с. 1. (по гл. скопить) мунньуу, мунньунуу; 2. (по гл. скопиться) мустуу, мунньуллуу; 3. (большое количество кого--чего-л.) мустуу, чуоҕуйуу.

сов. ком. 1. (иметь излишнее количество товара) наһаа элбэх табаардан; 2. (скопиться в большом количестве) напаа мунньулун, атыыламмакка сытан хаал; зерно затоварилось туорах бурдук атыыламмакка сытан хаалла.

сов. 1. (образоваться из частей) оҥоһулун; 2. (образоваться —об обществе, организации) тэрилин, үөскээ; 3. (собраться, скопиться) хомулун, муһун; 4. (создаться) үөскээ; о нём составилось хорошее мнение кини туһунан үчүгэй миниэнньэ үөскээтэ.

сов. 1. безл. (собраться, скопиться) муһун; набралось много народу элбэх киһи мустубут; набралось много воды элбэх уу мустубут; 2. чего, перен. (найти в себе внутренние силы, качества) ылын, киллэрин; набраться храбрости эр санааҕын ылын, харса суоххун киллэрин.

туохт. Биир сиргэ өрөһөлүү мунньулун (буор, хаар, кумах о. д. а. тустарынан этэргэ). ☉ Накопиться, скопиться в одном месте кучей, бугром (напр., о песке, снеге)
[Түннүктэр] аннылара сууллубут буорунан, тибии үрэх киллэрбит хаарынан өтөҕөлөнөн сытар. Н. Заболоцкай

туохт.
1. Сыл аайы ыһартан үүнүүнү биэрбэт буол, күл курдук туруктан (кырыс буор туһунан). ☉ Истощиться, исчерпаться, стать неплодородным (о почве)
Арыылаах күөл кырдалын солооһуна бурдук үүммэт буола күллүйэн хаалбыт. Н. Якутскай
2. кэпс. Наһаа мунньулун, элбээ (оһох күлүн туһунан). ☉ Накопиться, скопиться (о печной золе). Оһох күллүйбүт

1. сим I диэнтэн холб. туһ. Сиилэскэ оту симсэ сылдьан, Сибэккилээх алааска, Талахха, окко чаҕылыйбыт Таммахтары көрдүм мин. К. Туйаарыскай
2. Биир сиргэ элбэх буолан чөмөхтөс, мунньуһун. ☉ Набиваться куда-л., скопиться где-л. в большом количестве
   Оскуолаҕа ыга симсибит дьоҥҥо биэлсэр …… сэрии туһунан кэпсээтэ. Амма Аччыгыйа
   Дьиэҕэ дьон лыык курдук симистилэр. М. Доҕордуурап
   Дьокуускай мас дьиэлэрэ Чохчолоһо симсэн тураллар. С. Васильев
   ◊ Харах симис — харах симсэ оонньоо. ☉ Играть в жмурки
   [Үһүс уол:] Мааҕын харах симсэ сылдьан, ити кыыһы уураабыта. А. Софронов
   Оонньуу барбыт кыргыттар Олус тоҕо хойутууллар? Харах симсэр ааттанан, Ханна-ханна сылдьаллар? Күннүк Уурастыырап
   Харах симсэр, ыал буолар Оҕо саастар аастылар. П. Тобуруокап

сов. 1. на кого-что (летя натолкнуться) кэтилин, кэтиллэ түс, көтөн кэл; 2. на кого-что (летя напасть) түс; орёл налетел на стадо овец хотой бараан үөрүгэр түстэ; 3. на кого-что, перен, разг. (с разбегу) кэтиллэ түс, анньылла түс; 4. на что, перен. разг. түбэс, киирэн биэр; налететь на выговор сэмэҕэ киирэн биэр; 5. на кого-что (атаковать) саба түс; 6. на кого-что (напасть с целью грабежа) саба түс; 7. на кого-что, перен. разг. (с обвинениями и т. п.) үрдүгэр түс; 8. перен. (о ветре, буре) түс, эмискэ түс; налетел ветер и разогнал дождь эмискэ тыал түһэн ардаҕы кыйдаата; 9. (слететься) мунньуһун; налетели мухи сахсырҕа мунньуһунна; 10. (осесть, скопиться) олор, түс (хол. быыл).

сов. 1. (сойтись, сосредоточиться) муһун, түмүс; в классе собрались все ученики кылааска үөрэнээччилэр бары муһуннулар; 2. (напр. о совещании) муһун; собрался военный совет байыаннай совет муһунна; 3. (скопиться) муһун, мунньулун; здесь собралась вода манна уу мустубут; 4. (о дожде и т. п.) таҕыс, буол; к вечеру собралась гроза киэһэ этиҥнээх ардах буолбута; 5. (составиться, набраться) мунньулун; собралась ценная коллекция картин хартыына сыаналаах кол- ' лекцията мунньулунна; 6. (приготовиться) хомун, тэрин, оҥоһун; собраться в дорогу суолга хомун; собраться ехать домой дьиэ- ' лииргэ оҥоһун; 7. (решиться) санан, быһаарын; он собрался жениться кини ойох ыларга сананна; 8. (сжаться, сморщиться) түүрүлүн, мыччыһын; 9. с чем түмүн, мунньун, булун; собраться с силами күүскүн түмүн; собраться с мыслями өйгүн-санааҕын булун; собраться с духом санааҕын түмүн.

туохт.
1. Мээнэ хаамп, кэрийэ сырыт, сылдьыбат сирдэргэр тиийтэлээ (кыыллары этэргэ). ☉ Бро дить, кочевать, мигрировать (о ж ивотных)
Кураан дьыл эһэ уойбакка хаалан, кыһын арҕахтан туран мэнээктиир үһү. Н. Заболоцкай
Тииҥ күндьыл уларыйыытын эндэппэккэ билигэс, ол иһин булчут бүгүн тииҥ мэнээктиэхтээҕин эбэтэр уйатыгар сытыахтааҕын быһааран билэрэ олус наадалаах. ТСКБ
△ Хантан эмэ сыҕарыйан кэлэн мустан хойун, элбээ. ☉ Собраться, скопиться в одном месте, расплодиться (о животных)
Быйыл биһиэхэ кырса мэнээктээтэ. «ХС»
Саха сирин үгүс киин оройуоннарыгар куобах мэнээктээбит д ьы лы г а р х а с д а с үү һ үн э н т ы һ ы ы нча бултанар. ПМВ ССК
2. кэпс. Туох да соруга суох онно-манна т иий, сырыт (киһини этэргэ). ☉ Бродить, скитаться без определённой цели, праздно шататься
Тоҕо бу диэки мэнээктээбит дьон эбитэй? «Чолбон»
Тураммыт, киэһээҥҥэ диэри эмиэ мэнээктии бардыбыт. И. Тургенев (тылб.)