1) просеивать (тряся); бурдугу сиксий= просеять муку; 2) см. сахсый =.

несов. что 1. и без доп. ыс; сёять пшеницу сэлиэһинэйи ыс; 2. перен. (распылять) ыс; туча сёяла дождь былыт самыырынан ыһара; 3. перен. (распространять) тарҕат, тэнит; сёять знания билиини тарҕат; 4. (просеивать) сиксий, сиидэлээ.

1) просеивать или цедить, процеживать сквозь сито; бурдугу сиидэлээ = просеять муку через сито; отон уутун сиидэлээ = процедить брусничный сок через сито; 2) перен. тщательно отбирать, выбирать что-л. (оставляя самое лучшее).

туохт.
1. Тугу эмэ эрэһэнэн сиидэлээ. ☉ Просеивать, пропускать через сито или решето.
2. Эрэһэ курдук оҥор. ☉ Делать что-л. в виде сита, решета
Элиэнэлиир эбэкэбит Эрэһэлиир долгунунан Эҕэрдэлээн дьиримнээтин. С. Васильев
[Биһиги] икки хахыйах оҕотун быһан, икки тардыллыбыт уобуруччулуу хардарытаары иэҕэн, түгэҕэр эрэһэлээн оҥордубут. С. Тока (тылб.)

туохт.
1. Тугу эмэ сиидэҕэ кутан сахсыйан сыыһын көтүт, ыраастаа (хол., бурдугу). ☉ Просеивать, очищать, пропуская через сито, решето (напр., муку)
Хантан эрэ биир кыра, суон дьахтар иһиккэ бурдук туппутунан тыаһа суохтук үктэнэн кэлэн бурдугун сиксийбитинэн барда. Амма Аччыгыйа
Аҥаар илиитинэн чабычахтаах бурдугун сиксийэн көрбүтэ алта уон биэс кутуу бурдук баар эбит. Эрилик Эристиин
Хаҥас диэки биир кыыс бурдук сиксийэн илгистэр. Н. Түгүнүүрэп
2. көсп. Биир тэҥ субуллук сахсылын, дьигиһий. ☉ Сотрясаться от частых и коротких колебательных движений, дрожать, трястись
Кыһыллар алта бүлүмүөттэрэ тэҥҥэ ытан сиксийбитинэн бардылар. Амма Аччыгыйа
Ата аа-дьуо сэлбэйэр, Суол очура сиксийэр. П. Тобуруокап
[Кулунчук] күөх кырыһынан сабыллыбыт алааһын ньуурун сытырҕалыы-сытырҕалыы, сиэлэн сиксийдэ. В. Иванов
Бүлүмүөттэр кириэстии ытыалаан сиксийэллэр. ССС
3. көсп. Биир тэҥник титирэстэтэ хамсат, илибирэт. ☉ Колебать; заставить равномерно, мелко дрожать
Улахан тыал түһэн сиксийбитэ икки хонно. Н. Лугинов
Мин эһиэхэ кэлиэҕим Үйэ тимир киэһэтигэр, Айаас тыал сэбирдэҕи Сиксийэр күһүнүгэр. И. Гоголев
Айылҕа мутукчатын, сэбирдэҕин тэбээн сиксийдэ. Э. Соколов
♦ Иһэ сиксийдэ көр сипсий
«[Ыкка] тугу да биэримэҥ, — диэтим, — иһэ сиксийдэҕинэ бэйэтэ кэлиэҕэ». В. Протодьяконов
Хара Кыыс [ынах аата] өллөҕүнэ, үрүҥ аһынан баҕас испит сиксийэр баҕайыта ини. В. Иванов
[Кэтириис:] (сөмүйэтин чочоҥнотор) Аччыктаатаххытына, искит сиксийдэҕинэ кэлиэххит. Пьесалар-1954.
ср. тув. сыкса, бур. һагшаха ‘просеять’

туохт.
1. Тугу эмэ өрөтаҥнары сиксийэн, илгиэлээн хамсат, сахсаҥнат. ☉ Толчками, рывками шевелить, двигать что-л. сверху вниз или из стороны в сторону, трясти, встряхивать, ворошить. Оту сахсый. Таҥаһы сахсый
□ Харытыан, оргууй аҕай туран, икки тобугун тэбэннэ, сонун ылан сахсыйда. Л. Попов
Көр эрэ, бу саһылы хараҥаҕа сахсыйдахха, түүтүттэн уот сандаарыҥныыра, ол иһин уоттаах саһыл диэн сурах тарҕаммыта. Болот Боотур
[Малатыылка] тимир биилкэ тарбахтарынан [бурдук] отун сахсыйан таһааран өрөһөлөөтө. М. Доҕордуурап
Силлиэ иһиирэ-иһиирэ хаары өрө бурҕачытар, иинэҕэс бэстэри уонна бэрдьигэстэри арааһынайдаан сахсыйар, эрийэр-мускуйар. С. Никифоров
2. Тугу эмэ көрдөөн биир-биир ылыталаан ыһыталаан көр, хостотолоо. ☉ Перебирать, ворошить что-л. в поисках чего-л.
Маҥнай Кузьма Петрович малын-салын былдьыахтара, онтон эн биһикки курдуктар бөхпүтүн-сахпытын сахсыйыахтара, тугу сөбүлүү көрбүттэрин барытын былдьаан ылыахтара. Н. Якутскай
Хоппотун тиэрэ сахсыйда, …… туох баар долбууру барытын кэрийдэ да, [бүтээнсийэтин] булбата. Күндэ
Биһилэҕин ылаары ампаарга тахсыбыта, сундуугун малын сахсыйбыта уонна кыракый туос ыаҕайачааны тутан ылбыта. «Кыым»
3. Айанныыр кэмҥэ олорон иһэр киһини өрүтэ быраҕаттаа, хамсат. ☉ Подбрасывать, раскачивать кого-что-л. при езде, трясти
Көнө суоллар, токур суоллар Сахсыйаллар, сылаталлар, Куйаас буолар, дьыбар буолар, Суоппар син биир тулуйар. И. Гоголев
Пьер ата адъютант атын кыайан сиппэт уонна биир тэҥ нэксиэтинэн сахсыйар. Л. Толстой (тылб.)
△ Тугу эмэ тутан, сүгэн иһэн хаамаргар улаханнык хамсат, биэтэҥнэт. ☉ Трясти, встряхивать, потряхивать кого-что-л. при ходьбе, неся на руках или на спине
Сүүрэн иһэн өйдөөн кээлтим саһылларым оҕолорун өрөтаҥнары сахсыйан ахан эрэр эбиппин. Суорун Омоллоон
4. кэпс. Киһини тугунан эмэ буруйдаан, илиилээн илгиэлээ, уолуктаан сиксий. ☉ Трясти кого-л., схватив за грудки, за волосы и т. п., задать тряску кому-л.
Өлөөрү сытар саллааты өрөтаҥнары сахсыйа сылдьан ону-маны доппуруостаабыттарыгар, сирэйэ көҕөрөн, уҥан барда. Эрилик Эристиин
Байбааскы сарылыыр саҥата иһилиннэ …… Гордей сахсыйан биэрдэ быһыылаах. Болот Боотур
[Лариса:] Оо, абам эбит! Уол оҕо эбитим буоллар, мин кинини түөһүттэн ылан үчүгэй аҕайдык сахсыйан биэриэх этим. Н. Туобулаахап
Ааныс, бэйиккэй, кэтэҕиҥ аһыттан сахсыйарым, буоргун-сыыскын тэбиирим буолуо! А. Сыромятникова
ср. бур. һагшуур ‘решето’, һагшаха ‘сеять, просеивать’