥкэ, чуолкай; ясное намерение чуолкай сананыы.

прил. 1. сырдык; күннээх; светлая комната сырдык хос; светлый день күннээх күн; светлая лунная ночь сырдык ыйдаҥа түүн; светлая лампочка сырдык лаампа; 2. (чистый, прозрачный) сырдык, дьэҥкир; светлое стекло сырдык өстүөкүлэ; 3. (о цвете) сырдык, сырдык өҥнөөх; светлый костюм сырдык көстүүм; 4. перен. (радостный, счастливый) сырдык, үтүө; светлое будущее сырдык кэскил; 5. перен. (отчётливый, ясный) сырдык, дьэҥкэ, ыраас; светлый ум сырдык ей; # светлая личность үтүө киһи.