Якутские буквы:

Якутский → Русский

собус-

частица препозитивная усил., присоединяется к нек-рым словам, начинающимся со слога со=: собус-соҕотох а) совершенно один, один-одинёшенек; собус-соҕотох кэллим я пришёл совершенно один; б) один, единственный; собус-соҕотох оҕом мой единственный ребёнок; собус-соруйан умышленно, нарочно; итини собус-соруйан оҥордо он это сделал нарочно.

Якутский → Якутский

собус-

Даҕааһын, дэҥҥэ сыһыат күүһүрдэр эбиискэтэ, со- диэн саҕаланар олохторго сыстар: собус-соҕотох, собуссоруйан. ☉ Препозитивная усилительная частица прилагательного, реже наречия, присоединяемая к основам, начинающимся на со-: собус-соҕотох, ‘совершенно одинокий’, собус-соруйан ‘умышленно, нарочно’
Кыһыннары-сайыннары манна собус-соҕотоҕун олороохтуубун. Амма Аччыгыйа
Хотуна арыт собус-соруйан, кинини иһиттин диэн, дьоҥҥо кэпсиир. Н. Якутскай
Кинилэр этэрээккэ собуссоҕотох кыыс баарын билэллэрэ да, аатын-суолун билбэт этилэр. А. Сыромятникова

Еще переводы:

злостный

злостный (Русский → Якутский)

прил
1. Өһүөннээх. 2. Собус-соруйан оҥорооччу

атаҕастааһын

атаҕастааһын (Якутский → Якутский)

атаҕастаа диэнтэн хай
аата. Ити аата быһаччыта үүрүү буоллаҕа эбэтэр собус-соруйан атаҕастааһын. В. Яковлев

быһаччыта

быһаччыта (Якутский → Якутский)

көр быһатын эттэххэ
Ити аата быһаччыта үүрүү буоллаҕа эбэтэр собус-соруйан атаҕастааһын. В. Яковлев. Этэргэлээн-ханалытан этэр суолталаах герой аата быһаччыта «кымырдаҕаска маарынныыр» диэн ис хоһоонноох. Эвен фольк. Тэҥн. быһатыта

хоһорҕоо

хоһорҕоо (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс. Күлүүэлэк гын, үгэргээ. ☉ Иронизировать, насмехаться над кем-л.
Эн миигин хоһорҕоомо. ЯРС
[Икки киһи] собус-соруйан кэрээнэ суохтук тугу да аанньа ахтыбат курдук туттан, арааһы лахсыйаллар. Үүнүү куһаҕанын хоһоргууллар. ЦСИ КСФ
ср. бур. хошон үгэ ‘шутка’

быччалын

быччалын (Якутский → Якутский)

быччай диэнтэн атын
туһ. Сэтээтэл үлэһитэ Данилович тойон, уһулу охсубут курдук быччаллыбыт хараҕын быһа симэ-симэ, уһуутаан ылаттыыр. М. Доҕордуурап
Уйаҕа собус-соҕотох, ап-араҕас аппаҥныыр айахтаах, саллаҕар бастаах, быччаллыбыт харахтаах, мултугур дабыдаллаах баҕа курдук бахчаллан олороро. И. Федосеев
Суон, толуу, өтөгөр түөстээх, Сулус бөҕөнү иилиммит, Быччаллыбыт харахтаах Генералларда ыл аҕал! Н. Некрасов (тылб.)

куруубайдаа

куруубайдаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Өһүргэнэн төттөрүтүн оҥор, хадьардас. ☉ Обидеться, упрямиться, делать наоборот
«Уруоктаргын аахпаккын», — диэн Онтуонаба эппитигэр, Куруубайдаан, өһүргэнэн, Куолулаһан турда Куомун. Күннүк Уурастыырап
Хата, төттөрүтүн, ким эмэ сэһэргэһээри, ону-маны ыйыталаһаары гыннаҕына, собус-соруйан аһара түһэн, куруубайдаан, хадьардаһан киирэн барарым. Г. Колесов
2. Улаатымсыйан куһаҕаннык сыһыаннас. ☉ Относиться грубо, невежливо, смотреть свысока
Кылбановскай дьоҥҥо куруубайдыыр, улаатымсыйар, дьону күргүйдэтэлиир. В. Яковлев

мөхсүү

мөхсүү (Якутский → Якутский)

мөҕүс диэнтэн хай
аата. Дьэ, доҕоор! Соһуйбут санааҕа …… ынырык дьаҕырыйыы, холуон мөхсүү б у ола түстэ эбээт! Амма Аччыгыйа
Эн буоллаҕына, дьэ собус-соҕотоҕун мөхсүү. В. Яковлев
Мин ыттары тохтото сатыыр мөхсүү саҕана балачча ирэн баран, хат тоҥон бардым. Н. Заболоцкай

үүдэһиннээ

үүдэһиннээ (Якутский → Якутский)

туохт. Үрэллэн, алдьанан эрэр тугу эмэ (хол., иһити) үүдэһининэн туттар, бөҕөргөт. ☉ Скреплять, сшивать что-л. (напр., посуду) с помощью үүдэһин
Күөһү үрэллибэтин диэн үүдэһиннээн кэбиһэллэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Иҥнэйбит остуол таһыгар собус-соҕотох олоппос дьаадьайан турарын оҕонньор боробулуоханан үүдэһиннээн кэбистэ. «ХС»
Наарта чаастарын кытаанах тирбэҕэ быанан үүдэһиннээбиттэр. ВС ХД

чэки-курус

чэки-курус (Якутский → Якутский)

даҕ. Киһи санаата түһүөх, хомолтолоох, хобдох (үксүгэр дьиэ иһинээҕи быһыыны-майгыны этэргэ). ☉ Проникнутый печалью, безрадостный, сумрачный (обычно об атмосфере в доме)
Собус-соҕотоҕун тыбыс-тымныы, ибис-иччитэх чэки-курус дьиэтин уҥа оронугар бүк түһэн олорон уол санаарҕаабыта. Далан
Дьиэ иһэ чэки-курус, хайдах эрэ, туох эрэ буолбутун курдук. В. Протодьяконов

таймаҥнаа

таймаҥнаа (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Тиэрэ түһэн баран лабааларгынан хамсана, тэбиэлэнэ-сапсына сыт. ☉ Плавно двигать, шевелить приподнятыми конечностями (обычно лёжа на спине)
Сороҕор куота соруммакка, хонууга тиэрэ түһэн баран, илиигинэн-атаххынан саба сапсыныах айылаах таймаҥныы сытаҕын. Н. Кондаков. [Куралай Кустук] Хара дьилэй таас кыппаайка хонуутугар собус-соҕотоҕун таймаҥныы эрэ сыттаҕына, …… кыыс оҕо кылаан бэрдэ, улуу күөл уп-уһун кулуһунуттан тыһыынча төгүл көнө, нарын-намчы барахсан тахсан кэллэ. Д. Апросимов
[Кымырдаҕас:] Быһар быһаҕаһым ыгыллан, Бадарааҥҥа батыллан, Алта атахпын сараҥнаттым, Өрө таймаҥныы сыттым. «ХС»
Үлүмнэһэн икки булчут ытыалыыр да ытыалыыр, Үрүт үөһэ охтон иһэр кыыл лабаата таймаҥныыр. Ш. Руставели (тылб.)
ср. башк. тарбандау ‘барахтаться’