побуд. от халый= 1) разливать что-л. (по поверхности чего-л.); хонууга ууну халыт= оросить поле; 2) перен. сбивать (с дороги); сворачивать; суолуттан халыт= сбить с дороги.

туохт.
1. Туох эмэ убаҕаһы (хол., ууну) көнө ньуурга халыйар курдук тох, килэччи кут. ☉ Разливать что-л. (на ровной поверхности)
Уол киэһэ хойутуу тахсан кирилиэһи сууйан, ууну халытан турдаҕына, аллара дьахтар күллэ. Н. Габышев
Аля чэрэниилэни аҕам остуолугар халытар, кинини кыра диэн соччо мөхпөттөр. «ХС»
2. Быһыт тутан ууну (хол., үрэх, күөл уутун) сыһыыга, алааска таһаар. ☉ Дать воде разлиться, выйти из берегов путём сооружения плотины в речке, озере
Бу үрэх уутун хоту диэки халытыахха наада. П. Егоров
Быһыттары оҥортооннор, үрэхтэр ууларын алаастарга халыталлар. С. Никифоров
Суола [үрэх аата] быһытынан ууну халыппыт сыһыыларга тэллэх баттаһа бугул бачыгыраата. С. Васильев
△ Хоруу устун ууну халыччы сүүрт. ☉ Дать воде пролиться по канаве для орошения
Ууну кутар, халытар носуостар суохтар. НД ДК
Моркуопка ууну сайын устата халытан кутуллар. САССР КОА
3. көсп. Баран иһэр суолгуттан туорат, туора таһаар. ☉ Сворачивать с дороги, менять направление
Эр бэрдэ Уйбаанчык ойутан, Түргэнник сур аты халытан Харыйа хонноҕор таһаарар. Эрилик Эристиин
Саҥа баһылыктара Шумов ону сэрэйэн, баандатын атын сиринэн халыппыта. ЕМП БС
4. көсп., кэпс. Эбэн-сабан, омуннаан кэпсээ, сымыйалаа. ☉ Приукрашивать, преувеличивать, привирать
Атаһа халытар сэһэнин, Арыт дэбдэйэр үгэһин …… билбитэ. М. Ефимов
— Устуруустанан кылбайдым ахан, оҕолор, дьэ. «Уголовник», «күлүгээн» диэн тыллары сэбилэнэн мөхтүлэр. — Олус халыппакка кэпсиэххин. Э. Соколов
Миша кыратык халытар, ардыгар киһиргиир. Н. Босиков
5. көсп. Киэҥ сиринэн тайаан тэнит, тайаадыт (хол., үөр сүөһүнү үүрэргэ). ☉ Гнать, перегонять стадо, занимая широкое пространство, растягиваясь вширь
Сүүсчэкэ сылгыны-ынаҕы үүрэн халытан иһэр киһи курдук кини ыраахтан хаһыытыы, үтүлүгүнэн далбаатыы испит. Амма Аччыгыйа
Көрөн үөрдүм хотугу хоһуун Күүһүн-уоҕун, уон албаһын — Халыҥ үөрү соҕотоҕун Халыта үүрэн аҕалбытын! С. Дадаскинов
Өйдөөн көрбүттэрэ, кырдьык, биир уучахтаах киһи кэмэ суох табаны үүрэн халытан иһэр эбит. «ХС»
◊ Халытан нүөлсүтүү — үрэх, хомо, атын даҕаны уу түөлбэтин сааскы халааҥҥа түбэһиннэрэн, уутун хаайан ходуһаҕа таһаарыы, халытыы. ☉ Лиманное орошение.