возвр.-страд. от түүр = свёртываться, сворачиваться; быть свёрнутым; туос уоттан түүрүлүннэ берёста в огне свернулась; ыт тымныыттан түүрүллүбүт собака свернулась от холода; быа түүрүллүбүт верёвка смотана; түүрүллүбүт кумааҕы рулон бумаги.

сыһ. Мөкүнүк гына, мөкүнүк быһыылаахтык, мөкүнүк буола. ☉ Как мячик (округлиться); в рулон (свернуть)
[Микиитэ] утары тахсан иһэр бороҥ бинсээктээх киһини түҥнэри көтө сыста. Киһи мөкүнүччү сууламмыт уһун кумааҕыны кыбынан иһэрин тэскилэтэ тутаат, истиэнэҕэ сыста биэрдэ. Амма Аччыгыйа. Субан сүөһү күһүн, дүлүҥ курдук, мөкүнүччү уойан-тотон, төлөһүйэн төннөр. Н. З аболоцкай

туохт.
1. Туох эмэ сымнаҕаһы, хаптаҕайы бэйэтин бэйэтигэр эрийэн төкүнүччү суулаа. ☉ Скручивать, скатывать, свёртывать что-л. в рулон, в трубочку (напр., бумагу)
Максим саҥата суох умса көрөн олорбохтоон баран, туран оргууй чөртүөһүн түүрдэ. Н. Лугинов
Көбүөрү харайарга түүрэн баран кураанах сиргэ уурарга сүбэлэнэр. Дьиэ к. Таҥаспытын эр-биир түүрэн, баайан, таһааран сыарҕабытыгар уурдубут. «ХС»
△ Тугу эмэ хомуйа сөрөөн биир сиргэ мус, холбоо (хол., оту). ☉ Собирать в охапку, валковать (напр., сено)
[Тойонуом!] Тоҕус салаалаах локуора күөх отто Түүрэн киллэрэҥҥин, Дьиэни отто хотоҕоһунан Тэлгээн күөгэтэн кэбис. Саха нар. ыр. II
Оту дьааҥылардыы икки хотуур суолун (барыы уонна кэлии) кэккэлэһэ түһэрин курдук охсор буоллахха, түүрэргэ ордук. «Кыым»
2. көсп. Кимтэн эмэ тугу эмэ модьуйан ыххай, ык. ☉ Принуждать, заставлять кого-л. сделать, совершить что-л. [Чунуобунньук] тоҕо таһыырга кыттыбаккын аны биирдэ эт диэн түүрдэ. С. Сарыг-оол (тылб.)
ср. др.-тюрк., кирг., тув., казах. түр ‘сворачивать, заворачивать, свёртывать’

1. аат. Туох эмэ (хол., от, бурдук) көтөҕөргө анаан түүрэ тутуллубута, баайыллыбыта. ☉ Сноп, охапка соломы
   Лэглээриннэр ыалларыттан түүтэх отунан көрдөһөллөр. Амма Аччыгыйа
   Бандьыыттар түүтэх отторун кыбыммытынан иирэ иһигэр киирэн олохторун оҥостон сырдырҕаһаллар. Н. Якутскай
   Түүтэх оту кыбыммыт ийэм боруогу оргууй аҕай атыллаан киирбитэ. П. Аввакумов
2. даҕ. суолт. Төлүтэ биэрэн хойуутук, өлгөмнүк өрөһөлөнөн тахсан ыһыллар (хол., уот кыыма). ☉ Густой, обильный, резко вырывающийся снопом из чего-л. (напр., об искрах огня)
   Буор сыбахтаах, муус түннүктээх, улахан саха балаҕанын үөлэһэ түүтэх кыымынан өрүкүйэ турар. Амма Аччыгыйа
   Баҕардым: бэйэм күөт буоламмын, Түүтэх уоту төлүтэ ыһыахпын, Уус киһи умсулҕанын ылыахпын. Р. Баҕатаайыскай
   ср. монг. түүдэг ‘клубок (волос или шерсти, из которых вьют верёвку)’, уйг. түртэк ‘свёрток, свиток; пачка, тюк, рулон’, каракалп. түйдек ‘моток’

аат.
1. Туох эмэ быһыллыбыт, тойуллубут сороҕо, лоскуйа (хол., эт, килиэп, саахар). ☉ Отрезанная, отрубленная часть чего-л. (напр., мяса, хлеба, сахара), кусок
Натаа, эт буһаран илдьээри, омуһахха таҕыста. Тахсан көрбүтэ — баара эрэ үһүөйэх куһуок орпут. Суорун Омоллоон
Килиэп минньигэс куһуогун айахпар угабын, ону эн үлэҥ быйаҥа дии саныыбын. Т. Сметанин
Баһылай оҕонньор, биир куһуок тары биэрдэҕинэ, онон оҥойон-чоҥойон барыа суох этэ дии саныыбын. МНН
2. Миэтэрэнэн таҥас түрбэтэ. ☉ Отрез, рулон ткани
Ньукулай оҕонньор хаҥас диэки баран, хасыһан-хасыһан биир кирпииччэ чэйи, биир куһуок сиидэһи таһаарар. Күндэ
Микииппэрэп кинээс дьонноро буутунан табаҕы, куһуогунан таҥаһы тиэйэ-тиэйэ, илин-арҕаа эргинэ көтүтэллэр. М. Доҕордуурап
3. Чэйи кытта бэриллэр ас (хол., арыы, чохоон, лэппиэскэ, килиэп, буспут эт). ☉ Еда, закуска, подаваемая с чаем (напр., масло, лепешка, хлеб, варенье, мясо)
Хайа, куһуогуҥ? Мин, бу да буолларбын, куһуога суох уу чэйи аска холуйааччым суох ээ. А. Софронов
Тоҥ чохоон уонна сойбут куобах этэ куһуоктаах остуол тардан, чэйгэ ыҥырда. Амма Аччыгыйа
Чэй куһуога буолан кэлбит эт биһиэхэ арыгытааҕар быдан күндүркэйэн көстүбүтэ. Н. Заболоцкай