возвр. от кэтээ = разг. следить за собой, беречься, остерегаться; доруобуйатын кэтэнэр он следит за своим (слабым) здоровьем.

возвр. от кер= 1) видеть (себя), смотреть (на себя); сиэркилэҕэ көрүн = смотреться в зеркало; (өҥөнөн ) көрүнэ-көрүнэ хаамар она идёт, любуясь своим нарядом (о щеголихе); 2) присматривать за чем-л. (своим), следить за чем-л. (своим, за собой); дьиэҕин көрүн = присматривать за своим домом (хозяйством); доруобуйаҕын көрүн = следить за своим здоровьем.

несов. см. спустить; не спускать глаз с кого-чего-л. 1) (смотреть не отрываясь) хараххын араарыма, супту одуулас; 2) (зорко следить) хараххын араарыма, кы-раҕытык кэтээ.

I приносить ненастье; наносить тучи, облака; тыал ардаҕы олуур ветер грозит ненастьем.
II диал. 1) следить, выслеживать; преследовать, идти по следу; бэркэ олоотум да булбатым я внимательно искал, но не нашёл (напр. след зверя); 2) доставать траву из-под снега, находиться на тебенёвке; сылгы олоон кыстыыр лошадь всю зиму находится на тебенёвке.

туохт. Кими, тугу эмэ арахсыбакка көр-иһит, хас хардыытын көрө сырыт. ☉ Постоянно наблюдать, следить за кем-чем-л., не спускать глаз с кого-чего-л.
Дьиэ киһитэ бүтүннүү кинини кэтиир-маныыр курдук туттарын билэн, Кууһума кыйахаммыта. Күннүк Уурастыырап
Кэтээнманаан түһэҥҥин! Утуйаргар даҕаны хараххын симмэккин быһыылаах. «ББ»

вид, внешность, наружность; дьоһун сэбэрэ представительный, внушительный вид; сэбэрэтин оҥосторун сөбүлүүр ирон. она следит за своей внешностью.

туохт.
1. Атын судаарыстыба туһатыгар үспүйүөнүнэн үлэлээ. ☉ Заниматься шпионской работой в интересах другого государства, шпионить
Икки быраатыҥ иккиэн кыраныысса уҥуор куоппуттара, үспүйүөннээбиттэрэ биллэр. Н. Якутскай
Кини сотору-сотору биһиги өттүбүтүгэр үспүйүөннүү кэлэрин биһиги кыраныысса таһынааҕы ааҕыннарбыт биллэрэллэр. «ХС»
2. Ким эмэ тугу гынарын, тугунан дьарыктанарын кистээн билэ-көрө сатаа. ☉ Тайно следить за кем-л., выслеживать кого-л., шпионить
Суох, эһиги үспүйүөннүүгүт... — Тугу эрэ иһиллиир курдук тохтуу түһэн баран эттэ: — Үспүйүөннүүгүт! — диэн хаһыытыы түһээт, сири тиҥилэхтээтэ. Амма Аччыгыйа
Устудьуоннар ортолоруттан ыраахтааҕы охранатыгар үспүйүөннүүр дьоннор эмиэ бааллара. П. Филиппов

туохт.
1. Тугу эмэ (хол., судаарыстыба, тэрилтэ, чааһынай киһи бас билиитин) манаа, харабылга тур. ☉ Охранять, сторожить, караулить
Аҥаар илиитэ такыр буолан, сэриигэ барбакка хаалбыт Луха Луоскун диэн уол күһүн атын сиртэн кэлэн, тыаҕа бэлэмнэммит оттор маһы харабыллыыр буолбута. Амма Аччыгыйа
Нэрээппэр харабыллыы барар буоллаҕым, кэм да дии санаатым. Т. Сметанин
Дьукаахтара Күтэр Уйбаан нэһилиэк маҥхааһайыгар харабыллыыр этэ. Н. Заболоцкай
2. Сүтэрбэт, алдьаппат курдук, туох да энчирээбэтин хааччый. ☉ Следить за сохранностью кого-чего-л., стеречь
[Саввин:] Пистолет, бу барышняны манна харабыллаан туран дьиэни хомуттар. С. Ефремов
Аны билигин куорат оҕонньоро аатырар. Куоратыгар киирдэҕинэ, дьыбааны «харабыллаан», сытан эрэ тахсар. Н. Борисов
Сайын Гошалаахха даачаҕа олоробун. Даача харабыллыыбын. ПНИ АДХ

1) бросать, кидать, швырять; метать; уокка аста кэбис = бросить в огонь пищу (традиция идёт от древнего обряда задабривания духа огня); отто кэбис = сметать стог сёна; 2) бросать, оставлять что-л.; дьиэҕэ кэбис = оставить что-л. дома; табаҕы кэбис = бросить курить; 3) выбрасывать, выкидывать; киэр кэбис = выбросить; 4) перен. разг. выделять, оставлять что-л. для кого-л.; табаххыттан кэбиһээр оставь мне немного табаку; 5) в сочет. с деепр. на =ан основного гл. выступает в роли вспомогательного гл. и служит для образования законченного вида: сиэн кэбис = съесть (до конца); ыйыстан кэбис = проглотить (целиком); 6) в знач. межд. брось, оставь; нельзя; кэбис , тыытыма ! нельзя, не трогай!; кэбис-кэбис , инньэ диэмэ ! брось, брось, не говори так! # тылла кэбис = замолвить слово; хараххын кэбис = подглядывать, следить.

туохт. Тугу эмэ аргыый сылдьан чинчилээн бил, тугунан эмэ сылыктаа, быһаар. ☉ Тайком узнавать, устанавливать что-л. по каким-л. признакам, приметам, следить за кемчем-л., выслеживать кого-что-л.
Куһаҕан Ньукулай уола бэрт чугас саһан сытар быһыылаах буолан баран булларбата. Сибикилии сырыт эрэ. М. Доҕордуурап
«Сир-дойду быһыытынан көрөн, булчут киһи ханна олохсуйбутун сибикилээн булаа инибин», — диэтэ Ньукулай. Г. Колесов
Амурга өр босхо сырытыннарыа суохтарын сибикилээн, А. Наумов киин Россияҕа барар. Софр. Данилов
Арыт оҕонньор сылгыга хайдах дьыл буолуоҕун эрдэттэн сибикилииргэ Стёпаны үөрэтэр. Л. Габышев
△ Ыраахтан бил, иһит (хол., сыты, тыаһы). ☉ Чуять, узнавать, слышать что-л. издалека (напр., запах, звуки чего-л.) Кукаакы — булчут киһи аргыһа
Ити билигин эт сытын сибикилээн, батыһан иһээхтииллэр. В. Миронов
Сиидэр кинээстээх олбуордарын иһигэр сыапка турар ыт, тыаһы сибикилээн, үрэн маргыйда. И. Никифоров