сыһ., бэт. Ынах, биэ ууламмытын билээри кэннинэн илиигин уган, илиигинэн (бил, бэрэбиэркэлээ). ☉ Ректально (проверять стельность скотины)
Саптарыллыбыт уонна эрдэ төрүүр ынаҕы, бургунаһы сулуйан бэрэбиэркэлээһин уһулуччу суолтаны ылар. АГГ СУоД
[Бэтэринээр] ынахтар ууламмыттарын чуолкайдаары, иккиикки аҥаар ый буолан баран, сулуйан бэрэбиэркэлээн көрөр. «Кыым»
Биһиги бэтэринээр испэсэлиистэр көмөлөрүнэн кэмнэринэн арааран биэс төгүл сулуйан бэрэбиэркэлээһини олохтоотубут. «ХС»
Якутский → Якутский
сулуйан
сулуй
туохт.
1. Туох эмэ сымнаҕас тас өттүн тула суллуу быһан ыл. ☉ Срезать, сдирать, отделять что-л. мягкое от чего-л. (напр., мясо от кости)
Онтон тугуттан сулуйан ылан, уокка сырайан баран …… быраҕан биэрбиттэрин уол айаҕар түһэртээн ылар. Саха фольк. Ынырык кыыл сытыы тыҥырахтарынан [убайым] буутун этин бүтүннүү сулуйан кэбиспит этэ. И. Гоголев
Сиэрдийэ сулуйарга киһи балык этэ ыалдьар. ФВС К
2. көсп., кэпс. Кимтэн эмэ тугу эмэ эрэйэн, арахпакка көрдөһөн эбэтэр сэмэлээн таҕыс. ☉ Надоедливо приставать к кому-л., требуя, выпрашивая что-л.; изводить упрёками, придирками
Кыра уол Тооко ийэтиттэн лэппиэскэ көрдөөн сулуйда. Болот Боотур
Лэкиэ оҕонньор күнүүлээн муҥнуура, миигин абааһы көрөр буолаҥҥын ол иһин оҕоломмоккун диэн сулуйара. Болот Боотур
[Кыыс] кэлэн, дьиэлээх оҕонньор ньилбэгэр бүктах түһэ-түһэ: «Эһээ, ыл, ыллаа диэтим ээ», — диэн …… оҕонньору сулуйан барда. Эрилик Эристиин
3. көсп., кэпс. Уор, уоран сиэ (сүөһүнү). ☉ Красть, воровать (скотину)
Ынаҕы уоруйахтар сулуйан сиэбиттэр. Болот Боотур
Бу хоту Биэтэ нэһилиэгэр сай аайы сүөһүнү сулуйар идэлэммиттэр. «ХС»
Күһүн биһигини кытта дьукаах олорор Сэмэнньэй оҕонньордоох икки сүөһүлэрин уоруйахтар сулуйан барбыттара. Күрүлгэн
♦ Сыппах быһаҕынан сулуй кэпс. — туох эмэ диэн киһини ааспакка-арахпакка биир кэм сэмэлээн таҕыс. ☉ Мучить постоянными попрёками, придирками, пилить (букв. резать тупым ножом)
[Эмээхсиним] эмиэ сыппах быһаҕынан сулуйаары гынна диэн, Лөкөй эрдэттэн суос бэриннэ: «Мээрилээмэ. Буруйугар эн туруоҥ суоҕа». ЕВН КТ
Дьиэги таба көрдөр эрэ, сыппах быһаҕынан сулуйар. Ыҥырар ыл. [Эмээхсинэ] оҕонньорун үлэлэтэр да, утутар, сынньатар да бокуойа суох күнүстэри-түүннэри сыппах быһаҕынан …… сулуй да сулуй буолар. «Кыым»
ср. кирг. шылы ‘обдирать, отделять мясо от костей; срезать’, ДТС йул ‘отнимать, захватывать’, сойул ‘быть снятым (о шкуре, одежде)’
Якутский → Русский
сулуй=
1) обдирать, обрезать что-л. с чего-л.; отделять что-л. от чего-л.; уҥуох- тан этин сулуйан ыл = отделить мясо от костей; 2) перен. разг. изводить придирками; пилить; кини сулуйарын тулуйарбыттан аастым я больше не в силах терпеть его постоянные придирки.
Еще переводы: