перестройка реформа

м. реформалааччы, реформа оҥорооччу.

прил. аграрнай, сир; аграрная страна аграрнай дойду (тыа хаһаайыстыбатын дойдута); аграрная реформа сир реформата.

прил. харчылаах, харчы; денежная реформа харчы реформата; денежное письмо харчылаах сурук (харчы угуулаах); денежная помощь харчы көмө, харчынан КӨМӨ.

ж. девальвация (сыаната түспүт харчыны, толору сыаналаах кредитнэй билиэтинэн солбуйан ту ран, туттууттан таһаарар эбэтэр кумааҕы харчы официальной курсун намтатар реформа).

сов. и несов. что реформалаа, реформата ыыт.

дьаһай диэнтэн хай
аата. Дьаһайыы үчүгэй буолан кыайдыбыт.  Үбү-малы дьаһайыы диэн кини «дьылҕатын» быһаарыы (малыбаайы атыылааһын, бэлэхтээһин, бүтүннүүтүн туһаныы эҥин). СГПТ
Солон реформалара Афиныга аристократтар баһылыктааһыннарын айгыраппыттара уонна демос Афинскай судаарыстыбаны дьаһайыыга кыттарыгар кыаҕы биэрбиттэрэ. КФП БАаДИ

өстөс диэнтэн хай
аата. Биһиги, көннөрү дьоннор, иирээммит маҥнайгы төрүөтэ үксүгэр сүрдээх кыраттан саҕалаан баран, тыл хатыһыытынан, хардарыта өстөһүүнэн үүнэн-дириҥээн барар эбит. Амма Аччыгыйа
Солон реформаларын да кэнниттэн аристократтар уонна демос өстөһүүлэрэ уурайбатаҕа. КФП БАаДИ

аат.
1. Тугу эмэ бастаан саҕалааччы. ☉ Зачинатель, застрельщик какого-л. дела, инициатор
Эрих Легинер сир реформатын оҥорууну, помещиктар сирдэрин үллэстиини бастаан көҕүлээччи, актыыбынай тэрийээччи буолар. Софр. Данилов
Хомсомуоллар ыччат сүөһүнү шефтэһиигэ, ньирэйи арааран иитиигэ куоталаһыы көҕүлээччилэринэн буоллулар. «Ленин с.». Оччотооҕу ыччаттар …… саҥаны, үтүөнү, кэрэ бачыымы көҕүлээччилэринэн буолаллара. «ЭК»
2. Дьону тардан, тэрийэн, үлэҕэ көҕүтээччи. ☉ Вдохновитель, организатор какого-л. дела
Үлэҕэ көҕүлээччилэр инники күөҥҥэ иһэллэр. ПА

I
туохт.
1. Сыҕарыйбакка биир сиргэ босхо эргий (хол., массыына көлөһөтө); көлөһөлөрүҥ босхо эргийэннэр сатаан сыҕарыйыма (хол., массыына). ☉ Вращаться, скользя и не двигаясь с места (о колесах), буксовать
Полкалар салгыы кимэн киирэллэр. Суол ыарахан, техника буксуйар. «Кыым». Массыыналар кумах тибиилэргэ буксуйа-буксуйа айанныыллар. А. Федоров
2. көсп., кэпс. Тугу эмэ оҥорон иһэн тохтоон хаал, уурай. ☉ Прекращать, переставать делать что-л. начатое
Бу сыл аҥаарын устатыгар сир реформата үгүс оройуоннарга буксуйара көһүннэ. «Сахаада»
II
тыаһы үт. туохт. Уһуннук күүскэ сөтөлүн, күксүй. ☉ Натужно и долго кашлять
Абаттан чиҥчиҥник тоҥсуйан, Муостаҕа күрдьэҕин лобуйар. Уйбаанчык сөтөллөн буксуйан, Саадьаҕай борооску соһуйар. Эрилик Эристиин