монумент; монумент туруор = соорудить монумент1.

сов. что 1. (соорудить) тутан таһаар; 2. к чему (отнести начало, происхождение) тиэрт; # возвести что-л. в принцип тугу эмэ сокуон оҥор; возвести в степень мат. степеҥҥэ таһаар; возвести обвинение на кого-л. кими эмэ буруйдаа, буруйдааҕынан аах.

туохт. Дурдата оҥоһун; хахха сири бул. ☉ Соорудить засаду (охотничью); найти укромное место
[Чучунаа] таас хайа дириҥ холлоҕосторугар дурдаланар. И. Гоголев
Мин убайбыныын мончууктарбытын хааланан, сааларбытын сүгэн дурдаланарга тоҕоостоох сири көрдүүбүт. В. Тарабукин
Ананийдаах уҥа өттүлэригэр Лука Бөтүрүөп эмиэ дурдаланан куска хоно сытар. М. Доҕордуурап

туохт. Туох эмэ хайааһыны түргэнник оҥор. ☉ Двигаться быстро, стремительно, сновать, шнырять. Арай онтон көрдөхпүнэ, ытым оҕото иннибэр аҕай тугу эрэ сүр үлүгэрдик ирдээн күлүгүлдьүттэ. Я. Семенов
△ Түргэнник, үрдүнэн-аннынан тугу эмэ оҥор, тут. ☉ Сотворить, соорудить что-л. быстро, за короткий срок, небрежно
Тыаҕа быстахха хонон-сүтэн ааһарга үүтээн аҥаардаах балаҕаны баҕас аҕыйах хонукка күлүгүлдьүтүллэрэ. «ХС»

сов. 1. что (соорудить, построить) оҥор; 2. что оҥор; эти вагоны устроены удобно-бу вагоннар үчүгэйдик оҥоһуллубуттар; З. кого-что, перен. (создать, сотворить) оҥор, ай; 4. что (организовать) оҥор, тэрий; устроить выставку быыстапката оҥор; 5. что, разг. (учинить) сҥор, таһаар; устроить драку охсуһууну таһаар; 6. что (наладить) оҥор, ыпсар; устроить свой дела бэйэҥ дьыалаҕын оҥор; 7. кого-что (пристроить) олохтоо, киллэр; устроить на работу үлэҕэ киллэр; 8. кого, разг. (подойти, оказаться приемлемым) табыгастаах буол, сөп буол; эта работа меня устроит бу үлэ миэхэ сөп буолуо.

сов. 1. кого (привести) сиэтэн илт, сиэтэн аҕал; ему подвели коня киниэхэ аты сиэтэн аҕаллылар; 2. что (проложить) тириэрт; подвести дорогу к заводу суолу заводка тириэрт; 3. что (соорудить) уур, түһэр, оҥор; подвести фундамент под здание дьиэ акылаатын түһэр; 4. кого-что (включить в число чего-л.) сөп түбэһиннэр, аҕал, кытыар; 5. что, перен. (подыскать доводы) аҕал, бул; 6. что (суммировать) түм, оҥор; подвести итоги түмүгүн оҥор; 7. что, разг. оҥоһун; подвести брови хааскын оҥоһун; 8. кого-что, разг. (поставить в неловкое положение) үктээн биэр, куһаҕаҥҥа тэп; он меня едва не подвёл кини миигин үктээн биэрэ сыста; # живот от голода подвело хоргуйан иһим хапсыйда.

I сов. 1. кого-что туруор; поставить столбы баҕаналарда туруор; 2. кого-что (назначить, расставить) туруор, анаа; поставить к станку станокка туруор; 3. кого, перен. ук, киллэр; поставить в неловкое положение табыгаһа суох балаһыанньаҕа киллэр; 4. кого-что (поместить) уур, ук; поставить самовар на стол сылабаары остуолга уур; поставить автомобиль в гараж автомобилы гаражка ук; 5. что (в азартных играх) туруор, уур; 6. что (придать какое-л. положение) туруор, уур, үктэн; поставить ногу на носок атаххын төбөтүнэн үктэн; 7. что (установить для действия) туруор, уур; үт; поставить телефон телефонна туруор; поставить сеть илимнэ үт; 8. что (соорудить) туруор, тут; поставить избу балаҕанна туруор; 9. что, театр, туруор, көрдөр; поставить новую пьесу саҥа пьесата туруор; 10. что (выдвинуть, предложить) туруор, киллэр; поставить вопрос на обсуждение боппуруоһу дьүүлгэ туруор; 11. что туруор, аах; поставить своей задачей бэйэҥ соруккунан туруор; # поставить в известность биллэр; поставить диагноз мед. диагнозта туруор; поставить в связь сибээстээ, тутулуктаа; поста- вить на вид кому-л. кими эмэ миэрэлээн сэрэт.

туохт.
1. Аан боруогун оҥор. ☉ Сделать порог в дверном проёме. Балаҕан аанын модьоҕолоо. Дьиэ аанын саҥа үрдүк модьоҕолообуттар
2. Бүүрүктээ, үрдэтиитэ оҥор. ☉ Сделать, вырубить уступ
Ойбону модьоҕолоо.  [Хара хаастар] ньуолах түүлэрин үргээн [уйаларын] оҥостоллор уонна ону тула хардаҥ оту модьоҕолууллар. «ХС». Тиэргэҥҥэ эскадрон хамандыыра Ч. Адамскай салалтатынан балбааҕынан уонна хаары мууһурдан модьоҕолоон окуопа оҥорбуттара. «Ленин с.»
3. Холумтанна оҥор. ☉ Соорудить шесток для камелька. Көмүлүөгү олус бэркэ модьоҕолообуттар
4. Кытыытынан сыыйа тоҥон, чараас мууһунан бүрүй, тоҥон бар (өрүһү, күөлү этэргэ). ☉ Образовать тонкие ледяные закраины
Өрүс модьоҕолообут.  Түүнүн хаар хаһыҥнаан, оччоҕо сир-дойду киэркэйэр, Чараҥы, тыаны, хонууну Үрүҥ көмүһүнэн дуйдуур, Чычаас, дьа ратыйбыт ууну Чап-чараас муус модьоҕолуур. Баал Хабырыыс
Сарсыарда аайы хаар хаһыҥ түһүтэлиир буолта хас да хонно, бу да сарсыарда көрдөххө, хотун эбэ модьоҕолоору гыммыт. В. Яковлев