Якутские буквы:

Якутский → Якутский

сарадахтар

аат., э. ахс., зоол. — муора силис атахтаахтарын араастара. Одна из разновидностей морских корненожек
Сарадахтар диэн ааттаах атын муора силис атахтаахтара быычыкайкаан сулусчааннары, хаар кыырпахтарын, …… санатар сиэдэрэй формалаах раковиналаахтар. ББЕ З

сарадах

  1. аат.
  2. Туох эмэ тэрэччи тус-туспа салаа буола хайытталаммыта, оннук салааланан үүммүтэ. Веерная разветвлённость чего-л. (напр., хвоста, крыльев крупной птицы)
    Ол дьыл халлааҥҥа сүүнэ улахан сарадах курдук сардаҥалаах сулус тахсыбыта. М. Доҕордуурап
    Күн уотун көмүс утаҕа, Лабаа быыһынан тохтор сарадаҕа Уулаах отон, сугун угар Кыһыл кыым, күөх төлөн буола суккуллар. М. Тимофеев
    Куолас көмүс сарадаҕа Күҥҥэ кылабачыйар. Баал Хабырыыс
    Онтон улам-улам сириэдийэн хоту халлаан бүтүннүүтэ тараах күрдьүгэс уот сарадах буолла. Тулхадыйбат д.
    2
    сатанах диэн курдук. [Үрүҥ Уолан] бөрө тириитинэн саҥыйах тиктэрэн баран сарадаҕар мөлбөччү ыйаан кэбистэ. ПЭК ОНЛЯ VII
  3. даҕ. суолт. Сарадахтаах, тэрэччи тус-туспа салааламмыт. Разветвлённый, веерообразный (напр., о хвосте, крыльях крупной птицы)
    Сарадах чаҕылҕан сардыргыы чаҕыллан, Сатыы тыа арыллан сырдаата. Күннүк Уурастыырап
    Хомпоруун күнүм анныгар көһүннэ, Атара кутуруга адаарыйан, Сарадах кынаттара сараадыйан Кини тус хоту диэки уһунна. Таллан Бүрэ
    Кутаа, өрө чачыгырыы-чачыгырыы умайан күүдэпчилэнэн, кыһыл сарадах тылларынан салгыны салаамахтаата. В. Протодьяконов
    Сарадах тэллэй бот. — тэллэй арааһа. Один из видов грибов, лучистые грибы
    Пенициллин түүнүк тэллэйиттэн, стрептомицин эмиэ түүнүккэ маарынныыр сарадах тэллэйтэн (лучистые грибы) ылыллаллар. МАА ССКОЭҮү

сарпа-сарадах

сарпа 1 диэн курдук
Мин дойдум кэлэр кэскилэ алмаас сарпа-сарадах сардаҥатыныы сырдаан көстөр. П. Аввакумов
Оттон өрүс ууллубут үрүҥ көмүстүү сандаара, сарпа-сарадах кыымнарынан күлүмүрдүү …… сытар эбит. И. Егоров
Күн тэгилийэ ойдор эрэ, ийэ сир иэнигэр сарпа-сарадах сарыаллар таҥнары саккыраһан түһэллэр. С. Федотов

Якутский → Русский

сарадах

разветвление; мас сарадаҕа разветвление дерева # сарадах ойуу вид якутского орнамента.


Еще переводы:

садара

садара (Якутский → Якутский)

көр сарадах
Бу киэҥ халлаан Умсары үтүрүйэн түһүүтэ Сэттэ садара былыт буолан Таҥнары санньылыйан Туруутугар тиийиэхпит. Д. Говоров

эйэҥкэлэс

эйэҥкэлэс (Якутский → Якутский)

эйэҥкэлээ диэнтэн холб. туһ. Халлаан кырыыта кыһыл сарадах уоттарынанан муора долгунун кытта силбэһэн, барыта долгулдьуйа эйэҥкэлэһэр курдуга. «ХС»

сарадахтыы

сарадахтыы (Якутский → Якутский)

сыһ. Сарадахтанан, сарадах быһыыланан. В виде расходящихся лучей, лучеобразно, веерно
Бу тэллэйдэр сэлээппэлэрин алын өттүн көрдөххө, сэлээппэ ортотуттан сарадахтыы тарҕанан тахсыбыт пластинкалар көстөллөр. Г. Угаров

долгунча

долгунча (Якутский → Якутский)

аат. Сэлээппэтэ хойуу ньуолах түүнэн бүрүллүбүт намыһах, синньигэс атахтаах, кыһыл өҥнөөх тэллэй. Волнушка (гриб)
Оҕолор тэллэйдэрэ үксэ долгунча. Атын тэллэйдэр, холобур кубачыын, сиик тэллэйин, долгунча, алын араҥалара сарадах курдук быластыыҥкалар. КВА Б

садарах

садарах (Якутский → Якутский)

сарадах диэн курдук. [Ньургун Боотур] Алта садарах чаҕылҕаны Умсары оҕуруктатан, Ууннараноҕустаран, Тайдаран-дьалкытан, Дарбытан-дапсытан истэҕэ… П. Ойуунускай
Арҕаа саҕах садарах былыттара кыа хаанынан сууммуттуу өһөҕүрэ кыыстылар. Софр. Данилов

сарадахтый

сарадахтый (Якутский → Якутский)

сарадахтан диэн курдук
Соноҕоһуом, Ол иһин ураты уотум Сарадахтыйа умайда, Саһарҕалыы сандаарда. П. Ершов (тылб.). Саһарҕа сарадахтыйар, Түүн хорооҥҥо үҥэр, Чумацкай таабары тула Кыһыл саһыл үрэр. Э. Багрицкай (тылб.)

сатара

сатара (Якутский → Якутский)

көр садаҕа II
[Манчаары] Адаҕа тимиртэн, Сатара кымньыыттан Таҥнары көрбөтөх, Кылырдыыр чыыннардаах Кырыктаах тойонтон Толлору билбэтэх Уот чолбон даҕаны Харахтаах дэһэллэр. Амма Аччыгыйа
[Аал Луук Мас:] Сарадах чаҕылҕаннар Сатара моҕой буолан Түллэҥнии-түллэҥнии Төрөл салаабар эриллэллэрэ. И. Гоголев

долгулдьугас

долгулдьугас (Якутский → Якутский)

даҕ. Долгуннуран көстөр. Волнистый, волнообразный
Мин көрбүтүм - иннибэр хааман испит уһун хара сонноох киһи сонун көхсүгэр кумаар быыһа суох олорбутугар - соно долгулдьугас кугас өҥнөммүтэ. Н. Габышев
[Василий] быһа симмит хараҕын кыламаннарын быыһынан лаампа уота киирэрэ, сырдык сардаҥаран хоһу бүтүннүүтүн долгулдьугас сарадах уотунан толороро. Г. Николаева (тылб.)

малбай

малбай (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Олус кэтирээн, төгүрүйэн көһүн. Быть, казаться полным, широким, оплывшим, дебелым
Бу суонун билиммэт курдук, Мария Михайловна муҥар араҕас солко халааттаах, онон эбии малбайан хаалар. Н. Габышев
Сарадах бэс салаа уоттанан Сааскы күн малбайан тахсыыта, Оһуордаах уу долгун айылҕам Уһуктан толбоно оонньуута …… Көбүөр күөх биэрэккэ таҕыстым. «ХС»
ср. алт. балбай ‘казаться большим, грузным, неуклюжим’, кирг. балпай ‘иметь вид огромного, грузного, неуклюжего’

сарадахтаа

сарадахтаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Сарадахтарда, салааларда таһаар. Разветвлять, делать что-л. с разветвлениями
Атыыһыттар …… оннооҕор дьиэ үрдүк кыһыл көмүс мөһүүрэтинэн араастык сарадахтаан ойуулаталлара. А. Сыромятникова
2. көсп., кэпс. Эгэлгэлээ, кэҥэтэн-уһатан өйдөө. Понимать что-л. слишком широко
Тима хайаларыттан да ордук сайдыбыкка дылы. Оннук кини барытын сарадахтаан өйдүүр. Н. Лугинов