вставлять спицу (в колесо).

I вязкая почва, вязкая грязь; вязкий снег.
II уст. гибкая заострённая с обоих концов роговая спица (спрятанная в наживу для волков и лисиц); бөрө бидилгэҕи хабан өллө волк проглотил спицу с наживой и сдох.

1) палец || пальцевой; аата суох тарбах безымянный палец; орто тарбах средний палец; атах тарбаҕа пальцы ног; тарбах сүһүөҕэ пальцевой сустав; тарбах үтүлүк перчатки; тарбаҕыттан тутан баран, хонноҕун анныгар киирбит погов. ухватив за палец, добрался до подмышек (соотв. дай ему палец— всю руку отхватит); 2) спица (колеса).

I
аат. Саас суол чигдитэ ирэн, көлө батарыта түһэ сылдьар буолуута. ☉ Вязкое, топкое состояние дороги (во время весенней оттепели)
Киэҥ суол килэккэй чигдитэ Бидилгэх буола ирдэ. Баал Хабырыыс
Суол алдьанан бидилгэх буолуута, бандьыыттар Докону киирэн ылбыттара. «ХС»
Сарсыардааҥҥы тымныы дьыбар ааһан хаалбыта, хаардаах хонуу бидилгэх буолбута. БКТЭ
II
аат., булт. Мэҥиэҕэ бүк сууланан ууруллар, икки өттүнэн уһуктаах имигэс муос оҥоһук (кыыл мэҥиэни ыйыһыннаҕына, уҥуох тыыллан куртаҕын тэһэр, адьырҕа кыылларга, бөрөҕө, саһылга уо. д. а. тут-лар). ☉ Гибкая, заостренная с обоих концов роговая спица, обычно завернутая в приманку, которая при глотании выпрямляется в желудке животного (используется для уничтожения хищных животных: волков, лисиц и т. д.)
Бөрө бидилгэҕи хабан өллө. —Бэйэҥ ырбаҥ тоҕо сыппаҕай, Бэтилиннэрэр бидилгэҕиҥ ханнаный? С. Васильев

I
аат. Уот уматтарга аналлаах, төбөтүгэр сиэрэлээх синньигэс мас тоһоҕоһо. ☉ Спичка
Ол киирэн, аан аттыгар туран эрэ, испиискэбин уматан баран, өйдөөн көрбүтүм, хаҥас диэки биир өлбүт табаны, сүлбэккэ эрэ ардьаах маска өйөннөрө туруоран кэбиспиттэр. Н. Неустроев
Онтон бэргэһэтин сулбу тардан ылан күлүктэтэ тутан, испиискэ уматта. Амма Аччыгыйа
Моонньун ыгдаччы туттан, тыалы күлүктүү олорон, икки ытыһын иһигэр уматыллыбыт испиискэнэн табаҕын уматан, тыал хоту аһыы буруону бурҕайталаата. Эрилик Эристиин
2. Испиискэ хаатыныын бүтүннүү. ☉ Коробка спичек
Испиискэ, икки-үс кутуу чэй, кыра быһычча быһах биэрэриҥ буоллар, Акулина Николаевна... Амма Аччыгыйа
Маны көрбүтэ, кугас торбос тириитэ матаҕа буолан биэрдэ. Иһигэр испиискэлээх, куруускалаах, куобах туһахтаах уонна хаппыыт-хаппыт килиэптээх. Суорун Омоллоон
Дьэллик маҥнай туох да наһаа куттанна, бэйэтэ да өйдөөбөккө, сиэбиттэн испиискэтин ойутан таһаарда. Н. Заболоцкай
II
аат., түөлбэ. Таҥас ыйыыр көхө. ☉ Деревянный крюк на стене для одежды, вешалка. Үтүлүгүн истэнэҕэ испиискэҕэ ыйаан кэбиспит
русск. спичка (уменьш. от спица 'деревянный гвоздь в стене для вешания одежды; заостренная палочка')

несов. 1. кого-что (стягивать верёвкой) баай, кэлгий; вязать снопы түүтэхтэ баай; 2. что * *(плести крючком, спицами) баай; вязать чулки чулкута баай; 3. что и без доп., безл. киһи айаҕын куурт, киһи айаҕын аһыт; от зелёного яблока вяжет во рту күөх яблоко киһи айаҕын куурдар; 4. что чем (скреплять вяжущим веществом) ыпсар, туттар, сыһыар; вязать кирпичи цементом кирпииччэни цеменинэн ыпсар; 5. что (скреплять врубкой) холбоо; *вязать венцы (в *срубе) түһэрии мастарын холботолоо.

аат.
1. Киин, сис тула эргийэн, тугу эмэ хамсатар төгүрүк оҥоһук. ☉ Колесо
Таһаҕаһы таһар да, көлүөһэтэ суох, син айанныыр да, суола суох баар үһү (тааб.: оҥочо). Кулгааҕар билигин да борокуот көлүөһэтэ күллүргүүргэ …… дылы гынар. Амма Аччыгыйа
Тэлиэгэ көлүөһэтэ силискэ охсуллан лигийэр. М. Доҕордуурап
Дьүөкэттээх көлүөһэлэр кыычырҕаабаттар, арай, эргэ тэлиэгэ ыарырҕатан ынчыктаталаан ылар. Н. Габышев
2. Оҕо оонньуута: оонньооччулар аҥаардара уллуҥахтарын холбуу тэбэн муостаҕа тиэрэ сыталлар, онон көлүөһэ тарбахтара буолаллар. Турар оҕолор — көлүөһэ иитэ буолаллар. Кинилэр хаҥас илиилэрин инники турар оҕо санныгар уураллар, биир тэҥник төгүрүччү көлүөһэ тарбахтарын эргитэллэр, улам сүүрэллэрин түргэтэтэн иһэллэр. Алдьаммыт тарбаҕы, быстыбыт көлүөһэ иитин, оонньууттан туораталлар, кыахтаах буоллахха, атын оҕолорунан солбуйаллар. ☉ Якутская детская игра: половина играющих лежит на полу на спине ступнями к центру, образуя «спицы колеса». Стоящие дети, держась за плечи друг друга левой рукой, образуют «обод колеса». Правой рукой они крутят «спицы колеса» (держа лежащего за руку), постепенно ускоряя темп. Дети, оторвавшие руки от плеч, или «поломавшиеся спицы» выбывают из игры. Вместо выбывших могут быть приняты другие
♦ Көлүөһэ үрдүгэр (ааһар) калька — сотору-сотору айаҥҥа сылдьар, сиртэн сиргэ сыҕарыйа сылдьар (киһи олоҕун майгытын туһунан). ☉ На колесах (об образе жизни, характеризующемся частыми переездами). Артыыс олоҕун үгүс өттө айаҥҥа, көлүөһэ үрдүгэр ааһар. АВТ ДьКС
◊ Көлүөһэ сыарҕа эргэр. — тэлиэгэ. ☉ Телега
Байаарап Өлөксөй хайаан да Баҕарах күөлүгэр барыаҕа, — Көлүөһэ сыарҕатын үрдүттэн Күөрэтэн күппээллии ытыаҕа. Күннүк Уурастыырап
Лаҥкы оҕонньор аты лас гына охсорун кытта, көлүөһэ сыарҕа талыгыр ойо турда. А. Сыромятникова. Көлүөһэ тарбаҕа — көлүөһэ киинин иитин кытта холбуур уһун синньигэс тимир. ☉ Спица (колеса)
Сиэйэлкэ сиэмэни сиксийэн Тэҥинэн түһэрэн айанныыр. Көлүөһэ тарбаҕа дьэргэйэн, Буоланы эргийэ кылбаҥныыр. Эрилик Эристиин. Көлүөһэ (көлүөһэлээх) тыраахтар — көлүөһэнэн хаамар тыраахтар. ☉ Колесный трактор (в отличие от гусеничного)
Тырахтарыыстар үс ыйдаах куурустарын бүтэрээт …… көлүөһэ тыраахтар уруулугар олорбута. В. Ойуурускай
Үөт саҕатыгар көлүөһэлээх тыраахтар от охсор массыынаны соһо сылдьара көһүннэ. С. Никифоров