разд.-кратн. похрюкивать; похрапывать; сибиинньэ хордурҕаата свинья похрюкивала.

иметь, держать свинью.

свинья || свиной; сибиинньэ аһылыга корм для свиней; сибиинньэ хотоно свинарник; сибиинньэ оҕото поросёнок; ийэ сибиинньэ свиноматка; атыыр сибиинньэ боров; сибиинньэ сыата свиное сало.

жиреть, толстеть, тучнеть; поправляться, полнеть; бу сибиинньэ олус уойбут эта свинья хорошо откормлена; уойан хаалбыккын ты очень поправился, пополнел.

аат., эргэр. Эбэҥки; эбэҥки, эбээн хомуур аата. ☉ Эвенк, эвенки; собирательное название эвенков, эвенов, тунгусов
Аара биир түһүү сиргэ тоҥустарга хонон, иккиспитигэр Учукаас диэн оҕонньорго тиийэн хоннубут. А. Софронов
Ыраахтааҕы былааһын саҕана эбээннэри, эбэҥкилэри тоҥустар диэн ааттыыллара. ССС
Миитэрэй: «Бу тииҥньит тоҥус быһыылаах, кини суолун батыһыахха», — диэбитэ. А. Кривошапкин (тылб.)
◊ Тоҥус араҥаһа — Араҥас Сулус диэн курдук (көр араҥас II). Тоҥусманьчжур тыла тыл үөр. — эбээн, эбэҥки, маньчжур омук тыллара. ☉ Тунгусо-маньчжурские языки
Амыр тоҥусманьчжур тыллаах омуктар олорор сирдэринэн сүүрдэр. Багдарыын Сүлбэ. Тоҥус угунньата — түүбүктэ диэн курдук (көр түүбүктэ)
ср. др.-тюрк., уйг., диал. тоҥуз ‘дикая свинья, кабан; свинья’, тат. дуҥгыз ‘свинья’

и. д. от уот = откорм, откармливание; сибиинньэни уотуу откорм свиней.

м. разг. 1. биэстээх харчы.; 2. (у свиньи) муннун төбөтө, тумса (хол. сибиинньэҕэ).

м. 1. (самец свиньи) аттаммыт сибиинньэ; 2. (у печи) үөлэс төрдө (үөлэскэ барар сытыары хайаҕас).

аат.
1. Ичигэс дойдуларга үөскүүр, дьиэтитиллибит көрүҥэ этин иһин иитиллэр, кылгас хоччорхой түүлээх, сир кырсын силэйэргэ анаммыт кытаанах сэлтэркэй муруннаах, ыыраахтаах туйахтаах үүтүнэн иитээччи. ☉ Свинья (животное)
Сир анныгар сибиинньэ сыата оргуйар үһү (тааб.: арҕахтаах эһэ). Ийэ сибиинньэ килиэккэ иһигэр ходуул үрдүгэр сытара, көхсүн иһиттэн суостаахтык хордургуура. В. Протодьяконов
2. үөхс. Киһини олус чанчарыккын эбэтэр кэрээнэ, суобаһа суоххун диэн үөҕэн этии. ☉ Свинья (ругательство)
Бука, ити нахаал ыллаҕа буолуо. Төрүт карьерист этэ. О, күүстээх гынан баран, уолугуттан ылбыт киһи баар ини!.. Сибиинньэ, эгоист! Суорун Омоллоон
◊ Сибиинньэ иитиитэ т.-х. — тыа хаһаайыстыбатыгар сибиинньэни үөскэтии. ☉ Свиноводство
Сибиинньэ иитиитин уонна сир оҥоһуутун икки сибээһэ сибиинньэ аһылыгын хараахтарынан эрэ буолбакка, ону ааһан кини тэллэх буолар окко наадыйыытынан эмиэ быһаарыллар. ГМФ ССССС. Сибиинньэ таҥарата көр таҥара. Сибиинньэ таҥарата сылга биирдэ эргийэр (тыл ном.)

пособие, помощь, временная материальная поддержка # салҕамньы иччи биол. промежуточный хозяин; сибиинньэ салҕамньы иччи дэнэр свинью называют промежуточным хозяином (для нек-рых паразитов).