I подвижн. от былтай= ходить, выставляя широкое скуластое лицо.
II диал. сворачивать, сходить с дороги.

побуд. от туораа = 1) поворачивать, сворачивать, заставлять поворачивать, сворачивать; аты суолтан туорат = повернуть коня в сторону от дороги; 2) переправлять, перевозить; өрүһү туорат = переправить через реку; 3) перен. разг. затирать, зажимать; кинини үлэтигэр туораталлар его затирают на работе.

побуд. от халый= 1) разливать что-л. (по поверхности чего-л.); хонууга ууну халыт= оросить поле; 2) перен. сбивать (с дороги); сворачивать; суолуттан халыт= сбить с дороги.

даҕ. Бугуйар идэлээх, сүгүн айаннаабакка суолуттан туораан тахсар үгэстээх (көлөнү этиллэр). ☉ С привычкой артачиться и сворачивать с пути (об упряжном или верховом домашнем животном). Бугумтах ат. Бугумтах таба

1) разливаться (по поверхности чего-л.); муостаҕа уу халыйда по полу растеклась лужа; 2) перен. сбиваться (с дороги); сворачивать; суолуттан халыйда он сбился с дороги; суол уҥа диэки халыйда дорога уклонилась вправо.

1) поворачивать, сворачивать; суолтан туораа = свернуть с дороги; туораа-быты тураах сиир , салыйбыты сарт сиир погов. свернувшего (на чужбину) ворона клюёт, покинувшего (родину) коршун клюёт; 2) переходить; переправляться; уулуссаны туораа = перейти улицу; өрүһү туораа = переправиться через реку; 3) перен. разг. уклоняться= от чего-л., избегать чего-л.; эппиэтинэстэн туораа = уклониться от ответственности.

туохт.
1. Туох эмэ иһиттэн, ортотуттан быган таҕыс. ☉ Выйти, высунуться изнутри чего-л.
Миигин [Манчаарыны] Ахтар буолаарыҥ диэн, Аан дойдуга Алгыс хаалларбатаҕыҥ дуо? Ама мантан ордук, Былтарыйар кыһалҕаттан Быһылааннаах суол баар буолуо дуо? А. Софронов
Биир таба ыстаадаттан Былтарыйан барыа суохтаах. Биир бардаҕына, иккис быстан Ыстаада бары быданыахтаах. С. Данилов
2. түөлбэ. Суолтан туораан биэр, халбарый. ☉ Сворачивать, сходить с дороги, дать кому-л. дорогу
Суолга көлөлөөх дьон көрүстэхтэринэ, биир чэпчэки таһаҕастааҕа былтарыйан биэрэр. СГФ СКТ

сыһ.
1. Тиийиэхтээх сиргэ тиийбэккэ, баран иһэн, суолтан (хол., туораа, төнүн, холбос, бул). ☉ С пути, с полпути; с дороги, не окончив дорогу (напр., сворачивать, возвращаться, присоединяться и др.). Аараттан төнүн. Аараттан аргыстас
□ Кинилэргэ мин аараттан, ыал уһугунааҕы Саһыл нэһилиэгиттэн холбоспутум. Н. Заболоцкай
Тыый! Тыыннаах эбиккин дуу?! Аараттан киэпкэҕин булбут этилэр. Уонна өлөрбүттэр үһү диэбиттэрэ. П. Ойуунускай
Попов иһиллээн иһийэн сыппахтыы түһээт, саҥа ырыаҕа аараттан аргыстаһан, ыллаһан киҥинэйбитинэн барар. Амма Аччыгыйа
2
ааранан диэн курдук. Нохоо, Тойон Ньургун, Тохтоо, болҕой! Атын киһи иннигэр Аараттан кэлэн, тоҕо Бэрдимсийэн охсуһа тураҕын? ТТИГ КХКК
Алыс сүрэ бэрдиттэн, Айаҕалыы бара сатаан, Аараттан, бэл, биһиги Аһынныбыт кинини. Күннүк Уурастыырап
Арыт бэйэм да дьоммун Аараттан сэмэлиибин. Баал Хабырыыс

1. иэх диэнтэн бэй. туһ. Ардах кэнниттэн арылы кустук иэҕиллэн тахсар. Л. Попов
   Баттаҕын сүүмэхтэрэ сүүһүгэр иэҕиллэн түспүттэр. А. Федоров. Өрүс тас салаата, тоҕонохтоон тахсан суолга чугаһаан баран илин диэки иэҕиллэн түһэ турда. «ХС»
2. көсп. Хайа эрэ диэки халыйан бар (хол., кэпсэтэн иһэр тиэмэҕиттэн). ☉ Сворачивать, уклоняться в другую сторону
   Онтон кэпсэтии Талба нэһилиэгин олоҕор бэйэтэ иэҕиллэн кэлэ турар. Амма Аччыгыйа
   Санаата наар бу аттыгар олорон иһэр кыыска иэҕиллэн кэлэ турар. А. Сыромятникова
   Сэлэһиибит бастаан үлэ-хамнас туһунан саҕаланна, онтон булка иэҕилиннэ. Р. Баҕатаайыскай

туохт.
1. Туох эмэ сымнаҕаһы, хаптаҕайы бэйэтин бэйэтигэр эрийэн төкүнүччү суулаа. ☉ Скручивать, скатывать, свёртывать что-л. в рулон, в трубочку (напр., бумагу)
Максим саҥата суох умса көрөн олорбохтоон баран, туран оргууй чөртүөһүн түүрдэ. Н. Лугинов
Көбүөрү харайарга түүрэн баран кураанах сиргэ уурарга сүбэлэнэр. Дьиэ к. Таҥаспытын эр-биир түүрэн, баайан, таһааран сыарҕабытыгар уурдубут. «ХС»
△ Тугу эмэ хомуйа сөрөөн биир сиргэ мус, холбоо (хол., оту). ☉ Собирать в охапку, валковать (напр., сено)
[Тойонуом!] Тоҕус салаалаах локуора күөх отто Түүрэн киллэрэҥҥин, Дьиэни отто хотоҕоһунан Тэлгээн күөгэтэн кэбис. Саха нар. ыр. II
Оту дьааҥылардыы икки хотуур суолун (барыы уонна кэлии) кэккэлэһэ түһэрин курдук охсор буоллахха, түүрэргэ ордук. «Кыым»
2. көсп. Кимтэн эмэ тугу эмэ модьуйан ыххай, ык. ☉ Принуждать, заставлять кого-л. сделать, совершить что-л. [Чунуобунньук] тоҕо таһыырга кыттыбаккын аны биирдэ эт диэн түүрдэ. С. Сарыг-оол (тылб.)
ср. др.-тюрк., кирг., тув., казах. түр ‘сворачивать, заворачивать, свёртывать’