Якутские буквы:

Якутский → Русский

симиир

кожаный мех (для приготовления кумыса).

симээ=

украшать, наряжать; ёлканы симээ = украсить ёлку; кыыс оҕону симээ = нарядить девушку.

Якутский → Якутский

симиир

симиир иһит көр иһит III
Оҕонньор …… махтанан биир симиир иһит кымыһы ыыппыт. И. Гоголев
Икки симиир иһиккэ биирдиитигэр сүүс биэс уон лиитэрэ кымыс кырылыы кыынньа турар. «ХС»

симээ

туохт.
1. Туох эмэ киэргэлинэн киэргэт, киэргэли иил, ыйаа. Украшать, наряжать
Кыыһы сир курдук симээтилэр, тап курдук таҥыннардылар. Саха фольк. Кинини кытта түөрт аты симээн көмөллөр. Саха фольк. [Харыйаны] араас өҥнөөх, дьиримнэһэ турар уоттарынан симээбиттэрэ түүҥҥү болуоссаты олус тупсарара. Н. Лугинов
2. көсп. Тугунан эмэ тупсар, кэрэтит. Придавать кому-чему-л. нарядный, красивый вид
Күһүн көмүс дуйунан Сири симиир кэмигэр, Дьэҥкир курустаал буолан, Дьикти күннэр үүнэллэр. С. Данилов
Үтүө сир чэлгийэр саадтарын Үйэлээх синньэ күөх симээтин. Күннүк Уурастыырап
Сибэкки сири симиир. Оттон киһи дьолу түстүүр, олоҕу киэргэтэр. «ХС»
3. түөлбэ., харыс. т. Ымынахтан (куор, уоспа ыарыыттан). Покрываться сыпью (при кори, оспе)
Лэгиэ уонна Нарыйа харахтарын кыайан көрбөттөр, эттэрэ симээн иһэн, кэхтэн хаалбыт. В. Протодьяконов
Уоспа харахпын симээн, көрбөт буолан, кэтит бэрэбээскинэн илиибин уонна атахпын кытаанахтык баайаннар, түлэс-балас сыппытым. М. Горькай (тылб.)
ср. алт. чиме ‘резьба, украшение, насечка’


Еще переводы:

бурдюк

бурдюк (Русский → Якутский)

м. тирии иһит, симиир.

бөлүүр

бөлүүр (Якутский → Якутский)

бүтэй бөлүүр эргэр. — симиир, сири иһит былыргы ааттара. Старинное название кожаного меха для хранения кумыса и молока
Кэлин бүтэй бөлүүрү көҕүөр, симиир, сири иһит диэн уларытан ааттаан испиттэр. «ББ»

дьиппиэһин

дьиппиэһин (Якутский → Якутский)

аат., эргэр. Туох эмэ үчүгэйдик ыпсарыллыбыт, тигиллибит сиигэ. Крепкий, прочный шов чего-л.
Дьиппиэһиннээх симиир. ПЭК СЯЯ
Саамал кымыһы санаатынан хамната турар буоллун диэн, бичиктээх биһиэйэхтээх, симэхтээх бииллээх дьиппиэһиннээх симиирдэрин сириэдитэн кэбиспиттэр. ПЭК ОНЛЯ I

сибиин

сибиин (Якутский → Якутский)

көр симиин
Симиир-симиир муҥунан Сибиин кымыс оҥорторон, Силиибитин сөрүүкэтэн, Сиэрбитин ситэриэҕиҥ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Сөрүүн сибиин кымыһы Утаттахха иһэрдии, Сөп-сөп, маннык салгыны Уймахтаабыт киһи ньии! Күннүк Уурастыырап
Сибиин күөрчэх бырдаҥатын сэбирдэҕэр биһиммит сэппэрээктэр сиреннэри санаталлар. «Кыым»
ср. алт. йиби ‘намокнуть’, др.-тюрк. чибгин ‘насыщающий, питательный’

ньала

ньала (Якутский → Якутский)

даҕ. Хаптаҕай, чычаас; нэлэйэн көстөр. Плоский, неглубокий; широко раскинутый
Кыһын тоҥмот, сайын хаппат ньала симиир баар үһү (тааб.: мурун). Нэлэ тэриэлкэлээх, Ньала хамыйахтаах, Кымаах-имээх кытыйалаах. Өксөкүлээх Өлөксөй
[Күөл] илин баһа ньалыар уулаах, ньаассын оттоох ньала биэрэк. М. Чооруоһап

өҥүрдэн

өҥүрдэн (Якутский → Якутский)

туохт. Өҥүрүнэн бүрүлүн (үүт ас, хол., кымыс, уһуннук турбут иһитин ис өттүн туһунан). Покрываться скользкой и клейкой массой (о внутренних стенках сосуда, в к-ром длительное время хранили молочные продукты, напр., кумыс). Симиирбит өҥүрдэммит

сириэдис

сириэдис (Якутский → Якутский)

сириэдий диэнтэн холб. туһ. Им сүтэн, үөһээ халлаан сулустара сириэдиспиттэр. Н. Лугинов
[Ыһыахха] симиир иһиттэр сириэдиспиттэрэ, чороон айахтар чуоҕуспуттара, кэриэн ымыйалар кэккэлэспиттэрэ. «Чолбон»
Чохтор уһуктубут кэриэтэ сириэдиһэ, чаҕылыҥнаһа түстүлэр. А. Кривошапкин (тылб.)

билгэй=

билгэй= (Якутский → Русский)

1) быть наполненным до краёв, быть переполненным; күөл уута билгэйбит озеро переполнилось, вода переполнила озеро; симиир кымыһынан билгэйбит кожаный мех полон кумыса; 2) перен. груб. быть очень толстым (обычно о женщине).

мех

мех (Русский → Якутский)

I м. 1. (животного) түү; мех зайца куо-ба с түүтэ; 2. (выделанная шкура) тирии, түүлээх тириитэ; түүлээх, түүлээх таҥас (одежда); ь дорогих мехах күндү түүлээх таҥастаах; 3. (бурдюк) симиир, хаа.

дэлбиһэх

дэлбиһэх (Якутский → Якутский)

даҕ. Түгэх өттүнэн ордук кэҥээн барар оҥоһуулаах. Расширяющийся книзу. Дэлбиһэх уһаат. Симиир диэн тириинэн аллараа өттүн дэлбиһэх киэҥ гына, үөһэ өттүн синьигэс гына оҥороллор. Саха сэһ
1977
Икки киһи, бэрт наҕыллык кэпсэтэкэпсэтэ, дэлбиһэх түгэхтээх күөх чаанньыктан чэй иһэ олороллор. И. Никифоров