сов. 1. (высказаться) эт, саҥар; неудачно выразиться табыгаһа суохтук саҥар; 2. (проявиться) көһүн, билин; буол.

с. 1. (по гл. проявить) көрдөрүү, биллэрии; фото таһаарыы; 2. (по гл. проявиться) көстүү, биллии; фото тахсыы.

несов., разразиться сов. 1. (проявиться с силой) саалын, тоҕо саалын; разразилась гроза этиҥнээх самыыр тоҕо саалынна; 2. чем, перен. (с силой выразить свои чувства) тоҕо бар; разразиться смехом күлэн тоҕо бар.

сов. 1. в чём, на ком-чём и без доп. (проявиться, отразиться) билин, көһүн, таай; сказалась усталость: он заснул сылаата таайан, кини утуйда; 2. кому и без доп., разг. (сообщить о своих действиях) этин, эт; он ушёл не сказавшись кини эппэккэ эрэ барбыт; 3. кем, разг. (представиться) диэ, дэн; сказаться больным ыарыпахпын диэ.

туохт., кэпс. Улам мунньуллан кэнникинэн билин, таай. ☉ Постепенно накапливаясь, в какой-л. момент обнаружиться, проявиться в полной мере (напр., об усталости)
Куйаастан уҥуоҕаиҥиэҕэ ууллан, үлэттэн сылаарҕаабыта суойан, Татыйаас нухарыйан барда. Софр. Данилов
Төһө да халыҥ таҥастааҕын иннигэр, тымныы суойан, оһолломмут атаҕар хаан туруута, устунан сүһүрүү бардаҕына көҥүлэ. У. Нуолур
Онно долгуйбута, күүрбүтэ ааһан, сылаата дьэ суойан, билигин ээл-дээл курдук. Г. Угаров

1. уруһуйдаа диэнтэн атын. туһ. Икки илиитин күөрэччи көтөхпүт кыыс уруһуйдаммыт ыстатыйатыгар хараҕа хатанна. Айысхаана
   Оҕолоор, мин эһиэхэ хартыыналары көрдөрүөм, эһиги ким эбэтэр туох уруһуйдаммытын этиэххит. ОСБОо
   Сурукка киирэн, хаартаҕа уруһуйданан баран суох буолбут эбэтэр икки сүүсчэкэ сыл устата ситэ таайылла илик таабырыннардаах арыылар эмиэ бааллар. ГКН МҮАа
2. Ойуу буолан көһүн (хол., айылҕа көстүүтүн этэргэ). ☉ Показаться, проявиться в виде какого-л. изображения, рисунка (напр., о явлениях природы). Кини настарыанньатыгар сөп түбэһэн, кыһын ортото симиктик көстөр күн үрдүнэн кустук уруһуйданна. НАК СК

туохт.
1. Аллараттан көбөн таҕыс. ☉ Всплывать на поверхность
Ойбоҥҥо мунду бөҕө күөрэйбит. Н. Габышев
Арай, тимирбит арыылар үрдүк иирэлэрин намчы төбөлөрө сүүрүккэ оҕустаран, сүтэ түһээт, күөрэйэллэр. В. Тарабукин
△ Өрө көт. ☉ Взмывать вверх
Күөгэйэр күөх салгыҥҥа көтөр аал күөрэйэн таҕыста. Нор. ырыаһ.
2. көсп. Сүтэ сылдьан баран баар буола түс, көстөн кэл. ☉ Появиться вновь, обнаружиться, объявиться
Бу хантан күөрэйдиҥ? Бээрэ, оттон эйигин сэриигэ өлбүт диэбиттэрэ ээ. Т. Сметанин
«Тыый, доҕоор, бу хантан күөрэйдиҥ?» — субу сабыстан олорбут Тиит доҕорун куолаһын истэн үөрэн хаһыытыы түстэ. «ХС»
△ Көстөн кэл, биллэн таҕыс. ☉ Возникнуть, появиться, проявиться
Кырдьык хаһан эмэ күөрэйиэ, миэхэ ыспыт бадарааннара сууйуллуо, холкуос туругуруо. Амма Аччыгыйа
ср. монг. хөөрө ‘подниматься в воздух’

1. чинчилээ диэнтэн бэй. туһ. Эргэ сиидэс ырбаахытын устан, көхсүгэр төһө хараҕа тиийиэҕинэн [хотуна маһынан кырбаабытын] чинчилэнэн көрдө. Эрилик Эристиин
   Түөһүн туттан сүрэҕин чинчилэнэр, үөһэ уһуутуур, куттала өссө да ааспатах быһыыта биллэр. «ХС»
2. Туох эмэ буолуохтааҕа эбэтэр буолбута эрдэттэн сибикилэнэн, биллэн бар. ☉ Предполагаться (напр., по каким-л. признакам); намечаться, планироваться; проявиться, стать явным (напр., о внутреннем состоянии)
   Ити аата бу хотон өрөмүөнэ эмиэ бүгүн бүтэр чинчилэммит. Далан
   Халлаан дьыбарсыйбыт, бу түүн улаханнык хаһыҥныыр чинчилэммит. Болот Боотур
   Сорох сирдэргэ аһыҥа өрө туруох курдук чинчилиннэ. «Кыым»
   Алыыны тыатын саҕатынан кыйарыгар сылайбыт чинчилэннэ. «ХС»

туохт.
1. Ыраахха диэри дуораһый, ыраата дуорайан иһилин. ☉ Гулко раздаваться, разноситься (о сильном звуке, голосе), греметь. Күөл диэки саа тыаһа сатараата
□ Тыраахтар мотуорун тыаһа сатарыы-сатарыы ньириһийэр. М. Доҕордуурап
Күүстээх охсууттан сир титирээтэҕин, хайаларга ой дуораана сатараатаҕын ахсын Миимээн мичээрдээн кэбиһэр. И. Данилов
Сайсары үрдүнэн сатарыыр оһуохай, Иһиллээҥ итиннэ Манчаары куолаһын. Эһиэкэй, оһуохай, Эһиэкэй, оһуохай! Т. Сметанин
△ Улахан тыастан доргуй, куугунаа (хол., салгыны, тыа үрдүн этэргэ). ☉ Задрожать, задребезжать, загудеть (напр., о воздухе, верхушках деревьев в лесу)
Абааһы уола …… икки куораан далай ытыһынан чарапчыланан көрдө да, уҥуоргу тыа баһа сатарыар диэри ыллыы турда. Саха фольк. Үлэлиир оҕолор ыллыыллар — Ырыаттан көй салгын сатарыыр. Күннүк Уурастыырап
Борохуот гудога чускуутаан, Халлаан көхсө дуораһыйда, Хайа баһа сатараан, Ньурба иэнэ уораһыйда. С. Васильев
2. көсп., поэт. Күүрэн-күүһүрэн тур, дохсун күүрээннэн. ☉ Проявиться в полную силу; разнестись, грянуть
Хара дьайы халбарыт, Хара ыты хампарыт! Уруй-тускул туругурдун, Айхал-талба сатараатын! С. Зверев
Үөрэх күүһэ өрөгөйдөөтө, Саргылаах саҥа сатараата. И. Чаҕылҕан
ср. хак. сатра ‘рычать; стрекотать; греметь’

туохт.
1. Кыра сүүрээн буолан сүүрт. ☉ Течь маленькой тонкой струйкой, струиться
Саас аайы быһыт уута улам кэҥээн, халыйан испитин таһынан, аны буор быыһынан сыккыстаан, …… уу, бука, көстүбэтинэн сири өҥсүтэн эрдэҕэ буолуо. Амма Аччыгыйа
Бу эбэҕэ Тарыҥ үрэҕэ диэн синньигэс от үрэх сыккыстаан түһэр, онно күөнэҕэ элбэҕин көрөн сөҕүөҥ. И. Гоголев
Тайҕаҕа тыа анныгар сытар дьапталҕа мууһун, сиигин күн уота сылыттаҕына, оргууй аҕай ууллан, өрүскэ тохтообокко сыккыстаан киирэ, аһата турар. Б. Павлов
2. кэпс. Күөдьүйэн кэлбэккэ эрэ, уһуннук уонна бытааннык умай. ☉ Гореть, не разгораясь, долго и слабо
Оһоххо үстүөрт хардаҕас туора-маары түһэннэр, уот сыккыстаан умайа турар. Р. Кулаковскай
Төбөтө маҥхайыар диэри уот бөҕөнү күөдьүппүт оҕонньор түптэни оргууй, сыккыстаан умайарын курдук оҥорбут этэ. С. Дадаскинов
Гараас диэкиттэн буруо тахсарын көрбүтүм, туох баҕайыный, үлэһиттэр бөҕү умаппыттара аныаха диэри сыккыстыыр дуу диэммин, дьиктиргээбитим. И. Никифоров
3. көсп. Мөлтөхтүк биллэн аас; сэниэтэ, көҕө суохтук буол. ☉ Проявиться слабо; происходить без задора
Биэбэйиэм, биһи күн ортобут Уһуурун туһугар олоруох. Түүннэртэн сыккыстаан ордубут Сырдыктан түөспүтүн толоруох. Р. Баҕатаайыскай
Аркадий харахтарыгар үөрүү төлөнө сыккыстаан ааста. В. Яковлев
Аҕаа, хаһааҥҥа диэри дьадаҥытык сыккыстаан олоробут? У. Нуолур