сов. 1. кого-что тэтэрт; мороз подрумянил детям щёки тымныы оҕолор иэдэстэрин тэтэрдибит; 2. что (сделать поджаристым) саһарт, саһарчы буһар; подрумянить булки буулкалары саһарт.

гл,сов
саһарда, араҕастыйда

ньөкчөй диэнтэн бэй., атын
туһ. Коля ситэн кэлбитигэр, [Тырилдьиин], булду көрбүт киһи курдук, сапсыйа-сапсыйа, саһардыы умса ньөкчөллөн турда. «ХС»

кугдарый диэнтэн дьаһ
туһ. Куула тииттэрин Куоҕаспыт төбөлөрүн Киирэн эрэр күн Кэриччи тыган, кугас убаһа Кутуругун курдук, Саһарда кугдарытан, Санааны оонньоторо. Болот Боотур

сыһ. Кытарыар биитэр оруосабайдыҥы буолуор диэри. ☉ Докрасна, раскрасневшись. Тэтэрчи буспут имнээх
□ Долгуйан тэтэрчи кытарбыт Сардааналаах Дьэкиим сиэттиспитинэн турдулар. Болот Боотур
Сойбут бэриҥи итии оҕунуох арыытыгар соркуойданар, тэтэрчи саһарда да, таһааран тэриэлкэҕэ уурталаан иһиллэр. «Чолбон»

туохт., эргэр. Сытый, сытыйан үрэллэ сылдьар буол. ☉ Гнить, портиться, разлагаться
Тууһу бэрэмэдэйтэн ылаҥҥын, иһэ ыраастаныллыбыт куһу тууһаан ис. Бачча итиигэ имирэн хаалыа, сахсырга ыһыа. Далан
Бокуонньук эмээхсин остуолга сытар, буоска курдук саһардар даҕаны, имирэн өссө да буортутуйа илигэ. А. Пушкин (тылб.)

сыһ. Саһардыы, көстүбэт буолардыы, нөрүччү, төбөҕүн ньыхаччы (тутун). ☉ Наклонившись всем корпусом, втянув голову в плечи (словно скрываясь или прячась от кого-чего-л.)
Дмитрий Ильич, оҥочо ортотугар кириччи туттан олорор. С. Никифоров
Чаҕыл кириччи туттан олордо. С. Дадаскинов. [Папуас тардыалаатаҕына] кыыс ыалдьыбыт курдук кириччи туттара. ЛНК СДЬО

сыһ., кэпс. Улахан суолтата суох көр оҥостон, көннөрү. ☉ Без особой нужды, просто так
[Кыргыттар] көрдөһүү күүһүнэн Күндү чэйи Көтүүн эрэ истилэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Эрэйдээҕим, омос уорбаламмыккын, барбах балыллыбыккын, көтүүн күтүрэммиккин. Болот Боотур
Саакка-суукка тиксэрэн Саһардымаҥ иэдэһи! Көтүүн көргө көҕүйэн көҕөрдүмэҥ кинини! П. Тобуруокап
◊ Көрө (көрү) көтүүн — таах сибиэ, таах. ☉ Зря, напрасно
Көрө көтүүн, баай үөрэхтээх киһи эрэ диэммин, үчүгэйдик билбэт киһибэр кыыспын сыыттааммын... Атын киһиэхэ эргэ тахсыбыта, чугас олорбута буоллар, баҕар, оҕобут сүтүө суох этэ. Н. Павлов

туохт. Саалыр буол, саһархай дьүһүннэн (хол., от-мас сэбирдэҕин этэргэ). ☉ Становиться бледно-жёлтым (напр., о листьях)
Сандал сайын кэмигэр Сайдан үүммүт Сардаана күөх отторбут Саалырсыйан сахсайда. Е. Иванова
Сатыы тыа сэбирдэҕэ, киистэтэ саалырсыйа саһарда. «Кыым»
△ Маҥхай (киһи баттаҕын этэргэ). ☉ Белеть, седеть (о волосах)
Устуулга олорон саалырсыйбыт чанчыктаах төбөтүн төҥкөтөрө уонна буруйдаах уолчаан курдук бэргэһэтинэн аралдьытынара. И. Гоголев
Саамай уһукка ыал баһылыга тойон киһи саалырсыйбыт баттаҕыныы маҥан хаар бэргэһэлээх таас очуостар нэмириһэн көстөллөр. Ыҥырар ыл.

сыһ.
1. Нүксүччү, бөкчөччү туттан. ☉ Сгорбившись, наклонившись корпусом вниз, вперёд
Хараҥа муннукка өкөччү туттан олорор кыракый эмээхсин бэйэтэ арыычча барыйан көстөр. Амма Аччыгыйа
Кинини адьаһын ыксатынан, икки көлүөһэ үрдүгэр сарайдыы сылдьар сис тимир үрдүгэр өкөччү туттан олорбут мааны таҥастаах киһи эмискэччи талыгыратан ааста. И. Никифоров
Сотору буолаат, таһырдьаттан Кыһалҕа ойуун ыалдьыбыттыы өкөччү туттан киирдэ. И. Гоголев
2. Кынньары, умсары (түспүт, ууруллубут), охтоору гыммыт курдук, умса. ☉ Криво, с большим креном, как будто сейчас упадёт навзничь (напр., стоять)
Эһэтэ ыйбытыгар, ыйыппытыгар өйдөөн көрбүтэ, кырдьык, ыраах соҕус, өкөччү түспүт кириэс маска күн уота тыган саһардан турара. Н. Якутскай
Уҥа эркиҥҥэ улахан сиэркилэ умса өкөччү ууруллубут. Эрилик Эристиин