и. д. от дьулай = робость, нерешительность; трусоватость.

туохт. Муҥкуктук, саараҥнык тутун, быһаарыылааҕы тобулума. ☉ Испытывать робость, проявлять нерешительность
[Күндэ] айымньытыгар хара санаа күлүгэ түспүтэ көстүбэт, муҥутахсыйар, мунчаарар бэлиэ баара биллибэт. Софр. Данилов
Серкан Семёнов көстөр көрүҥүнэн, тутта-хапта сылдьарынан, олох хайа да мускуурдаах боппуруостарыгар муҥутахсыйан туруо суох көрүҥнээх, эрчим-уох тиирэ киэптээбит эдэр киһитэ. «ХС»

туохт. Кимтэн эмэ толло санаа, симитин. ☉ Стесняться, смущаться, испытывать робость
Мин Аайаны үҥкүүгэ ыҥырбытым. Билиҥҥэ диэри бу баар курдук өйдүүбүн кыыс кытарбыт, кыбыстыбыт сирэйин, илибирэс итии тарбахтарын уонна ураты истигэн этин! Далан
Урут дойдубар сылдьан, ыараханы сүгэн истэхпинэ кыыс көрүстэҕинэ, кыбыстан суолтан туоруу сыһарым. Т. Сметанин
△ Туох эрэ итэҕэстээххиттэн, тугу эрэ омсолооҕу оҥорбуккуттан саата санаа. ☉ Стыдиться, совеститься от сознания предосудительности содеянного или своих недостатков
Арай мин эрэ чэпчэки кэнсэлээрийэ үлэтигэр сылдьабын. Мин кыбыстабын ээ онтон. С. Ефремов
Кини таҥара дьиэтигэр хаһан да сылдьа илигэ, …… киирдэхпинэ бэргэһэбин устуом, оччоҕо тараҕай төбөбүн көрөн дьоннор күлсүөхтэрэ диэн кыбыстара. М. Доҕордуурап
Билиэххин баҕараргын ыйытартан хаһан да кыбыстыма, билбэтиҥ ордук кыбыстыылаах. Л. Толстой (тылб.)

саҥа алл.
1. Эмискэ соһуйууну көрдөрөр. ☉ Выражает внезапное удивление
Оҕонньор муннун тыаһа хаһыҥыраата, онтон тутатына ыллаан тоҕо барда уонна «һок» диэн соһуйан уһуктан баран, табахтаан бусхатта. Амма Аччыгыйа
Һок, солуурчаҕым куотта! Дьэ, чэйдиэххэ. Суорун Омоллоон
△ Тэптэрэн, тэбиэһирдэн биэриини көрдөрөр (хол., туох эмэ күрэҕэр). ☉ Выражает подстрекание, взбудораживание (напр., в соревнованиях)
Дьэ, харсыһыы буолла... һок! һок! Чуокка кыайда, ай-да, биһиги Чуоккабыт. Суорун Омоллоон
2. Сөҕүүнү-махтайыыны көрдөрөр. ☉ Выражает сильное удивление, изумление. Уолаттар харыларын туппахтаһан көрдүлэр: «Һок, Сэргэйбит модьурҕаабытын, быччыҥ бөҕө дии!» Н. Лугинов
△ Ардыгар дьулайыыны көрдөрөр. ☉ Иногда выражает робость
Бырадьаага [кэтэҕин тарбанар:] Һок, дьулааннаах соҕус оҕонньору кэпсээтиҥ дуу, ийэккэ. Суорун Омоллоон

туохт.
1. Кийиит буол. ☉ Быть невестой
Күннээх дойдум отонноох мастара Кийииттии кэлиэхтэрэ чаллах тииппэр. С. Данилов
2. көсп. Туохтан эмэ килбигий, кыбыһын, кэмчиэрийэ тутун. ☉ Стесняться, стыдиться, смущаться, робеть
Ханна эрэ ыраах талах быыһыттан килбигийбит, кийииттээбит куолас: «Ньуох, ньуох!» — диэтэ. Н. Заболоцкай
Рая …… талах олоппос адьас кырыытыгар кумуйан, кийииттээн кэмчиэрийэн олороохтообута. «ХС»
3. көсп. Эстибэккэ хаал, эпчиэскэлээ (саа туһунан). ☉ Дать осечку (о ружье)
Мин саам улахан көтөргө кийииттиирэ. ПЭК СЯЯ
«Бу үйэҕэ эстэллэрэ. Тоҕо кийииттээбит сааларый?» — диэн Ордьоох ойуун, саата эстибэккэ хаалан бултан маппыт курдук, хомойо саҥарара. Эрилик Эристиин
4. эргэр. Улахан, ытыктанар көтөртөн дьиксин, сэрэн (сахаларга урут баар сиэринэн, кубаны, кыталыгы көрдөхтөрүнэ оҕону-дьахтары саһыараллар эбэтэр дьахтар сүктэр кыыс таҥаһын кэтэн көстөр). ☉ Остерегаться крупной птицы в силу особого, почтительного, к ней отношения (раньше якуты, завидев такую птицу (напр., стерха, лебедя, орла), прятали от нее детей и женщин или женщины представали перед ней в наряде невесты)
Оҕонньорум Байды этэ. Байдылар кийииттэрэ буоларым быһыытынан, кубаттан кийииттиибин. Багдарыын Сүлбэ
Былыр улахан көтөртөн кийииттииллэр үһү. «ХС»
♦ Кийииттээбит курдук буол — килбигий, симитин, кыбыһын. ☉ Испытывать робость, смущаться, стесняться
Бонифатий оҕонньор хайдах эрэ кийииттээбит курдук буолан соччо кэпсэтиигэ кыттыбакка, тэйиччи соҕус сэрбэллэн олорон, ыһаарыллыбыт собону сиэн илибирэтэр. В. Яковлев