сапсый диэнтэн хай. аата. Сахсырҕаны сапсыйыы. Быраһаайдаһан сапсыйыы

туохт.
1. Илиигинэн эбэтэр тугунан эмэ охсуолаан салгыны хамсат, оннук гынан тугу эмэ үүр, тэйит, эбэтэр күөдьүт (хол., уоту). ☉ Махать, обмахивать (руками или чем-л.), отмахиваться (напр., от комаров). Оҕону сөрүүкэтэн былаатынан сапсый. Уоту таҥаһынан сапсыйан күөдьүт
□ Санныгар, сааныгар Сахсырҕа түспүтүн Сапсыйабын диэхтээн Сааныгын өлөрбүт. П. Ойуунускай
Чоочо отчуттара …… кулун кутуруга дэйбиирдэринэн бырдаҕы сапсыйа-сапсыйа тиийэн кэлэллэр. В. Протодьяконов
2. Илиигин эбэтэр тугу эмэ өрө тутан хамсатан туох эмэ бэлиэтэ биэр (хол., быраһаайдаһан, ыҥыран эбэтэр чугаһатымаары). ☉ Подавать какой-л. знак движением поднятой руки или чем-л., поднятым в руке (напр., прощаясь), махать
Икки илиитинэн аргыый утары сапсыйа-сапсыйа, Катя кэннинэн хаампытынан барда. Амма Аччыгыйа
Катерина Павловна тахсаары ойон турбутун Матвей Матвеевич илиитинэн сапсыйан тохтотон кэбистэ. Н. Лугинов
Аркадий Дмитриевич сапсыйа-сапсыйа тыраахтарга сүүрэн кэллэ. М. Доҕордуурап
3. Кынаттаргынан күүскэ дайбаа. ☉ Махать, делать взмахи крыльями
Таллан куоҕас Талаара сапсыйан, Үс сүүс сыл Көтөн күпсүйэн бүтэрэр аартыгын Мүнүүтэнэн мүччүрүтэлиир эбит. С. Зверев
Хаххан тимир баҕыыр тумсунан Хайыта харбыы тоҥсуйда. Сабарай кынатын сапсыйан Сабыта охсо дуксуйда. И. Чаҕылҕан
Туран иһэн модьу токур муруннаах күрэҥниҥи өҥнөөх көтөр биирдэ-иккитэ аллара сапсыйан хаалтын эрэ көрөн хааллым. Н. Заболоцкай
4. поэт. Күүскэ тыалыр, силлиэр. ☉ Сильно дуть, обдувать (о ветре)
Дьадаҥы буоламмын, таҥнары сапсыйа турар үөлэстээх, буруолуур оһохтоох, түөрт муннуга чоҥкуйа кырыарбыт мас балаҕаннаах этим. П. Ойуунускай
Онтон сата тыал сапсыйбыт, Уот курбуу чаҕылҕан дапсыйбыт, Сааллар этиҥ лүҥсүйбүт, Самыыр ыаҕастан куппут. Болот Боотур
5
кэпс., көр сапсыйан кэбис. Бүгүҥҥү мунньаҕы, айдааны, Айтаны — барытын сапсыйан баран, дьиэбэр тиийэн «Тиэриллибит кырыспын» туппутунан ороммор тиэрэ түһүөхпүн баҕарбытым. Далан
♦ Саба (таҥнары) сапсый — киһи тугу эмэ оҥороору гынарын бобус, төттөрү буой. ☉ Категорически возразить, отказать, не принять чьё-л. намерение, желание, решение, воспрепятствовать ему
Доҕоро: «Өрүс хамсыыра чугаһаата, …… тоҕо эрэ дьулайабын, төннүөх, сөпкө бултаатыбыт», — диэн көрбүт. Ону Дьэллик саба сапсыйан кэбиспит. Н. Заболоцкай
Семён Степанович эмтэнэ барыан баҕатыйарын [эмээхсинэ] таҥнары сапсыйбыта, …… «Мин бэйэм эмтиибин, эһиги кыһаммыта буолумаҥ», — диэн силбиэтэнэрэ. «ХС». Сапсыйан кэбис — туһа тахсыбатын көрөн, тугу эмэ оҥоро, көннөрө эбэтэр кимитугу эмэ кытта мөккүһэ, аахса сатыыргын уурат, кыһаммат буол. ☉ соотв. махнуть рукой на кого-что-л.
Кэлин сапсыйан кэбиспитим: тугу да туойдуннар. Софр. Данилов
«Буот, Потанин баар Сибиир дьиҥнээх патриота. Эн буоллаххына төһө эмэ үөрэхтээх киһи эрээри…» — Абыраамап кэлэйбиттии туттар, сапсыйан кэбиһэр. Л. Попов
Уолу үөрэххэ хара күүстэринэн сосуһалларыттан туһа тахсыбатын өйдөөн, сапсыйан кэбиспиттэрэ. П. Аввакумов
Яблонялары хаһан эрэ биир талбытынан таалалаабыт атыыһыт олордон биирдэ эрэ үс күөх дьаабылыканы ылбыта, онтон ыла сапсыйан кэбиспитэ үһү. «ХС»
△ Тугу эмэ истэ да барыма, хара ааныттан ылыныма, буолунума. ☉ И слушать не хотеть о чём-л., отказываться от чего-л., отвергать что-л. тут же, с ходу
Биэни ыаһыны, кымыһы оҥорууну бодьуустаах үлэ диэн сапсыйан кэбиһэллэр. В. Протодьяконов
ср. др.-тюрк. сапы ‘махать, трясти’, телеут. сапсы ‘потрясать’

махать (рукой, руками, крыльями и т. п.); кини илиитинэн сапсыйан кэбистэ он махнул рукой.