суйдаа диэнтэн дьаһ
туһ. Туох модун буруйбар, Ханнык хараҥа айыыбар, Суохпун-баарбын суйдатаммын, Сору-муҥу булсабын? Эллэй

тоттугулаа диэнтэн хай. аата. Ыччат буорту буолуутун сүрүн биричиинэтэ аччыктааһын, сорго-муҥҥа тэбиллии, атаҕастаныы буолбакка, төттөрүтүн, тоттугулааһын буолар. «Саха с.»

туохт. Кимиэхэ эмэ тугу эмэ сүктэр. ☉ Взваливать на кого-л. ношу
Биһиги улуус хамначчыт, дьадаҥы дьонун сор-муҥ сүгэһэрдээбит кулубалар, кинээстэр, суолтан туорааҥ! М. Доҕордуурап

сов. 1. чего и без доп., разг. (выпить) иһэ түс; испить молока үүттэн иһэ түс; 2. что, перен. (испытать) толору амсай, толору бил; # испить чашу страданий сор-муҥ амтанын бил.

сорсуй диэнтэн дьаһ
туһ. Утатартан ордук сордоох-муҥнаах, киһи дууһатын сорсутар эрэйи көрбүппүн субу диэн өйдөөбөппүн. Г. Борисов
Тас көрүҥүттэн дьүүллээтэххэ, эрэй-буруй элбэхтик эрийбит, сор-муҥ сорсуппут киһитэ быһыылаах. «Чолбон»

даҕ. Сытыытык чаҕылыҥныыр, уоттааҕынан көрөр (хараҕы этэргэ). ☉ Горящий, блестящий, сверкающий (о глазах)
Чурумчуку барахсан, Сортон-муҥтан арахсан, Чоҕулигил хараҕын Субуруһар ууларын Солко былаатынан сот[унна]. Эллэй
Чоҕулигил харахтаахтар Чороҥ кыра дьиэбитигэр Чоҕулуччу көрүөхтүннэр. И. Гоголев

1. даҕ. Бодоҥурбут, инбэлиит, кэлиэкэ. ☉ Кривойхромой (т. е
   калека, инвалид, немощный). Бу улуу кыргыһыыга төһө киһи чэгиэн этэ сэймэктэнэн, соххор-доҕолоҥ буолбута буолуой. П. Ойуунускай
   Аармыйаҕа барбатах дьоннооҕор, аармыйаттан соххор-доҕолоҥ буолан төннөр дьоннор ордук күндүгэ, күүтүүлээххэ дылылара. Н. Босиков
   Арыгы киһини соххор-доҕолоҥ оҥорор. ТХХ АС
2. даҕ. суолт. Кыаммат-тиийиммэт, кыра-хара, дьадаҥы норуот (хом. суолт). ☉ Беднота, нищета
   Соххор-доҕолоҥ сорунан-муҥунан суон саалламмыттар, хара-кыра норуот хааннаах хараҕын уутунан …… халыҥ хаһаламмыттар — бу аата буолар баайдар диэн. П. Ойуунускай
   Соххор-доҕолоҥ сүмэтин Супту оборон түммүккүн Тус бэйэм баайым диэн, Суотуйарыҥ баар эбээт! Эллэй
   Мин эйигин соҕотоҕун кыраабатаҕым, имииһит-кумалаан, соххор-доҕолоҥ аймаҕа — эйигиттэн сору-муҥу көрбүттэр — бука бары кыраабыппыт. М. Доҕордуурап

аат. Олус киэҥник биллии, аатырыы (үчүгэйинэн да, куһаҕанынан да, үксүгэр дьиҥ бэйэтэ сирэйинэн биллибэккэ-көстүбэккэ). ☉ Широкая известность, популярность (обычно заочная); дурная слава, скандальная известность
Тимофей Андреевич Бурцев бастыҥ ыанньыксыт быһыытынан аатасураҕа киэҥник биллибитэ. «Кыым»
Саха бастакы революционерын К.Г. Неустроев аата-сураҕа киэҥник биллэр. П. Филиппов
«Бу сорбун-муҥмун, бу ааппын-сурахпын!» — диэн бабыгырыыбабыгырыы, ытаан ыгдаҥныыр. Күннүк Уурастыырап

кыай 1 диэнтэн хай
аата. Элбэх куолас кыайыытынан бөһүөлэги Лоҥкуудаҕа олохтуур туһунан уураах таҕыста. М. Доҕордуурап
Бары күүстэрин, сатабылларын уонна билиилэрин холбоон кытаанахтары кыайаллар, кыайыыттан кыайыыны ситиһэллэр. И. Данилов
Үгүс сору-муҥу уйбут санныгынан кыайыы өрөгөйүн тэҥҥэ көтөхсөн кэлбиккинэн киэн туттабын. И. Егоров

туохт. Киһиэхэ, тыынар тыыннаахха тугунан эмэ сору-муҥу аҕал, санааҕа-онооҕо, эрэйгэ тэп. ☉ Причинять кому-л. физические муки, душевные страдания, мучить кого-л.
Ситиһиэҕиҥ, бу хааннаах ыттартан. Зоябытын м у ҥнаан өлөр бүттэрин, элэк-күлүү оҥостуммуттарын. Амма Аччыгыйа
Кырбаан, муҥ наан биэрдилэр. Н. Габышев
Тугу да гы нара суох туос иллэҥ буоллаххына, соҕотох биир да күн бүтэн биэрбэккэ муҥнуур. А. Бэрияк