v. to grow stout, put on weight; сонос a. stout, plump, chubby

даҕ. Намыһах уҥуохтаах, кылгас атахтаах, көп түүлээх эбэтэр сонос (хол., ыт, бэдэр тустарынан). ☉ Коротконогий, низкорослый и пушистый (напр., о собаке, рыси)
Биирдэ да үрэн абыраабатах бэйбэгэр эриэн ыттаахтар. ДГИ СС

даҕ., кэпс. Сонос соҕус намыһах. ☉ Невысокий и толст ый (напр., о дереве)
Долгуйар Туймаада Дьогдьойор саалыгар Туус маҥан сотолоох Луглаҕар хатыҥы Тулалыы анньан, Тө лкөлөөх түһүлгэни Төрүттээн кэллибит. С. Васильев

I
көр сабараанньа
Оҕонньор сабаарына буорун хаһыйан сонос соҕус көлөппүнэ өтүүнү ылла. Софр. Данилов
II
көр бабаарына
Уйбаан Дууһа, аҕыс муннуктаах самныбыкка дылы киэҥ сабаарына дьиэҕэ көтөн түһэн, атах ороҥҥо таҥаһын уурталыы турда. Эрилик Эристиин

сыһ. Түргэн-түргэнник, түргэнник туттан-хаптан. ☉ Быстро, беспрепятственно, как бы скользя
Сулбурхайдык хаамта, Уһуннук улуктаата. Д. Говоров
Хойуу будьурхай баттаҕын атыгырас, сонос тиистээх тарааҕынан сулбурхайдык өрө-таҥнары сотуолаата. М. Попов

биллэҕиннэри диэн курдук
Онтон тыаҕа тахсан арыый сонос, көнө ураҕаһы соһон киллэрэн аҥаар төбөтүн оҥорбут ачааҕар биллэҕэ уурбута. Далан
Биир кыра тохтобулга ыга симиллибит куулу санныгар биллэҕэ быраҕыммыт оҕонньор киирэн кэллэ. Амма Аччыгыйа
[Тиит] умнаһын сыарҕаҕа тиэйэр гына бысталаан бараннар, төҥүргэс үрдүгэр биллэҕэ ууран чөмөхтүүллэр. «ХС»

даҕ. Лоппоҕор (хол., киһи сүүһүн этэргэ), быччаҕар (харах туһунан). ☉ Выпуклый (напр., о лбе), выпученный (о глазах)
Ира икки чанчыгынан көрбүт бүлтэгэр, хап-хара харахтарынан тугу эрэ мэндээриччи көрөн ылар. Н. Заболоцкай
Апанаас иҥиирдэрэ күүрэ сылдьар сонос моойдоох, үрдүк бүлтэгэр сүүстээх, кэтит малаҕар сирэйдээх. Н. Абыйчанин
Толоостук саҥата суох олоро түспүт кэмнэригэр, Анатоль бүлтэгэр харахтарынан кинини аа-дьуо супту одуулаан олордо. Л. Толстой (тылб.)

дьүһ. туохт. Көп түүлээх эбэтэр сонос буолан баран намыһах уҥуохтаах, кылгас атахтаах буол; оннук буолан көһүн (хол., ыт, бэдэр тустарынан). ☉ Быть, казаться низкорослым, коротконогим и пушистым (напр., о собаке, рыси)
Таҥнастыгас халдьаайылаах Таалай талба хонуулардаах Мэндээркэй хайатыгар Бэрдьигэс маһыгар Бэдэр кыыла Бэйбэйэ сиэлбит эбит. Нор. ырыаһ.

сыһ. Дьоҕустук хомуччу т у т т а н ( луглаҕар сонос киһи олорорун этэргэ). ☉ Будучи толстым и невысоким (сидеть, сжавшись в комок)
У л у у с с и т э р и илээх кэмитиэ тин чилиэнэ …… паарта үрдүгэр луглаччы олорор. Амма Аччыгыйа

даҕ. Лыхайбыт быһыылаах, санныгар олорбут курдук төбөлөөх, намыһах. ☉ Со слегка откинутой назад головой на короткой шее
Кыра лыхаҕар киһи.  Дьон ортотугар лыхаҕар моойдоох, хара бытыктаах, милииссийэ формата формалаах дьаһалымсыйбыт нуучча баар. Эрилик Эристиин
Үөһээ уоһугар убаҕас бытыктаах, лыхаҕар моой доох сонос, орто уҥуохтаах Яков Тордуохап …… тырыбыынаҕа таҕыста. В. Протодьяконов
ср. монг. лухгар ‘толстенький; грузный’