ж. 1. (сторожевой пункт) застава, харабыл пуун; 2. (сторожевой отряд) застава, харабыл этэрээт; пограничная застава кыраныыссаҕа харабыл этэрээт; 3. уст. (место въезда в город) застава.

караул, охрана, стража; сторож караульный; сторожевой; командир харабыла охрана командира; маҕаһыын харабыла сторож магазина; харабыл дьиэ караульное помещение; сторожевая будка; харабыл хаас сторожевой гусь, караульный гусь; ааҥҥа харабыл туруор = поставить у входа караул; ср. кэтэбил 2, манабыл 1.

1) караульщик (в гусиной стае); хаас хоруола сторожевой гусь (дающий знать об опасности); 2) охотничье чучело (утиное); моонньоҕон хоруола чучело шилохвости.

в разн. знач. пост; харабыллыыр пост сторожевой пост; салайар пост пост управления; поска тур = стоять на посту; эппиэттээх поска үлэлээ = работать на ответственном посту.

ж. будка; сторожевая будка харабыл будката.

1. аат.
2. Кими, тугу эмэ (хол., хамандыыры, байыаннай суолталаах эбийиэктэри о. д. а.) көмүскүүр, араҥаччылыыр байыаннай чаас. ☉ Воинское подразделение, несущее охрану когочего-л., караул
   [Сэргиэйэп:] Бочуотунай харабыл буоларга ким мандаат биэрдэ? Амма Аччыгыйа
   Онтон чаас курдук бүгүҥҥү түүннээҕи кыраныысса харабылын нэрээтин оҥоруохтаахпын. Н. Якутскай
   Отут алтыс хос ааныгар икки кыһыл гвардеец харабылга турара. КА СЛТК
   △ Туох эмэ (хол., судаарыстыба, тэрилтэ, чааһынай киһи бас билиитин) манабыла. ☉ Охрана, обязанности по такой охране в отношении различных объектов (напр., собственности государства, частных лиц)
   Түрмэ, казначейство харабылларын устубакка эрэ бараннар, онон хаан тохтубута, ытыалаһыы тахсыбыта. П. Ойуунускай
   Киэһэтигэр Фёдор Алексеевич госбанк харабылыгар …… кэллэ. М. Доҕордуурап
   [Чокуурап:] Эн бу ыскамыайка харабылаҕын дуу, тугуй? С. Ефремов
3. Байыаннай сулууспатын толоро манабылга турар саллаат. ☉ Солдат, который несёт караульную службу, караульный
   Болуоссакка анараа кытыытыгар ньиэмэс харабыла хаама сылдьар. Т. Сметанин
   Кинини тула, сыгынньах саабылаларын уҥа хомурҕаннарыгар сыһыары тутан, хас да харабыл дьирэччи тэбинэн тураллар. Д. Очинскай
   Күн киирэн барбыта харабыллар оннуларыгар турбуттара. А. Сергеев (тылб.)
   △ Судаарыстыба, биирдиилээн хаһаайыстыба, чааһынай киһи бас билиитин маныыр үлэһит, остуорас. ☉ Охранник, сторож
   Тойбол оҕонньор манна райпо ыскылаатын харабылынан үлэлээбитэ уонча сыл буолла. Н. Лугинов
   Мин кэлин сайын аайы ходуһа харабылынан үлэлиирим. Дылбаны
   Пенсияҕа тахсан баран, биһиги аҕабыт күүһэ кыайарынан быстах үлэлэргэ хачыгаарынан, харабылынан үлэлээбитэ. ХБИДК
4. даҕ. суолт. Туох эмэ көмүскэлигэр, манабылыгар сулууспалыы эбэтэр үлэлии турар (үксүн киһи). ☉ Несущий караульную службу, караульный, сторожевой
   Ньиэмэс байыаннай чааһын ыстаап дьиэтэ, ааҥҥа харабыл саллаат утуктуу турар. Т. Сметанин
   Харабыл саллаат Зоя илиитин сүөрбүтүнэн барда. Н. Габышев
   Харабыл ыт халаачыктыы токуруйан, Күнүстэри Көбүөргэ сытар буолбут. Р. Баҕатаайыскай
   ♦ Хаас харабыла буолла көр хаас I. Хаас харабыла буоллаххыный, аһаан ис
   ср. тюрк. каравул, караул ‘стража, охрана’