соловей (чыычаах).

прил. соловей; соловьиные трели соловей дьырылааһына.

м. соловей (ырыаһыт чыычаах).

сущ
соловей, түүҥҥү чыычаах

1. 1) соловый (о масти лошади); хоҥор биэ соловая кобыла; 2) коричневый; хоҥор көстүүм коричневый костюм; 2. большой сибирский гусь-гуменник; хоҥор хаас большой сибирский гусь-гуменник.

несов. что и без доп., в разн. знач. ыллаа; петь песню ырыата ыллаа; где-то пел соловей ханна эрэ соловей ыллыыра.

с большими пятнами на лопатках или шёе (о животном); дьаҕыллаах улаан ат соловая лошадь с пятнами.

1. союз (как, подобно) курду к; она поёт словно соловей кини соловей курдук ыллыыр; 2. частица (как будто) дылы; словно и он это, да не разберёшь в темноте бу киниэхэ дылы да, хараҥаҕа арааран билбэккин.

м. долгуннуруу, толбоннуруу (красок); дьүрүлгэн (звуков); переливы в пении соловья соловей ырыатын дьүрүлгэнэ.

даҕ.
1. Болоорхойдуҥу эрээри кытарымтыйан көстөр. ☉ Тёмно-серый с красноватым отливом
Халлаан оройугар хара былыт ханыылаһан, хоҥор былыт холбоһон таҕыста. Саха фольк. Колята сабыс-саҥа хоҥор өҥнөөх көстүүмү кэтэн, ийэтин хаҥас өттүгэр олорор. А. Фёдоров
Биир хоҥор солко ырбаахыны Ньургууна Ааныска туттаран кэбистэ. А. Сыромятникова
2. Самыыта, уорҕата хараҥа араҕас аалыктаах, сиэлэ, кутуруга өлбөөдүйэн көстөр, тэбэгэйин түүтэ, өрөҕөтө сырдык (сылгы дьүһүнүн туһунан). ☉ Соловый (о масти лошади)
Аҕатыгар Накыйбахха …… хоҥор кугас атын миинэн Күндүлүгэ тиийбит этэ. Күннүк Уурастыырап
Хоҥор биэбит үүтүттэн Хойуу кымыс оҥорон Сэгэйэ анньан тураммыт Тойук туойар буоларбыт. «ХС»
◊ Хоҥор хаас көр хаас II
Сэттэлээх сылдьан бастаан Өлөрбүт хоҥор хааскын, Өйдүүбүн, соһо сатаан Сэниэҕин бараабыккын. М. Ефимов
Мин аргыһым бу сарсыарда Дьолоон үрэхтэн биир хоҥор хааһы күөрэтэн түһэрбитин сыарҕабытыгар ууран иһэбит. Н. Заболоцкай
ср. др.-тюрк. хоҥур ‘рыжеватый, каштановый, коричневый; каурый’