1) раб || рабский; кулут үлэтэ рабский труд; кулут гын = превратить в раба; кулут оҥоһун = использовать в качестве раба; 2) карт, валет; эбиэн кулута пиковый валет.

с. 1. (общественный строй) кулуту бас билии (кулуту бас билиилээх общественнай ту ту л); 2. (положение раба) кулуттааһын; 3. перен. кулуттуу бас бэринии.

1) иждивенец; 2) разг. источник существования (обычно имеется в виду скот); иитимньим икки ынахтаахпын источник моего существования — это две коровы; 3) уст. неимущие (жившие за счёт жителей своего наслега или становившиеся домашними рабами баев); 4) разг. дурная привычка # дьиэ иитимньитэ домашние животные.

1) делать; ыскаабы оҥор = сделать шкаф; орон оҥор = приготовить постель; испииһэги оҥор = составить список; сири оҥор = возделать поле; саҥа оҥор = переделывать; 2) заниматься чём-л.; совершать что-л.; зарядката оҥор= сделать зарядку; бэрэбээскитэ оҥор= сделать перевязку; сыыһаны оҥор = сделать ошибку; эн тугу оҥордуҥ? что ты сделал?; 3) поступать, действовать (каким-л. образом); буруйу оҥор= совершить преступление; үтүөтэ оҥор = а) делать добро; б) делать одолжение; айыыны оҥор = грешить, совершать грех; забастовка оҥор= организовать забастовку; 4) обращать, превращать в кого-что-л.; кулут оҥор = превратить в раба; хоруо, күл оҥор = превратить в руины (букв. в уголь и пепел); 5) готовить, стряпать; үүтүнэн иэдьэгэйи оҥор = приготовить творог из молока; 6) разг. думать, полагать, считать; мин кинини сөбүлүө оҥоробун я полагаю, что он согласится # оҥоруутун оҥор = проучить.

возвр. от оҥор = 1) делать, готовить, приготовлять, строить, устраивать что-л. (для себя); хамса оҥоһун = сделать себе курительную трубку; 2) готовиться, снаряжаться, собираться; оҥоһун, сотору барыахпыт собирайся, скоро уходим; 3) приводить в порядок (себя), поправлять что-л. (на себе); тарааххын оҥоһун= поправить гребёнку; баттаххын оҥоһун= а) поправить себе волосы; б) сделать себе причёску; күөмэйгин оҥоһун = прочистить горло (перед пением, выступлением); 4) считать кого-л. кем-чем-л.; принимать кого-л. за кого-что-л.; аҕа оҥоһун = принимать кого-л. за своего отца; считать кого-л. своим отцом; 5) обращать, превращать кого-л. в кого-что-л.; кулут оҥоһун = превратить в раба; 6) предполагать, думать, считать; итини кини үчүгэйим оҥостор быһыылаах по-видимому, он думает, что это хорошо.

м. 1. кулут (раб); билиэннэй, *хаайыылаах *(пленник); 2. трен, (чего-л.) ** кулут, бэриниилээх (киһи).

плесень; от түгэҕэ нэктэл буолбут низ стога сёна совершенно сгнил # нэктэл кулут уст. раб или рабыня для чёрной работы.

восстание; кулуттар бастаанньалара восстание рабов.

аат., түөлбэ. Ким эмэ сорукка сылдьар илии-атах үлэһитэ, кулут, хамначчыт. ☉ Слуга, раб, посыльный кого-л.
Аанча кулгааҕыттан Дьэрэмииһэп «нохоо» диэбит кэһиэхтээх куолаһа сүппэтэ, «адьас бэгэдэл оҥостубут эбит», — диэн Ньуркучааны аһына санаата. Болот Боотур

аат.
1. Туох да бырааба, бас билиитэ суох, бэйэтэ киһи бас билиитэ буола сылдьар киһи. ☉ Раб
Тыыннаах ордубут эр дьон хандалы кэтэн кулут буолбуттара. П. Ойуунускай
Кулуттар уонна колоннар бастаанньаларыттан күүһэ өһүллүбүт Арҕааҥы Римскэй империя 476 сыллаахха «варвардар» сууһарыылаах охсууларыттан самныбыта. АЕВ ОҮИ
2. Көлөһүннээһиннээх уопсастыбаҕа тутулуктаах баттаммыт-атаҕастаммыт киһи. ☉ Зависимый, угнетенный человек (в условиях эксплуататорского общества)
Миэхэ үөрэхтээх разночинецтэр наадата суохтар, миэхэ тыл-өс аахсыбат кулуттар наадалар. И. Тургенев (тылб.)
3. хаарты. Таҥас хаарты саамай кырата. ☉ Валет
Кулут, тойон, хотун хаартылары ылан ыйдаҥарда-ыйдаҥарда, ботугуруу-ботугуруу кулгааҕар даҕайан иһиллэтэлиир. Суорун Омоллоон
Ойоҕоско чиэрбэ кулута сытар, ис диэки — чиэрбэ тууһа, кытыыга буугунай аҕыһа түспүттэр. Г. Угаров
◊ Кулуту бас билээччи истор. — былыргы кулуттааһыннаах уопсастыбаҕа кулуту бас билэр киһи. ☉ Рабовладелец
Кулуту бас билээччилэр кулуту атыылыыр, атыылаһар, кырбыыр, өлөрөр да бырааптаахтара. КФП БАаДИ. Кулут дьахтар — кулут балаһыанньатыгар сылдьар дьахтар. ☉ Рабыня
Кулут дьахтар оҕото кулут төлкөлөнөн төрүүрэ. КФП БАаДИ. Нэктэл кулут — саамай кирдээх, мара, ыарахан үлэни толорор киһи, кулут-хамначчыт. ☉ Батрак, выполняющий самую грязную работу. Нэктэл кулут баайга үлэһит кулут буолуохтаах. БСИ ЛНКИСО. Энньэ кулут — сүктэн барар баай кыыс энньэтин иһигэр киирсэн барсыһар кулут (хамначчыт). ☉ Батрак (раб), входящий в состав приданого богатой невесты. Энньэ кулут диэн кыыс энньэтигэр тоҕус-уон икки оҕоҕо тиийэ барыахтаах. БСИ ЛНКИСО
ср. тюрк. кул ‘раб, холоп’