мест. опр. столько, столь; бачча киһи столько людей; бачча улахан уол столь большой мальчик.

редкость, новость || редкий, новый (о пище); тонтукка сиэ = есть что-л. (может быть не столь вкусное — из-за редкости, новизны).

1. мест. опр. столь, столько, столько же; соччо улахана суох не столь большой; соччо үчүгэйэ суох не столь хороший; 2. нареч. 1) не так сильно, не очень; соччо үөрбэтэ он не так сильно обрадовался; маны кини соччо сөбүлээбэтэ это ему не очень понравилось; 2) в ф., соччоттон с тех пор, с того времени; соччоттон мин кинини үчүгэйдик билэбин с тех пор я его хорошо знаю.

1. мест. определит. 1) столько; биһиги икки ый үлэлээтибит, эһиги эмиэ оччо үлэлиэххит мы работали два месяца, и вы будете работать столько; уон оччону ылыаҥ получишь в десять раз больше (букв. десять раз по столько); 2) столько, так много; оччону көрөн баччаҕа кэлбиппит мы и не столько видали; мы всякое видали; 2. нареч. столь, настолько, так; оччо үрдүк хайаны көрө иликпин я ещё не видел столь высокой горы; эйигин (или эйиэхэ ) эрэнэрим оччо я так надеюсь на тебя; оччо ыарахана суох не столь тяжёлый, не очень тяжёлый; оччо хомойбото он не очень огорчился; 3. такой, таковой; туохтан оччо айылаах буоллуҥ? как ты дошёл до такого состояния?; оҥоруубут оччо судьба наша такая.

1. имеющий известное, определённое количество чего-л.; кини да оччолоох буолуо у него тоже должно быть столько же; 2. столь, настолько, так; оччолоох ыксыыр буоллаҕына... если он так уж торопится...; оччолоох кыһаммат он не очень беспокоится; оччолоох туох да суох ничего (такого) особенного нет # оччолоохтон матыа дуо ? разве он упустит это?; разве без него обойдётся?

1. даҕ. Элбэх, үтүмэн ахсааннаах. ☉ Имеющий известное, определённое количество, сколько-нибудь чего-л.
   Ону [табаары быһа ылыыны] этэн көрдөххө, бэйэлэрэ эргиэҥҥэ үлэлииллэрин, оччолоох сыралара-харалара барарын өҥнө, кыыһыра кэлэллэр. М. Попов
2. сыһ. суолт. Соччо, соччотук. ☉ Столь, настолько, так. Оччолоох ыксыыр буоллаҕына. Оччолоох кыһаммат буоллаҕа. Оччолоох туох да суох
   □ Оннооҕор от кыраабылын сатаабаккыт
   От кыраабыла диэн эмиэ оччолоох уустук сэп буолаахтыа дуо?! Амма Аччыгыйа

даҕ. Оннук айылаах, киһи ахсарар, болҕомтоҕо ылар (үксүгэр мэлдьэх. этиигэ тут-лар). ☉ Столь уж, такой уж (обычно употр. в отриц. предл., оборотах)
Салыкынайан түһэн, эмиэ соччото суох табаарыс. Н. Лугинов
Мин элбэх албаһым суох, бэрт түргэнэ суох, күүспүнэн да соччото суох тустуук этим. СМН ТС

быһ. солб. аат.
1. Бу курдук, маннык, этиллибитин, ыйыллыбытын саҕа. ☉ Столь, столько (сравнение с увиденным, существующим признаком); в такой степени, так
Бачча уол тугун акаарытай, доҕор! Амма Аччыгыйа
Күн ыраахтааҕы эйигин ытыктаан, бачча сиргэ наҕараада ыытар буоллаҕа. Н. Неустроев
Бачча тухары тугу санаан олорбуккунуй? П. Ойуунускай
Бачча кырдьыахпар диэри арыгыны эккирэтэн испэтэх баҕайым. С. Ефремов
2. Бу кэмҥэ; күн-дьыл чопчу ханнык эмэ түгэнигэр (тард. ф-гар тут-лар). ☉ В это время, в этот период (года, дня – употр. в притяж. ф.)
Былырыын саас баччатыгар хаар ууллубута. — Айаан диэн дьыл баччатыгар киһи соччо сылдьыбат сирэ буолар этэ. Н. Якутскай

1. быһ. солб. аат. Ол саҕа, ол саҕаны. ☉ Столько. Биһиги икки ый үлэлээтибит, эһиги эмиэ оччо үлэлиэхтээххит
2. сыһ. суолт.
3. Ол курдук, бу саҕа. ☉ Столь, настолько. Оччо үрдүк хайаны көрө иликпин. Эйиигин эрэнэрим оччо
4. Маннык. ☉ Такой, таковой. Туохтан оччо айылаах буоллуҥ?
   ♦ Оччону көрөн (көрсөн) баччаҕа кэлбит — элбэҕи көрбүт-билбит, боруобалаабыт. ☉ Бывалый, много повидавший, испытавший, видавший виды
   Бэйи, кэллэ кэлээт, мин аҕайбын дэнимэ. Оччону көрөн баччаҕа кэлбит дьоммут. В. Протодьяконов
   Оччону көрсөн баччаҕа кэлбит оҕонньор буолуо. С. Руфов
   ср. др.-тюрк. анча ‘так, таким образом, столько’

1. даҕ.
2. Сөптөөх, сөптүҥү, сөп соҕус. ☉ Удовлетворяющий потребностям, необходимым условиям, достаточный
   Дьиэлээх киһи, сыыйа билсэн истэҕин ахсын, син сөбүгэр кэпсээннээх, лоп курдук быһыылаах-майгылаах киһи буолан биэрбитэ. С. Никифоров
   Кэҥэс от үрэх буолан, сөбүгэр салгыннааҕа. Кэпсээннэр
   Биэ төрүөҕүн үөскэтэр наадаҕа кини сөбүгэр эмис, доруобай буоларын кичэйэн көрүллүөхтээх. КПЫ
   Тэллэйдэр сайын иккис аҥаарыгар, почва үчүгэйдик сылыйдаҕына уонна сөбүгэр сииктээх буоллаҕына, ордук көбөн үүнэллэр. КЗА АҮө
3. кэпс. Ханнык эмэ, бөрүкүтэ суох. ☉ Не столь хороший, неважный
   «О, эрэйдээх, сөбүгэр да буолан баран киһиргиир эбиккин!» — диэбитинэн Саһыл Эһэ баһын уҥуоҕун сиргэ ылан быраҕар. Суорун Омоллоон
   Хоноһо эһэни истэн баран, хайдах эрэ биллэр-биллибэтинэн кирис гынан ылбытын көрөн, Доропуун оҕонньор иһигэр «сөбүгэр да соҕус булчут сылдьаахтыыр эбиккин», — дии санаата. Н. Заболоцкай
4. сыһ. суолт. Сөп буолар курдук, сөптөөхтүк. ☉ Довольно, вполне достаточно, порядочно
   [Дьэкиим:] Ардах сөбүгэр түһэр дии, таҥара хайыыр. А. Софронов
   Хаим Абрамович төһө да дьиэтин син сөбүгэр соҕустук сыаналыырын үрдүнэн, Мотя уһун киэһэни быһа торгуйдаһан, түһэрсэн, сөбүлүүр сыанатыгар дьиэни ылар буолбута. Н. Якутскай
   Эһиги курдуктар сөбүгэр биһиги үрдүбүтүгэр үҥкүүлээбиккит! И. Гоголев