с. нескл. сакалаат, илии тутуһуу; держать пари сакалааттас, илиитэ тутус.

туохт. Сакалаатынан мөккүс, сакалаатта тутус. ☉ Держать, заключать пари
Көрдүҥ дуо, икки буулдьа биир үүккэ. Итэҕэйбэккин? Чэ, чиэппэр арыгыга сакылааттаһыах уонна баран көрүөх. Л. Габышев

аат., хом. суолт. Олус минньигэс амтаннаах, араас көрүҥнээх саахардыҥы кондитерскай оҥоһуктар. ☉ Конфеты
Сакалаат кэмпиэт. Ирис кэмпиэт. Суулаах кэмпиэт. Таас кэмпиэт.  Остуолга улахан вазаҕа кэмпиэт уураллар. И. Федосеев
Кэһиибин хаалаах сыттык кэмпиэттэри көрдөрөбүн. «Кыым»

мыылай маҥан көр мынаа: мынаа маҥан
Мааны баҕайы мыылай маҥан оҕонньор баар үһү (тааб.: куобах). «ХС»
Мыылай маҥан ыскаатарынан сабыллыбыт төгүрүк остуолга минньигэс сытынан аҥылыйар сакалаат толору кутуллубут …… иһитэ турара. И. Тургенев (тылб.)

марайдан диэн курдук. Оскуолаҕа үөрэнэ сылдьан сирэйин чэрэниилэнэн ньамайдаммыт буолара
□ Бэрэмэдэй иһигэр чоҕулуччу көрбүт үстээх уолчаан олороро, төбөтө эрэ лэкээриҥнээн көстөрө, сакалаат оборо олороро, бэл иэдэстиин, илиилиин ньамайдаммыт этэ. «ХС»

уйгулаа диэнтэн хай
аата. Ити күннэри барыларын холбоон көрдөххө, элбэх да күн-дьыл уйгулааһыҥҥа атаарыллар эбит! Р. Кулаковскай
Хата итиэннэ туохтааххыный? Кириэмнээх сакалаат кэмпиэттэр уонна английскай харамыал! Оттон букатын хоруоллуу уйгулааһын дии! Э. Войнич (тылб.)

аат. Буспут эти, ириис куруппаны, сымыыты булкуйан тиэстэҕэ суулаан, арыыга эбэтэр духуопкаҕа буһарбыт ас. ☉ Пирожок, пирожки
Биирдэ аатыгар ийэтэ уолугар бэрэски оҥорон ыыппыт, ньээҥкэһит эмээхсининэн. Саха фольк. Сакалаат кэнниттэн килиэп, эт, бэрэски эҥин буолан барда. П. Филиппов
Күөрчэхтээх лэппиэскэ, Арыылаах бэрэски, Чэй, саахар, бирээнньик — Остуолга бэлэмнэр. С. Данилов

дьүһ. туохт. Салгын сиэн килэрийэ хараарбыт, тиритэн көлөһүннэммит сирэйдээх буол (толору эттээх сирэйдээх киһини этэргэ). ☉ Иметь обветренное, загорелое и потное лицо (о полнолицем человеке)
Мин буспут-хаппыт, сирилийбит-бурулуйбут үлэ киһитин героическай мөссүөнүн мөссүөннэнэн, тиэтэл бөҕөнөн бибилэтиэкэҕэ көтөн түспүтүм. Далан
Сэбэрэтэ да уларыйбыт — Сирилийбит-бурулуйбут, Салгын сиэбит, күн көрбүт, Саһархай, сакалаат өҥнөммүт. Ф. Софронов

<ДАҔАНЫ> көр өстүбэһи даҕаны (өстүбэһи да, өстүбэс даҕаны)
Үстүбэһи, олунньу сүүрбэ күнүгэр икки улуус быыһыгар аттарбытын илдьэн, сирэй-харах көрүһүннэрэбит уонна улуустар биэстии акка сакалаат тутуһуох тустаахпыт. И. Федосеев
[Настаа Дабыыкка:] Үстүбэһи, Сымнаҕас Даарыйа туус үлэһитэ этэ дуу. У. Нуолур
[Тойон Ньургун:] — Үстүбэһи даҕаны, Өйдөөн кэллим ээ, Эриэн таба аттаах, Эриэн талах кымньыылаах Эҥин дьикти соҕус киһи Доҕор-атас буолан, Дуолан абааһы уолун Дьуоҕуласпыта баара. ТТИГ КХКК

аат.
1. Кыайтарбыт тугу эрэ толороругар илии тутуһан мөккүөргэ киирсии. ☉ Пари
Омун Олгуй Хайа Харбыыры уон улуус улуу бэртэрин кытта туой улахан сакылаакка туһуннарар үгэстээҕэ үһү. Күннүк Уурастыырап
Дэҥ үктэтэн, киһини кыһытан сакылаакка сүүйбүтэ улахан эбит! Н. Заболоцкай
2. эргэр. Харчы оннугар туох эмэ малы, сүөһүнү сыаналаан туттарыы (хол., хаарты оонньуутугар). ☉ Заклад (напр., в игре в карты); залог
[Хаартыга] элбэх харчытын уонна атын сүүйтэрэн баран, аны сакылаат ууран оонньуу олорор дииллэр. А. Софронов
♦ Ат да сакылаакка кэпс. — төһө да улахан сыаналаах сакалаакка (киирсэрбин кэрэйбэппин). ☉ Пари на любых условиях
Оннугун оннук да, эн маннааҕы буолбатаххар, чэ быһата, ат да сакылаакка киириэм этэ. А. Сыромятникова