мест. м. (сия ж., сие с, сии мн.) уст. бу, субу; на сей раз бу сырыыга; до сего времени бу кэмҥэ диэри, баччааҥҥа диэри; сию минуту субу мүнүүтэҕэ, сиппилигин.

I
аат. Тугу эмэ сирэ, сүөлүргүү көрүү, одуу оҥостуу. ☉ Признание чего-л. предосудительным, неприличным, неприглядным, осуждение, порицание. Кыһалҕаны эппит сии буолуо дуо. Барыта сии буолан истэҕэй
□ Төрөөбүт түөлбэнэн киэн туттуу, Төрөөбүт сир аатын үрдүктүк тутуу …… Дуостал буолбатах сии, одуу, Туһаайан этэбин доҕордуу. И. Федосеев
Киһини эрэммэт киһи Аны дьон сиитигэр киирэр: «Билбэт дьиҥнээх киһи иһин, Бэйэтинэн охсор», — дииллэр. Баал Хабырыыс
II
сии кырбас — си кырбас диэн курдук (көр си I)
Биэс сии кырбас оҕо. Өрүү солото суох чөкчөҥө саҕа көтөх, дьүдьэх кэргэнэ. Дьэ, уонна баран бу дьаабы. В. Титов

саҥа алл.
1. Олус сөҕүүнү-махтайыыны көрдөрөр. ☉ Выражает крайнее изумление, восхищение
Ок-сиэ, үрдүк да харыйа, дьылыгырайан түһэн, көнөтүүн! Суорун Омоллоон
Ок-сии, эҥин-дьикти сирдэр, ыраах даҕаны дойдулар баар быһыылаахтар. Болот Боотур
Ок-сиэ, ол үөһэ өттүттэн букатын болуот саҕа муус ыган киирэн иһэр. Н. Заболоцкай
2. Соһуйууну көрдөрөр. ☉ Выражает удивление
Ок-сиэ, бу көмүс бэйэлээҕим бүтэн хаалбыт. А. Софронов
Ок-сиэ, киһини соһуттуҥ даҕаны! Амма Аччыгыйа
Ок-сии, олоппоһум намыһах да эбит. В. Яковлев
3. Олус баҕарыыны көрдөрөр. ☉ Выражает сильное желание
«Ок-сиэ, киирэн ыппыт киһи!» — дии санаата Витя. Н. Заболоцкай
Ок-сии, саатар бу киэһэ баран ууга хоммут киһи даа. П. Егоров
Ок-сии, тугу эмэ сиэбит киһи. «ХС»