туохт. Сарбынньах быһыылан, сарбынньахтыы арахсыталаа, сарадахтан. ☉ Разветвляться веером
Кылабачыгас буп-будьурхай баттах [кыыс баттаҕын] …… нарын утахтара араастаан сарбынньахтанан кэлэн, ол чөҥөрүспүт ойуулар [кыыс маҥан ырбаахытын ойууларын] аттыларыгар кэккэлэһэн, туох эрэ кэрэни, сонуну санаталлара. Н. Заболоцкай
Сааскы күн сардаҥата сарбынньахтана оонньоон, кыырай халлааны кыһайа тыкпыт. И. Данилов

туохт.
1. Хоруобуйа аннынан, аан, түннүк үрдүнэн хаптаһынынан, араас сарбынньахтаах оһуордарынан киэргэт. ☉ Украшать карнизом верхнюю часть здания, дверь, окно
Сибиряктар олорор дьиэлэрин түннүктэрин тас өттүн, ыстаабыналарын кэрэниистээн киэргэтиилэрин уратыларын быһаарыы эмиэ болҕомтону тардар. «ХС»
2. Кэрдиис, кирилиэс курдук оҥорон киэргэт. ☉ Украшать что-л. орнаментом в виде зубчатых выступов, лесенок
Уу үрүмэ дуйун тыал үрэн дьэрэлитэр, кэрэниистиир, кэрдиистиир. Далан
Кынчаайап Буккунаахтыын буолан, Кылбаччы-килбэччи суоран, Саҥа пааматынньык туттулар, Сарбынньахтаан, кэрэниистээн оҥордулар. С. Васильев

туохт.
1. Быһан, кэрдэн, оҥон олуктары, кэрдиистэри оҥор. ☉ Делать зарубки, насечки, засечки на чем-л.
Күһүҥҥү улахан эмис балыгы иһин ылан, уҥуоҕун ылҕаан баран кэрдиистээн, аргыга ыйаан күн уотугар хатараллара, буруоҕа ыһаараллара. Далан
2. Туруору быһан, оҥон ойуулаа, киэргэт. ☉ Украшать что-л. якутским национальным орнаментом в виде вертикально выбитых геометрических рисунков
Бэһинэн эҥин-эҥинник сарбынньахтаан, кэрдиистээн оҥоһуллубут таҥара олоҕун түөрт-биэс сиринэн чүмэчи уота быһыта сиэбит. Эрилик Эристиин
Санаа кэрэҕэ дьулуурун Тула ойуунан кэрдиистээн, Эйигин, күндү чороонум, кэрэмэс хаалларбыт Айыы Сээн. П. Тулааһынап
3. көсп. Тугу эмэ кирилиэс, үктэл курдук оҥор. ☉ Делать, выстраивать что-л. лесенкой, ступеньками
Аны хоһооннорун дуомун кирилиэстии кэрдибиттэр, кэрэниистээн, кэрдиистээн, кэккэлэтэн, кэчигирэтэн түһэрбиттэр. С. Тимофеев

аат.
1. Туохтан эмэ тыгар сырдык, сырдык утаҕа. ☉ Узкая полоса света, исходящая из какого-л. источника, луч. Ый сардаҥата. Прожектор сардаҥата
□ Сарсыарда күн тахсан кыһыл көмүс сардаҥаларынан мастар төбөлөрүн сарбынньахтаата. Т. Сметанин
Ыраах умайар уот сырдаан кэлэр. Ол сардаҥатын ортотугар өтүйэлээх сиэрпэ турар. Күндэ
Түүн үөһэ. Ыйдаҥа. Дьоллоох кэм бу буолар. Таһырдьа сардаҥа. Санааттан санаалар. Баал Хабырыыс
2. көсп. Туох эмэ дьону көҕүлүүр, угуйар сырдык эрэлэ, үөрүүтэ. ☉ То, что вселяет радость, надежду на светлые перспективы
[Емельян Ярославскай] дьадаҥы атаҕастаммат, кыра омук күөмчүлэммэт саҥа олох сардаҥатын туһунан …… долгутуулаахтык этэнтыынан киирэн барда. Амма Аччыгыйа
Оччоҕуна, сэгэрим, Ырыам тыла иһиллиэ, Кини үөрэх күннэрин Сардаҥатын түһэриэ. П. Тулааһынап
3. физ. Хайа эмэ эниэргийэ тыгар сүүрээнэ. ☉ Поток частиц какой-л. энергии. Рентген сардаҥалара. Космос сардаҥалара. Радиоактивнай сардаҥалар
□ Ультрафиолетовай сардаҥалар дьайыыларынан бактыарыйа барыта уонна үөскээн эрэр грибоктар өлөннөр сытыйыы тахсыбат. САССР КИиФ
◊ Сардаҥа ыарыыта эмт. — тыынар тыыннаах этин-хаанын радиоактивнай бэссэстибэлэр үрэйиилэриттэн үөскүүр ыарыы. ☉ Болезнь, вызываемая разрушающим действием радиоактивных веществ на организм, лучевая болезнь.
ср. др.-тюрк. йарун ‘заря’, тюрк. йарух ‘свет’