Якутские буквы:

Якутский → Русский

сибис

сибис гын = шепнуть, моментально сообщить о чём-л. тихо, тайком.

Якутский → Якутский

сибис

I
түөлбэ., көр сибики
Ким билэр, билиҥҥитэ оннук сибис суох. Үс сылбытын мүччү түстүбүт да, бардарбыт диэн санаалаахпыт …… атыттар да кэлэн үлэлээтиннэр эбээт! «ХС»
Сергей Львовиһы кытта олорбутун устата хат буолбут сибиһи билинээри кэтэнэн-мананан ахан да биэрдэ этэ. ПНИ АДХ
Мин аны бэйэм сиэссийэ сибиһэ билиннэр эрэ: «Дьэ ылынар инилэр», — диэн бүк эрэнэн иһэрим. Онтум тылбыт Сокуона сиэссийэттэн сиэссийэ ахсын ылыллыбакка көһөрүллэн хаалбыт буолан иһэрэ! «Сахаада»
II
сибис гын — атын дьон истибэтин курдук, кистээн сибигинэйэн эт, биллэр. ☉ Дать знать кому-л. о чём-л. тайком от других, шепнуть
Тойон Сараапап, туох эмэ билиннэҕинэ, биһиэхэ сибис гынан биллэрээр. Н. Якутскай
«Николай тиэтэйэр, кини разведкаҕа барар», — диэн Юриков оргууйдук кыыс кулгааҕар сибис гынна. А. Сыромятникова
Баһылай диэн тырыттыбыт таҥастаах, дьүдьэх дьүһүннээх уол, аҕатын көмүскээн, ытамньыйан баран кинээһи арыый сыыһа охсон хаалла. Ону сибис гынан дьон буойдулар. Бэс Дьарааһын

сибис-сабыс

көр сип-сап
Дьон маҥнайгы кутталлара ааһан сибис-сабыс сибигинэһэн, ботур-итир кэпсэтэн барбыттар эбит. П. Ойуунускай

Еще переводы:

шепнуть

шепнуть (Русский → Якутский)

сов., однокр. что и без доп. сибигинэй, сибигинэйэн эт, сибис гын.

акаарытыҥы

акаарытыҥы (Якутский → Якутский)

даҕ. Акаары соҕус. ☉ Глуповатый, дураковатый; тупой
Былыыр-былыр биир оҕонньор уолунаан олорбут. Уола акаарытыҥы, ол эрээри сытыы, хорсун, күүстээх эбит. ҮҮА
Биир кэтит лахса курдук быһыылаах, акаарытыҥы соҕус сирэйдээх уолчаан утары туран кэлэн кыра соҕустук сибис гынна. М. Горькай (тылб.)

антракт

антракт (Якутский → Якутский)

аат.
1. Испэктээк оонньууларын эбэтэр кэнсиэр отделениеларын быыһыгар буолар кылгас тохтобул. ☉ Антракт
Антракт буолбутугар Сережа Мишаҕа: «Саҥарыма!» — диэн сибис гынна уонна аан диэки үтүрүйдэ. Н. Лугинов
Антракка араас өҥнөөх уһун субурхай серпантиннарынан симэммит саалаҕа, эдэр, кырдьаҕас диэн ордубакка, үҥкүүлээн эргичиҥнэстилэр. П. Филиппов
2. Испэктээк, опера оонньууларын быыһыгар тохтобулга оонньонор кыра музыкальнай айымньы. ☉ Небольшое музыкальное произведение, исполняемое между действиями оперы, пьесы.

бокуой

бокуой (Якутский → Якутский)

аат. Үлэтэ, дьарыга суох иллэҥ кэм. ☉ Свободное время; передышка, перерыв. Олоро түһэр бокуойа суох үлэлиир
□ Өр бокуой булан кэпсэппэккэ сырыттылар. А. Софронов
Мэхээһи бокуой булан көрсө түһэн баран, сибис гынна. П. Ойуунускай. Тэҥн. соло
русск. покой
◊ Бокуойа суох — өйдөнөр түгэн биэрбэккэ, харса суох. ☉ Не давая опомниться, решительно
Туох да бокуойа суох сулбу хааман кэллэ. С. Данилов
Бөрө бокуойа суох балаҕаны тула сүүрэн хоочугураан барбыта. А. Сыромятникова

эрэн-итэҕэй

эрэн-итэҕэй (Якутский → Якутский)

аат. Кими, тугу эмэ саарабыла суох ылын. ☉ Твёрдо верить кому-чему-л.
Эрэнэбин-итэҕэйэбин икки атахтаах Эрэйэ-буруйа өлөрүн, Өлөртөн өлбөт өйүн, Өйүнэн өлбөт бэйэтин. П. Ойуунускай
Чыычаах [киһи аата] сонно тута ити дьикти киһини эрэнэ-итэҕэйэ санаабыта, кистээн өттүккэ имнэнээт, туора ыҥыран таһаарбыта уонна сибис гыммыта. И. Гоголев
Кини сороҕор аҥаардастыы дьону эрэ сөхтөрөр сыалтан бэйэтэ эрэнэн-итэҕэйэн сылдьар санаатын утарыан эмиэ сөп. Н. Лугинов

бултас

бултас (Якутский → Якутский)

  1. бултаа диэнтэн холб. туһ. Бииргэ бултаһар, үлэлэһэр, «Сибис» гынан сэһэргэһэр Алаас «сэрэх» оҕонньотторо, Ыалым, дьонум сорохторо, Мин эмиэ эһигини кытта Бииргэ сылдьар ардым атта. Дьуон Дьаҥылы
  2. Булду бултаа, кыылы, көтөрү сонордоон өлөр. ☉ Охотиться, промышлять (зверей, птиц)
    [Өбүгэлэрбит] тайаҕы, кыыл табаны, кулааһайы, эһэни, бөрөнү, кырсаны, куобаҕы, саһылы, тииҥи уо. д. а. бултаһаллара. БИГ ӨҮөС. Ол оҕонньор, тоҕус уон тоһуур тэриллээх буолан, хабдьылары бултаһар эбит. Эвен фольк.
    △ Тыыннааҕы тутан аһылыктан (кыылы, көтөрү этэргэ). ☉ Ловить кого-л. (о звере, птице)
    Хаастар кинилэр сымыыттарын хомуйан сиир, оҕолорун бултаһар атыыр кырсаларга өстүйэллэр. И. Федосеев
  3. көсп. Дьону (киһини) өлөрөөрү сонордоо. ☉ Преследовать, нападать на кого-л. с оружием
    Бандьыыттар …… иһирдьэ киирэн, аһы-таҥаһы халаан бараары икки түннүгүнэн Охонооһойу бултаһаллар. Оһоххо хаххалана сылдьан Охонооһой дьороҕойдук хардарар, түннүккэ чугаһаталаабат. Л. Габышев
    △ Кырыктанан киһини эккирэт (кыылы этэргэ). ☉ Озлобляться и преследовать человека (о хищниках)
    Кыратык таппыккыт буоллар, эһэҕит бэйэҕитин бултаһыах этэ. Эһэ бааһыран баран өлөр эрэ буоллаҕына ойуурга куотааччы. Т. Сметанин
орҕоһун

орҕоһун (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Туохтан эмэ бэрт нэһиилэ, бытааннык тур. ☉ Подниматься откуда-л. с трудом или очень медленно
Өссө да таалан сыппахтаан баран, оронуттан орҕостон турда. Н. Заболоцкай
Ол эмээхсин [БрешкоБрешковская] олбоҕуттан нэһиилэ орҕостон туран, туос көтөхпүт. П. Филиппов
2. Сууллуох курдук иҥнэри бар (хол., тиэйиилээх оту этэргэ). ☉ Валиться на бок (напр., о возе сена). Сыарҕалаах от орҕостубут
3. Олус уһун буол (таҥаһы этэргэ). ☉ Быть слишком длинным (об одежде). Орҕостубут сонноох оҕонньор
4. көсп. Сүөргү улахан уҥуохтаах буол. ☉ Быть долговязым, нескладным. Ньукулай олус улахан орҕостубут киһи
5. көсп. Элбэхтик сырыт, тиэһин, сыбыытаа. ☉ Постоянно ходить или ездить взад и вперёд (по одному и тому же месту)
Манан [Дьааҥылыыр айан суолунан] ыраахтааҕы былааһын тойотторо, атыыһыттар орҕостоллоро. П. Филиппов
Куруук манан орҕостоллор — сирдьит оҕонньор лейтенаҥҥа сибис гынна уонна илиитин уһаты тутан суолу ыйда. Д. Кустуров

сип гын

сип гын (Якутский → Якутский)

биирдэм тыас туохт.
1. Чэпчэкитик, тииһиҥ быыһынан («си» диэн эрэр курдук) тыаста таһаар. ☉ Издать лёгкий свистящий звук
Марба …… алтан хамсатыгар табах ууран сип гына тарда-тарда санааҕа түстэ. Күндэ
2. көсп. Кимиэхэ эмэ тугу эмэ кистээн, сибигинэйэн эт, сибис гын. ☉ Сообщить кому-л. о чём-л. тихо, тайком, шепнуть
Түүлээх Уллуҥах сип гынан Наһаары дьиэ таһыгар ыҥыран таһаарда. Суорун Омоллоон. Хата, эн, үөрэхтээх оҕо, ханна эмэ сип гыннаргын… М. Доҕордуурап
♦ «Сип» гыммыты ситиигэ тиһэр («сап» гыммыты сапка тиһэр) — тугу истибитин барытын, тиспит курдук өйгө тутар, онтун кэпсэл оҥостор (хобу-сиби таһааччы). ☉ Собирает сплетни, толки и разносит их (букв. всякое шушуканье на верёвочку нанизывает, всякое шептание на нитку нанизывает)
Сип гыммыты Ситиигэ тиһэ сылдьан, Ситэрэн сэһэргээн сэргэҕэлэтэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Били дьахтар, Балбаара, сип гыммыты ситиигэ, сап гыммыты сапка тистэҕэ. И. Никифоров
Бэрт куһаҕан быһыынан …… сип гыммыты ситиигэ тиһии, сап гыммыты сапка тиһии, атыннык эттэххэ, араас хобунан-сибинэн дьарыктаныы буолар. ЧКС ОИиСТ

лиис

лиис (Якутский → Якутский)

  1. аат. Хаптаччы дьапталанар матырыйаал биир араҥата, быстаҕа, тэҥнии чараастык быһытталаммытыттан биирэ. ☉ Тонкий плоский кусок, пласт какого-л. материала, лист
    Тэтэрээт лииһэ. Үс лиис тимир. Биир лиис өстүөкүлэ.  Бэҕэһээ чугас лааппыттан Мин саҥа кинигэ атыыластым, Аҕыйах лииһи ааҕаатын Аһыырбын умнан ыллардым. П. Тобуруокап
    «Биир киилэ тоһоҕото, биэс лиис паньыарата биэрээр», — диэн сибис гынар. И. Бочкарёв
    △ Лиис тимиртэн оҥоһуллубут чычаас нэлэгэр иһит. ☉ Противень
    Эстэрээппэ дьахталлар икки улахан тимир лиискэ буспут эти буруолаппытынан мадьалытан киллэрдилэр. С. Курилов (тылб.)
  2. Киһи туохха эмэ бырааптааҕын, үтүөлээҕин туоһулуур эбэтэр туох эмэ дьаһалы тириэрдэр докумуон. ☉ Д о к у м е н т , удостоверяющий какое-л. право, заслугу или содержащий какие-л. предписания, лист
    Аһаҕас лиис. Толорторуулаах лиис. Больничнай лиис.  Чооруонап төрдүс кылааһы хайҕал лиистээх бүтэрдэ. У. Нуолур
  3. Бэчээттэнэр тиэкис (кинигэ) кээмэйэ. ☉ Единица исчисления объёма печатного текста, лист. Авторскай лиис. Бэчээтинэй лиис
    ◊ Лавровай лиис — лавр мас аска тума быһыытынан хатарыллан бэлэмнэммит сэбирдэхтэрэ. ☉ Лавровый лист
    Лу у к т а а , үс-түөрт лавровай лиистэ уур, ааттаах миин буолуо. Н. Габышев
маарка

маарка (Якутский → Якутский)

I
аат. Буоста өҥөтүнэн туһаныыны эбэтэр туох эмэ төлөбүрү оҥорбуту туоһулуур сыаната ыйыллыбыт, үксүгэр түөрт муннуктаах, сыһыарыллар, ойуулаах кыра бэлиэ кумааҕы. ☉ Марка (почтовая)
Араас дьэрэкээн ойуулаах буоста мааркалара атыыламмыттар.  Арааһынайы хомуйар дьон баар буолаллар. Сорохтор буоста мааркатын, атыттар испиискэ хаатын биитэр былыргы манньыаттары хомуйаллар. ДьДьДь
II
аат. Туох эмэ көрүҥэ (хол., м а с с ы ы н а о. д. а. ). ☉ Марка (машины, техники и т. д.)
Тыраахтардар уонна хамбаайыннар эргэ мааркалара саҥа тупсарыллыбыт, ордук көрдөрүүлээх массыыналарынан солбуллаллар. ЭБТ
Хамбаайыннар эргэ мааркалара көдьүүһү биэриилэрэ хамбаайын саҥа мадьыалларын кытта тэҥнээтэххэ таҥ нары түспүт. «ХС»
△ Туох эмэ суорда, хаачыстыбата. ☉ Марка (сорт, качество чего-л.)
«Сухой» [арыгы] ханнык эрэ мааркатын толоруннум уонна Сэмэҥҥэ былдьаһыспыттык: «Маны түһэрэбин!» — диэн сибис гынным. Софр. Данилов
Мохсоҕоллооххо сиэмэн М-500 мааркатыгар хаачыстыба судаарыстыбаннай бэлиэтэ иҥэриллибитэ. «ХС»
III
аат., кэпс. Икки хамаандаҕа хайдыһан кыра мээчигинэн бырахса оонньуур оонньуу. ☉ Лапта (игра)
Хаар харааран, оҕолор маарка оонньоон сырсыакалаһа сылдьаллар.  Маарка оонньоотоххо Вася мээчиккэ таптарыгаһа суох, өрө тамаһытан түһэн, сүрдээхтик сүүрэр уол эбээт ити. Амма Аччыгыйа
Техникум таһыгар маарка оонньоон сырсыакалаһа сырыттахтарына биир киһи бэлисипиэтинэн бэрт холкутук тайаарытан ааста. «ХС»