профессиональный; профессиональнай уөрэх профессиональное образование; профессиональнай ыарыылар профессиональные заболевания; профессиональнай союзтар профессиональные союзы.

(профессиональнай союз) профсоюз (профессиональный союз); профсоюз — коммунизм оскуолата профсоюзы — школа коммунизма.

прям., перен. революционер; идэтийбит революционер профессиональный революционер; наукаҕа революционер революционер в науке.

1. 1) имеющий профессию; с... профессией; имеющий квалификацию, с... квалификацией; квалифицированный; 2) имеющий какую-л. привычку; с... привычкой; куһаҕан идэлээх он имеет дурную привычку; 2. мастер, специалист; идэлээх үлэһиттэр специалисты; идэлээҕи кытта олоруоҥ — идэлээх буолуоҥ погов. с мастером поживёшь— мастером станешь # идэлээх союз профессиональный союз, профсоюз.

м. 1. (тесное единение) союз, союзтаһыы; союз рабочего класса и трудящихся масс крестьянства рабочай кылаас уонна үлэһит бааһынай аймах союзтара; 2. (государственное объединение) союз; Союз Советских Социалистических Республик Советская Социалистическай Республикалар Союзтара; 3. (общественная организация, объединение) союз; профессиональный союз идэлээх союз; 4. (для каких-л. действий) союз, союзтаһыы; военный союз байыаннай союз; 5. грам. ситим тыл.

(Всесоюзный Центральный Совет Профессиональных Союзов) ИСБСК.С (Идэ-лээх Союзтар Бүтүн Союзтааҕы Киин Со-веттара).

1. даҕ.
2. Идэҕэ үөрэммит, идэни баһылаабыт. ☉ Обученный какой-л. профессии, имеющий профессию, квалификацию
   Суруйааччылар, композитордар, араас идэлээх искусство маастардара кэлэн бэйэлэрин уран искусстволарын биһиги саха норуотугар биһирэмнээн көрдөрдүлэр. Суорун Омоллоон
   Биһиэхэ идэлээх дьон наадалар. Н. Габышев
   Сопхуос оробуочайдара уонна идэлээх үлэһиттэрэ аныгы техникаҕа уонна наукаҕа олоҕуран таһаарыылаахтык, өрө көтөҕүллүүлээхтик үлэлииллэр. И. Данилов
3. Тугу эмэ гынар үгэстээх, үөрүйэхтээх; кэмэлдьилээх. ☉ Имеющий какую-л. (в том числе дурную) привычку
   Итиччэ чугастан сыыспат идэлээхпин. Далан
   Надя сыл аайы кэриэтэ туристическай путевканан сири-дойдуну кэрийэр идэлээх. Н. Лугинов
   Учуутал үөрэтэр оҕотун, төһө да улааппытын, сааһырбытын иһин, мэлдьи оҕо курдук саныыр идэлээх. Софр. Данилов
   Кыыһырдарбын эрэ тугу саҥарарым баһын билиммэт буолан хаалар идэлээхпин. С. Ефремов
4. аат суолт. Бэйэтин идэтин үчүгэйдик баһылаабыт киһи, специалист. ☉ Мастер своего дела, профессионал, специалист. Идэлээҕи кытта олоруоҥ - идэлээх буолуоҥ, түөкүнү кытта олоруоҥ - түөкүн буолуоҥ (өс хоһ.)
   ◊ Идэлээх сойуус - үлэ ханнык эмэ салаатын үлэһиттэрин холбоһуга, түмсүүтэ. ☉ Профессиональный союз, профсоюз
   Идэлээх сойууһу тэрийэргэ уураахтаатылар. Идэлээх сойуустар конференциялара. Хайа оробуочайдарын идэлээх сойууһугар киирбитэ. «ХС»

нареч. 1. (углублённо, профессионально) тус анабылынан (тус идэҕэ анаан); книга написана слишком специально кинигэ олус тус анабылынан суруллубут; 2. разг. (с целью) анаан, сорук оҥостон; я пришёл специально мин сорук оҥостон кэллим.

I и. д. от уһулун = I приобщение к чему-л. (напр. к ремёслам); приобретение каких-л. навыков (обычно профессиональных); уус идэтигэр уһуллуу приобщение к кузнечному ремеслу.
II и. д. от уһулун = II в разн. знач. снятие; үлэттэн уһуллуу снятие с работы; киинэҕэ уһуллуу участие в киносъёмках; киинэ уһуллуута киносъёмка, киносъёмки.

I
1. аат.
1. Балыгы бултааччы. ☉ Рыболов, рыбак
Ньукулаас эдэр эрдэҕиттэн күн бүгүҥҥэ диэри сааһытынан уонна балыксытынан нэһилиэгэр киһиэхэ баһыйтарбатах киһи. С. Никифоров
Өрүс уҥуоругар биир балыксыт тыытыгар олорон күөгүлүүр. Н. Якутскай
Үһүө этибит: мин – омуннаах соҕус балыксыт, иккиспит • олохтоох учуутал, үһүспүт – оскуола остуораһа. Н. Габышев
2. Идэлэммит балыгы бултааччы. ☉ Человек, основное занятие которого рыболовство, профессиональный рыбак
Дьааҥы оройуонун балыксыттара өлгөм булт иһин, хоту дойду холоруктаах тымныытыттан толлубакка, бары күүстэрин уонна сатабылларын ууран туран охсуһаллар. И. Данилов. Билигин Саха сирин киэҥ киэлитигэр М. Горькай улуу аатын истибэтэх, кини өлбөт-сүппэт айымньыларын аахпатах биир даҕаны холкуостаах, оробуочай, булчут, балыксыт суоҕа чахчы. Софр. Данилов
Балыксыппын өрүүтүн – Махтанабын идэбэр: Биллим үлэ үөрүүтүн Бэйэм муҥур үйэбэр. Күннүк Уурастыырап
Киэһэ аайы балыксыттар Хаһыат ааҕар чаастаахтар. С. Данилов
2. даҕ. суолт. Балыктыыр, балыгы бултуур. ☉ Рыбацкий, рыболовецкий
Чыычаах [киһи аата] бу түҥкэтэх улуус үрэҕин баһыгар, бэс күөлүгэр бүгэн олорор балыксыт оҕонньордоох эмээхсинтэн төрөөбүтэ. И. Гоголев
Тыал, буурҕа оонньуур, хаар саба тибэр хотугу дойдуга балыксыт артыалыгар атын сиртэн киһи кэлэрэ – сүрдээх улахан сонун. Т. Сметанин
Былааны аһара анньаннар, Бултуйбут балыксыт уолаттар, Салгыны ырыанан аймааннар, Иһэллэр дьигискэн тыылардаах. Л. Попов
◊ Балыксыт күнэ – балыгы бултааһынынан анаан дьарыктанар дьон бырааһынньыктара. ☉ День рыбака. Бүгүн – балыксыт күнэ
II
аат.
1. Балык аһылыктаах хотой. ☉ Скопа степная (хищная птица).
2. Өрүс тыыраахыта. ☉ Речная крачка (птица)
Балыксыт хоптобут кыланна, таҕыста саҥа күн. Н. Босиков. Тэҥн. балыктыма