стрекоза.

стрекоза.

аат., түөлбэ. Тоноҕосчут. ☉ Стрекоза
[Кырбый] чиэрбэлэринэн, аһыҥкаларынан, тэмэлдьигэннэринэн, кутуйахтарынан аһылыктанар. Далан
Сөмөлүөттүү сарайан, Сапсыммакка салаллан, Тэмэлдьигэн тэрэйэр, Тэлээрийэр, эргийэр. Е. Васильев

аат. Пааралыы дьэҥкир кынаттардаах, ыамата ууга улаатар үөн, тэмэлдьигэн. ☉ Стрекоза
Күнү быһа тоноҕосчуттары, лыахтары, үрүмэччилэри эккирэтэрбит. И. Гоголев
Тоноҕосчут үчүгэй, ыраас күҥҥэ үксүгэр соҕотоҕун, ардыгар пааралаһан көтөр. И. Сосин

аат. Сыттаах аскаүөлгэ мустан сааҕыныы көтөр кынаттаах көйүүр. ☉ Муха. Дьиэ сахсырҕата. Күөх сахсырҕа
□ [Утуйа сытар киһи] сүүһүгэр сахсырҕалар олортууллар, көтөллөр, эмиэ олортууллар. Н. Заболоцкай
Сыстыганнаах ыарыыны кутталлаах тарҕатааччынан дьиэ сахсырҕата буолар. ББЕ З
♦ Сахсырҕа көтөрө (көттөҕүнэ) иһиллэр чуумпута — олус чуумпу буолла диэн этии. ☉ соотв. слышно, как муха летит
Барыларын харахтара — биһиэхэ. Сахсырҕа көттөҕүнэ иһиллэр чуумпу. Р. Кулаковскай
◊ Сахсырҕа сааҕа — сахсырҕа сымыыта (кэлин онтон үөн үөскүүр). ☉ Яйца мухи, превращающиеся потом в личинки.
ср. хак. сарысха ‘кобылка (разновидность саранчи); стрекоза; кузнечик’, тур. сакирга ‘клещ’, чэкиргэ ‘саранча’

I
аат.
1. Халлааҥҥа сулус сууллан субурус гынан ааһыыта (атмосфераҕа метеорит түһэн умайарын көстүүтэ). ☉ Падающая звезда (о метеорите)
Сотору-сотору халлааны сындыыстар хайыта суруйтууллар. Н. Якутскай
Халлааҥҥа сындыыстар сүүрэллэр. Н. Түгүнүүрэп
Кириһээннээҕи үрдүлэринэн сындыыс сулус сүүрэн күндээрийэн ааспыта. Д. Таас
2. Тоноҕосчут улахана. ☉ Стрекоза большого размера. Сындыыс көтө сылдьар. Сындыыс окко олордо
тат. жөндөз
II
аат. Муоста эбэтэр оҥкучах үрдүн сиһэ. ☉ Опорный брус строительного сооружения, балка (на которую настилается пол)
Сындыыс мастар быыстара барыта күөх түүнүгүнэн бүрүллүбүттэр. Амма Аччыгыйа
Сыттык маска ууруллубут сындыыс үрдүнэн бэрэбинэнэн тэл муоста оҥоһуллар уонна сүүрбэ сэнтимиэтир халыҥнаах буорунан даҥ кутуллар. СГК ТҮЧ
Муоста сындыыһа сиргэ сыстыбат буолара хайаан да наада. Дьиэ к.
◊ Сындыыс хайа (сыыр) — өрүс, үрэх кытылын батыһа барар намыһах хайа. ☉ Низкая гора, возвышение, простирающееся вдоль реки, речки
Бу өрүс сындыыс хайатын дьурааларыгар моонньоҕонунан, оттон кытыла хаптаҕаһынан баай сир эбит. Р. Кулаковскай
Улуу толооннор уруйдаһа, сындыыс хайалар сырдыйа түспүттэрэ. Д. Апросимов
Турар очуоска төбөлөрө Тохтон суулуннулар, Сытар сындыыс хайалар Сырылыы тоҕуннулар. П. Ядрихинскай