сов. в чём ситиһиилэн, элбэҕи сити с.

сов. чего ситис; он добился своего кини санаатын ситистэ, кини бэйэтин соругун ситистэ; добиться успехов в чём-л. туохха эмэ ситиһиилэн.

туохт. Туохха эмэ төһөнү эрэ ситис, төһө эрэ ситиһиилэн. ☉ Показывать какой-л. результат, достигать какого-л. рубежа в чем-л.. Холкуос хаһаайыстыбаннай дьыл ааспыт кэмигэр сүөһү кыстыгар, ыһыыны ыытыыга …… чэбдик-чэбэр олох иһин охсуһууга куһаҕана суох көрдөрүүлэннэ. «Ленин с.»

аат., спорт. Оҕунан ытааччы. ☉ Стрелок из лука, лучник
«Урожай» уопсастыба уобаластааҕы сэбиэтин ыстаарсай тириэнэрэ Василий Антонович Михайлов эдэр охчуттары үөрэтэр-эрчийэр. «Кыым»
Бэрт кылгас кэм устата биһиги охчуттарбыт биллэр-көстөр ситиһиилэннилэр. «Кыым»
Эдэрдэртэн элбэх бэргэн охчуттар иитиллэн таҕыстылар. «Кыым»

сыһ. Ортоттон үрдүк таһымнаахтык, ортоттон ордуктук, бэркэ. ☉ Выше среднего, хорошо, лучше
Норуот олоҕун үчүгэйдик билии …… суруйааччы үлэтэ ситиһиилэнэрин төрүтэ. Софр. Данилов
Уҥуох тостубутун кини курдук үчүгэйдик ыпсары тутар отоһут атын да улуустарга суоҕа чахчы. И. Гоголев
Өртөн ыла үчүгэйдик билсэр дьон киэптээхтэрэ тастарыгар билиннэ. П. Филиппов

сов., предвкушать несов. что эрдэттэн амтаһый, эрдэттэн үөр; предвкушать успех ситиһиигин эрдэттэн амтаһый, эрдэттэн ситиһиилэммит саҕа санаа.

аат.
1. Тугу эмэ салайар дьон, салайааччылар. ☉ Лица, осуществляющие управление кем-чем-л., руководство, администрация. Оройуон салалтата
□ Аҕыйах хоноот, обсерватория салалтата бырайыагы көмүскүү соҕуруу көппүтэ. В. Яковлев
2. Дьон үлэтин-хамнаһын салайыы, сөптөөх суолун булларыы. ☉ Руководство деятельностью кого-чего-л.. Үлэ, салалтата табылыннаҕына, ситиһиилэнэр
□ Бу Рудаков салалтатынан типография үлэлээн быйыл кыһын «Орто Азия үлэһитэ» диэн кистэлэҥ хаһыат отут үс нүөмэрин таһаарбыт. Эрилик Эристиин
△ Дьон үлэлэригэр-хамнастарыгар салайтарар туох эмэ ыйымньылара, ыйаахтара. ☉ То, чем люди руководствуются в работе, руководство (к действию). Саҥа устурууксуйаны салалта оҥостобут
△ поэт. Оҥоһуу, ыйаах, ыйымньы. ☉ Предназначение. Киһи буолар кэскилиҥ, саха буолар салалтаҥ бу орто дойдуга баар. Саха фольк.

ж. 1. (удача) ситиһии, кыайыы; полный успех толору ситиһии; 2. (общественное одобрение) ситиһии, бипирэнии; книга имеет успех кинигэ ситиһиилэннэ; # с успехом ситиһиилээхтик; с тем же успехом эмиэ ол курдук.

несов. 1. с кем көрүс, көрсүс; 2. кому-чему (представляться) харахха көһүн, санааҕа баар бүол; ему уже видится полный успех дела хайыы-үйэ кини хараҕар дьыала тслору ситиһиилэммитэ көстөр.

I
туохт.
1. Ким, туох эмэ сыҕарыйан, хааман иһэригэр инники буол, инникилээн ис. ☉ Идти впереди кого-чего-л., на каком-л. расстоянии перед кем-чем-л.
Александр уонна Миронов кыһыл былааҕы икки угуттан, күөрэччи анньан, уулуссаҕа тахсан бастаатылар. М. Доҕордуурап
Бултарыгар баралларыгар Лоокуут бастыыра, Ньургуһун кини кэнниттэн барара. Дьүөгэ Ааныстыырап
Барарбытыгар биһиги дьон кэнниттэн айаннаатыбыт, хата төннүүбүтүгэр бэйэбит бастаатыбыт. Н. Заболоцкай
2. Инникилээн, урутаан тугу эмэ гын, оҥор. ☉ Начинать делать что-л. первым
Сиэҥкэлээх Уйбаанчык бастааннар, Суолларын чинчийэн биэрэллэр. Эрилик Эристиин
3. Кимнээҕэр да ситиһиилээх буол, үрдүк ситиһиилэн. ☉ Добиться бо´льших успехов, чем кто-л., выйти в передовики
Киэн туттабын үөрэппит оҕолорбунан – Үлэҕэ кинилэр бастаатылар, Артыал буруотун унаарытан, Алтан сэргэни астылар. П. Тобуруокап
Наташа илиитигэр туох эрэ кумааҕы тутуурдаах, бастаан иһэр үлэһит дьахталлары наҕараадалыыр туһунан местком уурааҕын биир тыынынан түһэрэн ааҕан кэбистэ. Н. Заболоцкай
Настя маннааҕы лааппы эдэр булчуттарыттан барыларыттан бастаан, «Колымторг» бырабылыанньатын хары чаһытын бириэмийэ ылбыта. Н. Якутскай
4. Кими, тугу эмэ салай, дьаһай, баскөс буол. ☉ Главенствовать над кемчем-л., взять на себя руководство кемчем-л. [Күкүр Уус:] Сааһым тухары киһини бастаабатах, киһи кэнниттэн сылдьыбыт киһи этим. Суорун Омоллоон
II
туохт.
1. (Балыгы) баһын быс, ылан кэбис. ☉ Обезглавить, отрубить голову (рыбе)
Бу балыгы бастаан кэбис. ПЭК СЯЯ
2. балык. Илими, муҥханы сааһылаан хомуй (анал маска илим ситиитин хотоҕостор ортолорунан биир хараҕы хаптара иил, эбэтэр муҥханы кынаттарын тэбии-тэбии сааһынан үрүт үрдүгэр уур). ☉ Аккуратно складывать рыболовную сеть (последовательно надевая на специальную палочку верхнюю бечевку сети между поплавками) или невод (встряхивая его крылья и последовательно укладывая друг на друга)
Илими бастаа. — Баҕадьыны бастаа. ПЭК СЯЯ