II ж. (решето) эрэһэ.

1) решето, сито; сиидэнэн уу баспыкка дылы посл. всё равно, что черпать воду ситом; 2) накомарник.

1) решето (к-рым черпают из проруби битый лёд); 2) черпак (для вынимания рыбы из котла); биирдии сүүр собоҕо тигистибит нам досталось по одному черпаку карасей.

1) сверло; 2) мундштук Пекарский: ; икки эрэһэлээх үүн тиэрбэһин курдук эрилкэй харахтаах с большими, круглыми, словно два кольца узды с мундштуком, глазами,
Я. Аан Эрэхэ ойуун один из двух сыновей Омоҕой-а и отец Нам-а.
3) решето

сов. что 1. (продырявить) тэһэ аал, тэс, тэһэ ааллар; протереть бумагу резинкой кумааҕыны эрэсиинэнэн тэһэ аал; 2. (сделать чистым) сот; протереть окно тряпкой түннүгү тирээпкэнэн сот; 3. (пропустить сквозь решето и т. п.) бытарытан сиидэлээ, илдьиритэн сиидэлээ; протереть картофель хортуоппуйу илдьиритэн сиидэлээ; # протереть глаза хараххын хайа тардан тур, уһугун.

сыһ. Эрэһэ курдук (дьэргэйэр, эргичийэр, кылбачыйар). ☉ Как решето, подобно решету
Харахпын симнэрбин эрэ: үрүҥ көмүс кынаттара тахсан эрэр күн күлүмүгэр умайа, эрэһэлии долгуннурар күөх мырааннар үрдүлэринэн ааһар айан кубалара көстөн кэлэллэр. В. Иванов
Долгун оонньуур дьалхаанын Үллэр үрүҥ күүгэннэрэ Сэлэ чүмэчи бэстэргэ Эрэһэлии эриллэрэ. М. Тимофеев
Ити кэмҥэ хаар-кырыа Эрэһэлии эргичийэр Күүтэр киһи дьикти Ыра санаатыныы кутааланар. Чэчир-80

туохт.
1. Тугу эмэ эрэһэнэн сиидэлээ. ☉ Просеивать, пропускать через сито или решето.
2. Эрэһэ курдук оҥор. ☉ Делать что-л. в виде сита, решета
Элиэнэлиир эбэкэбит Эрэһэлиир долгунунан Эҕэрдэлээн дьиримнээтин. С. Васильев
[Биһиги] икки хахыйах оҕотун быһан, икки тардыллыбыт уобуруччулуу хардарытаары иэҕэн, түгэҕэр эрэһэлээн оҥордубут. С. Тока (тылб.)

нести свой воды, течь; өрүс сүүрдэр река течёт; ср. сүүр= 2, сүүрүгүр=. сүүрдэс = совм.-взаимн. от сүүрдээ=. сүүрдэт = побуд. от сүүр=. сүүрдээ = чистить, очищать решетом; ойбону сүүрдээ = выбрать лёд из проруби решетом.

аат. Аһы хоторорго, сиксийэргэ эбэтэр уутун сүүрдэн ыларга аналлаах түгэҕэр кыра хайаҕастардаах иһит. ☉ Сито, дуршлаг; решето. Сиидэ хамыйах. Эрэһэ сиидэ
□ Сиидэнэн уу баспыкка дылы (өс хоһ.)
[Маринууйдуурга] бэлэмнэниллибит тэллэйи хас да төгүл тымныы уунан сууйан баран, сиидэҕэ сараҕыта түһэллэр. УГС ССКОТ
♦ Сиидэ курдук көр — өтө, курдаттыы көр, бил. ☉ Видеть насквозь когочто-л., знать наперёд о чём-л.
Хомуньуус дьахтар уоттаах хараҕа Өлөксөй оҕонньор сүрэҕин, дууһатын курдаттыы, сиидэ курдук супту көрөр. П. Аввакумов
Кини билбэтэҕинэ ким билиэй, улаханнык түбэһитэлээбит, араас сууту-сокуону кытта турууласпыт киһи. Ханна туох буоларын сиидэ курдук көрө сырыттаҕа. А. Сыромятникова

1. туохт.
2. Үөһэттэн ыһыллан тоҕун (хол., буор бытархайа); күүскэ таммалаа (хол., уу). ☉ Литься, течь сверху струйками, струиться, капать (напр., о воде); сыпаться сверху (напр., об осколках снаряда). Хараҕын уута саккырыыр
   □ Эриэн кыылым эриллэн сыттаҕына, …… модун санаалаах мохсоҕол кыылым халлаан оройуттан, хайдыбыт түөһүттэн хаана саккыраан, хаһыытаан түстэ. П. Ойуунускай
   Хайа хараҥа хонноҕор үөһэттэн уу саккыраан суурайбыт истиэнэ курдук туруору тааһыгар тиийэн кэтиллэ түстэ. Н. Якутскай
   Кини били хамбаайынтан саккыраабыт туораах бурдугу миэлиҥсэ тааһыгар кутан биэрдэ. Суорун Омоллоон
   Өстөөх сытар сирин хара күдэн сапта, буор-сыыс, от-мас өрө ытыллан тахсар, төттөрү саккырыыр. Т. Сметанин
3. Туох эмэ быыһынан, тэһэҕэһинэн тоҕун. ☉ Просочиться, просыпаться откуда-л., сквозь что-л. (напр., сквозь решето)
   Ньырбачаан …… дьараҕа мустар быыкайкаан балык ыамаларын тута сатыыра да, уон тарбаҕын быыһынан саккырыыллара. Далан
   [Куйууру] ньамаҕа барыта саккырыар диэри сахсыйаҕын. ПАЕ ЭАБ
4. поэт. Тык, тыган кутулун (хол., күн уотун, саһарҕаны этэргэ). ☉ Литься, струиться (напр., о лучах солнца)
   Көмнөхтөөх тииттэри быыһынан Сардаҥа сүүмэхтэрэ саккырыыллар, Көмүс устурууналар сыыйыллан Лыҥкынаһа тыаһаан бараллар. М. Ефимов. Саккырыыр сардаҥа Саһарҕа кыымынан Доҕорум аатыгар Бирибиэт атаардым. П. Тулааһынап
5. дьүһ. туохт. Сыһыллыбыт-соһуллубут, аанньа кыаммат дьүһүннээх буол. ☉ Иметь несобранный, расхлябанный, беспомощный вид. Киһибит бу саккыраан тиийэн кэллэ
   ср. уйг. шакири, орд. сархира ‘течь, литься’