промоина; үрэх кэҥкэмэтэ промоина на реке.

промоина или глубокая трещина (в крутом береге).

1) ров; яма; хаспахха түстүм я упал в яму; 2) промоина; атым хаспахха түһэн хаалла моя лошадь угодила в промоину # хайа хаспаҕа пещера.

1) имеющий рвы, ямы; с... рвами, с... ямами; 2) имеющий промоины; с... промоинами.

аат., түөлбэ. Толооҥҥо уу хаһыытыттан үөскээбит хаспах; ол хаспаҕынан сүүрүгүрэр үрүйэ. ☉ Промоина в долине; ручеёк, протекающий по этой промоине
Кыккыраһар-тыккыраһар тырытыалар Кыллыгырыы-чыллыгырыы ылластылар, Күүгээннэнэр, көтүөлэһэр күрүлгэннэр Көҥүстэрдиин көрсүһээри түмүстүлэр. П. Тобуруокап
Сотору хаар ууллуо, чалбахтар үөскүөхтэрэ, тырытыалар сүүрүөхтэрэ. Н. Босиков

аат. Сир хаһыллыбыта, оҥкучах; уу хаһыыта, көҥүс. ☉ Ров, яма; рытвина, промоина
Уолаттар хаспахха кирийэн сыталлар. Н. Якутскай
Онтон сылаас, куйа, хараҥа буор хаспахпар тобуктуун, илиилиин кумуччу туттан, халтаҥ соммунан бүрүнэн олордум. Н. Габышев
[Гавриил] буомба көҥү тэппит хаспаҕар дьылыс гынна. А. Данилов
◊ Хайа хаспаҕа — хайалар быыстарынан дириҥээн киирэр көҥдөй сирдэр. ☉ Пещера
Сүбэлиирэптээх хайа хаспаҕар баайан туруорар аттарын үрдүгэр түстүлэр. Амма Аччыгыйа
Биһиги дойдубут араас сирдэригэр бэртээхэй хайа хаспахтара бааллар. СМН АҮө
ср. тув. каскак ‘крутой склон, поросший кустарником’, алт. каскак йер ‘круча’

I
1. аат. Сүүрүктээх уу хаспыт, куоһаабыт хаспаҕа. ☉ Углубление, впадина в земле, промытая потоком воды, промоина
Кини [Таатта үрэх] кэпсээннээх, кэҥкэмэлээх ис киэбин Кэрийэ сылдьаммын көрдүм. Саха нар. ыр. I
Кэҥкэмэлээх, киэҥ үрэх сирдэр Кэтитдэлэгэй иэннэрин устун Сиэллэрэн дьигиһитэн киирдилэр. Күннүк Уурастыырап
Уораҕайдаах улуу Лена Улаатан аҕай нэлэһийбит, Кэҥкэмэлээх кэтит иэнэ Кэҥээн аҕай килэдийбит. Болот Боотур
2. даҕ. суолт. Киэҥ сиринэн тайаан сытар, нэлэмэн. ☉ Простирающийся широко, на большое расстояние
Бу туманынан бүрүллэн дөйө тоҥон турар киэҥ кэҥкэмэ сыһыы аны аҕыйах ыйынан күөххэ күөгэйэ сууланан тиллэн кэлиэ турдаҕа. В. Протодьяконов
Онуоха эрэ өйдөөбүтүм: бу күннэтэ көрөр кырдьаҕаһым хараҕа мындыра, тыла-өһө ырааһа, өйүн-санаатын дьүһүлгэнэ төрөөбүт-үөскээбит киэҥ кэҥкэмэ туундаратын кытта хайдах курдук уруулуу дьүөрэлэһэрин. С. Тумат
II
аат., эргэр., түөлбэ. Үрдүк, киэҥ сотолоох уу кэһэр этэрбэс (саппыкы). ☉ Торбаса (сапоги) с высокими и широкими голенищами
Ленка кэҥкэмэ саппыкытын кэтэн, харгыга кэлэн иҥнибит дьарҕаалары күөгүлээн ыла-ыла, кытылга баар уулаах умуһахха тамнааттыыр. «ХС»