1. кручёный; эрэдэһин үүв кручёные удила; 2. резьба (винта, шурупа).

эргиир (биинтэлии сурааһын (куруһуна, эридэһик (резьба) о. д. а.) биир толору эргиирэ.)

үстүйэ (үс турбаны үс хайысханан холбуурга аналлаах үс салаалаах кылгас турба. Салаалара үһүөн эриирдээхтэр (резьба).)

үүттүүр станок (дэтээлгэ араас үүттээһиннэри онорорго аналлаах станок. Үүтү кэҥэтиэххэ, нарылыахха тупсарыахха уонна үүккэ биинтэлии быһыыны (резьба) оноруохха эмиэ сөп.)

миэччик (үүккэ эрэдэһик (резьба) биинтэни быһарга аналлаах инструмент. Усталыы үс куоһаахтаах силииндирдии тас быһыылаах, тас ньууругар биинтэни быһар кырыылаах тиистэрдээх, бөҕө, хатарыллыбыт ыстаалтан оноһуллар.)

ньииппэл, ниппель (1. Турбалары, радиатор сүһүөхтэрин энин холбуурга аналлаах икки өттүнэн эриллэн киирэрдээх (резьба) турба кэрчигэ; 2. Велосипед көлөһөтүн тарбахтарын (спицы) төбөтүгэр эрийэн киллэ-риллэр ис эрийиилээх хаапсыл; 3. Эрэһиинэ хаамыраттан урдэриллибитин кэннэ салгыны таһаарбат, бүөлүү анньар кылаапаннаах оҥоһук.)

биинтэ (1. Инструмент эбэтэр механизм эрийэн киллэриллэр-таһаарыллар силииндирдии, хам-түм куонустуу тас быһыылаах дэтээлэ; 2. Тугу эмэ туохха эмэ хам туттарарга, хомуйарга аналлаах Tohogo курдук кыра дэтээл. Умнаһын тас ньууругар эридэһиктээх (резьба) уонна ис эрэдэһиктээх үүккэ эрийэн киллэриллэр. Б. эридэһигэ үксэ уна, хам-түм ханас эрийиилээх буолар. Киирэр уһуга үксүн силииндир курдук, үөһээ өттүгэр оҥоһуллар сэлээпэтэтэ хайа быһыылаах.)

I
ой I диэнтэн хай
аата. Бу икки ардыгар Чүөчээскини бандьыыт ситэрэ үс-түөрт эрэ ойуу хаалбыта. Суорун Омоллоон
Кини суолун саһыл суоллаан баран иһэн туора ойбут, үчүгэй ойуу буолбут. В. Иванов
Коля аҕыйах ойуунан таһырдьа баар буола түспүтэ. Эрилик Эристиин
II
аат. Туох эмэ дьиҥ көстүүтэ эбэтэр киһи өйүттэн айбыта үтүгүннэриллэн (хол., тугунан эмэ суруйан, уһанан, тигэн эҥин) оҥоһуллубута, уруһуй. ☉ Рисунок, набросок чего-л.
Оҕолор тула мустан кинигэ тас ойуутун кыҥастаһа турбуттара. Н. Якутскай
Былыр сахалар дьол-үөрүү күнүгэр муоска, маска, туоска даҕаны эгэлгэ ойууну түһэрэллэрэ. А. Сыромятникова
Быһыытын уонна ойуутун бэйэм өйбүттэн оҥорорум. ЧАИ СБМИ
◊ Быһан ойуу — сытыы, уһуктаах тэрилинэн (хол., кирдиэҕинэн) оҥо быһан эбэтэр сиэтэн ойуулааһын. ☉ Гравировка, резьба
Быһан ойуу саха уустара симэҕи киэргэтэр сүрүн ньымалара этэ. ЗФМ ЮИЯ
ср. кирг. оюу, ног. оюв ‘орнамент, гравировка; вышивка, узор’, тур. ойа ‘отделка, бахрома’

туохт.
1. Туох эмэ киэргэлинэн киэргэт, киэргэли иил, ыйаа. ☉ Украшать, наряжать
Кыыһы сир курдук симээтилэр, тап курдук таҥыннардылар. Саха фольк. Кинини кытта түөрт аты симээн көмөллөр. Саха фольк. [Харыйаны] араас өҥнөөх, дьиримнэһэ турар уоттарынан симээбиттэрэ түүҥҥү болуоссаты олус тупсарара. Н. Лугинов
2. көсп. Тугунан эмэ тупсар, кэрэтит. ☉ Придавать кому-чему-л. нарядный, красивый вид
Күһүн көмүс дуйунан Сири симиир кэмигэр, Дьэҥкир курустаал буолан, Дьикти күннэр үүнэллэр. С. Данилов
Үтүө сир чэлгийэр саадтарын Үйэлээх синньэ күөх симээтин. Күннүк Уурастыырап
Сибэкки сири симиир. Оттон киһи дьолу түстүүр, олоҕу киэргэтэр. «ХС»
3. түөлбэ., харыс. т. Ымынахтан (куор, уоспа ыарыыттан). ☉ Покрываться сыпью (при кори, оспе)
Лэгиэ уонна Нарыйа харахтарын кыайан көрбөттөр, эттэрэ симээн иһэн, кэхтэн хаалбыт. В. Протодьяконов
Уоспа харахпын симээн, көрбөт буолан, кэтит бэрэбээскинэн илиибин уонна атахпын кытаанахтык баайаннар, түлэс-балас сыппытым. М. Горькай (тылб.)
ср. алт. чиме ‘резьба, украшение, насечка’

I
аат.
1. Туох эмэ кытыыта биир тэҥник ойута быспыт курдук кэрдиистэммитэ, кэрдиис ойуута. ☉ Ровные зубчатые края чего-л. (напр., листьев)
Күһүҥҥү тыаны көрүө этигит! Төһөлөөх элбэх өҥ, эгэлгэ кырааска баарый! Соҕотох хатыҥ да сэбирдэҕин ылыҥ: ортото күп-күөх, эрбии тииһин курдук сарбынньахтара апараҕастар. Н. Якутскай
2. Туох эмэ салаата, чорбоҕо, сарадаҕа. ☉ Ответвления, ветви, разветвлённость чего-л. (напр., рогов оленя)
Ураһаҕа маарынната тутуллубут от отуу чөҥөрүйбүт аһаҕас оройунан былыт сарбынньаҕа көстөрүн одуулаһа сытта. Л. Попов
Сарбынньах муостардаах, Сарыаллаах харахтаах, Тамайан айанныыр Таҥарам табата. И. Чаҕылҕан
◊ Сарбынньах ойуу — тугу эмэ (хол., маһы, туоһу) кэчигирэччи тиистии олуктаан оҥорор киэргэл, оннук ойуу (үгүстүк дьиэ кэрэнииһигэр тут-лар). ☉ Зубчатая резьба по дереву, бересте и т. д., служащая украшением чего-л. (напр., карниза дома), якутский зубчатый орнамент
Ньургун кырыыса аннынааҕы сарбынньах ойуулары одуулаһан хантаарыҥнаата. Болот Боотур
Урут этэрбэс, билигин унтуу билэтин оҥорууга үксүн тыҥырах, сарбынньах ойуулары киллэрэллэр. АЕЕ ӨҮОБ. Сарбынньах саадьаҕай көр саадьаҕай
II
аат. Талахха майгынныыр синньигэс умнастаах, сүүмэҕинэн үүнэр кытархай отоннордоох сэбирдэхтээх мас (Саха сиригэр Өлүөнэ үөһээ өттүгэр ордук үүнэр). ☉ Лиственное дерево с плодами в виде пучка оранжевокрасных ягод, рябина (на территории Якутии произрастает преим. в верховьях Лены)
Ойууртан тахсыбытым: кып-кыһыл отоннордоох сарбынньах, ап-араҕас астардаах долохуна мастар онон-манан үүнүтэлээбит аппа сир эбит. Р. Кулаковскай