суолун диэнтэн хай
аата. Сиилэс угар тутуу төһө дириҥиттэн көрөн суоллуутун учуоттаан сиртэн аҕыс уон-сүүс биэс уон сэнтимиэтир үрдүк гына угуохха наада. САС
Көпсөркөй боруодалар суоллууларын түмүгэр хаптаҕай түгэхтээх, уулаах намтааһыннар үөскүүллэр. САИ ССРС ФГ
Якутский → Якутский
суоллуу
ааттаа-суоллаа
туохт.
1. Кими, тугу эмэ аатынан ыҥыр; ким, туох эмэ аатын сирэйинэн ааттаа. ☉ Звать, называть кого-что-л. по имени
Кыбыстыбакка эрэ, эн тугу баары-баарынан ааттыыр-суоллуур сааһыҥ буолла ини. В. Гаврильева
[Партком саҥа сэкирэтээрэ] салайааччылары, эппиэттээх үлэһиттэри, специалистары үлэҕэ итэҕэстэрин иһин ааттаан-суоллаан кириитикэлээһинэ, тыла-өһө хомоҕойо, саҥа сонурҕатыылаах санаалары этиитэ мунньах кыттыылаахтарын үгүстэрин сөхтөрдө. «ХС»
2. Анаан-минээн оҥостон кимиэхэ-туохха эрэ соруктанан кэл, бар (үксүгэр ыраахтан). ☉ Специально придти, приехать куда-л., к кому-л. (обычно издалека)
Уол оҕо туйгуннааҕа, илэ бэйэбинэн, чахчы дьүһүммүнэн эн диэтэх киһи үрдүк ааккар үтүө бэйэҕин ааттаан-суоллаан кэллим. Ньургун Боотур
Ааттаансуоллаан кэлэн баран туох көр-нар оонньуунан оонньоору кэллигит, дойду дьоно? Багдарыын Сүлбэ
суоллаа
туохт.
1. Суоллаах гын, суолла ыыт. ☉ Проложить дорогу
Күнэ суох сири күннээтиҥ, Үүммэт тоҥ сири үүннэрдиҥ, Суола суохтары суоллаатыҥ, Дьоло суохтары дьоллоотуҥ! Эллэй
Халыҥ быйаҥ кылааппытын Хара систэн хостуубут, Ыраахпытынчугаспытын Ыстаал-тимир суоллуубут. А. Абаҕыыныскай
Кылааннаах бииһин сойуолаан, Кыһыннары-сайыннары бултаан, Эргэнэ тыа иэнин Эрийэбуруйа суоллаабыт Урааҥхай саха ыччаттара! С. Васильев
2. Ким-туох эмэ суолун батыс, барбыт суолунан батыһа бар. ☉ Выслеживать, преследовать кого-л. по следу
[Тиитэп:] Кууһума оҕонньор ампаара алдьаммыт, ону суоллуу сылдьаллар. А. Софронов
Тахсан суоллаан көөртө, киһилиинсүөһүлүүн Амма диэки барбыттар. Эрилик Эристиин
Эһэни суоллаан, үрүйэни батыһа түҥкэл-таҥхал түһэн, арааһа, уонча биэрэстэ курдугу хаампыттара. П. Аввакумов
3. Туохха эмэ суолла оҥор, суолла хааллар. ☉ Оставлять чем-л. след на чём-л.
Тыалга биэтэҥэлээн биэрбэтин наадатыгар илдьэ кэлбит тымтыгыттан тыыран ылан, быһах төбөтүнэн суоллаан, туһах кылын кыбытта. С. Тумат
Аныгы охсооччулар хадьымаллара көбүн, суоллара кыараҕаһын сирэбин. Мин үс миэтэрэ киэҥинэн суоллуурум, хара буоруттан кыһыйан охсорум. КН ПБ
4. Урут сыһыат туохтуур пуорматыгар «араастаан, тус-туспатык» диэн суолтаҕа туттуллар. ☉ В форме деепричастия на -ан употребляется в значении наречия: «различно, неодинаково»
Өйтөн суруйууну сүнньүнэн уруокка уонна дьиэҕэ биэрэн икки суоллаан суруйтараллар. СЛСПҮО
Үнүгэстэринэн үүнээйилэри араас суоллаан ууһаталлар. КВА Б
Мартов формулатын, дьиҥэр, икки суоллаан өйдүүр кыах баар. В. Ленин (тылб.)
♦ Суорума (сор) суоллаа — кими эмэ быстах өлүүгэ тиэрт, быстах үйэлээ. ☉ Довести кого-л. до преждевременной кончины, убить
Нүһэр Дархан кырыылаах хараҕынан Кынчарыйа көрбүтүн хайаан да Суорума суоллуур үгэстээх. И. Гоголев
Оҕотун сүөрэн түһэрэн кууһа сытан сор суоллаабыт баттыгастаах баай ойоҕун кыраабыта-таныйбыта. «ХС»
Икки уолтан хайаларын харабыынын буулдьата бу киһини суорума суоллаата? «ХС»
суолун
туохт.
1. Чиҥээн, дьиппинийэн аллара түс, намтаа, кыччаа. ☉ Уплотняясь, осесть, уменьшиться в объёме
Үрэх быыһыгар хаар, кыратык суоллубут буолан баран, кыһыҥҥылыы тиҥинэс сытара. Н. Апросимов
Сиилэс ортото кытыытынааҕар куруутун күүскэ суоллан түһэр, ол иһин томточчу угуллара наадалаах. САС
Халыҥ хаар үрдэ бөһүйэн күнтэн күн суоллан, намтаан иһэр. «ХС»
2. Этиҥ ыанан дьүдьэйбит, кыччаабыт көрүҥнэн. ☉ Усыхать, терять в весе (о человеке)
Урут далбарга сылдьыбыт талыы-талба бэйэтэ сылбыраан этэ суоллубут, тириитэ чарчыстыбыт, мыччыстыбыт. Болот Боотур
Урут киппэллэн түһэн модьу да этэ! Билигин суоллубукка дылы буолбут. Н. Лугинов
Өлүк суолла хаппыт төбөтүн анныгар бэчээттэммит мэлииппэни уурбуттара, муннукка лөчүөк саалтыыр ааҕа олорбута. Л. Толстой (тылб.). Тэҥн. уол I
ср. ДТС сол ‘уменьшаться, убывать; исчезать’
Якутский → Русский
суоллаа=
1) оставлять след, отпечаток; хаарга суоллаа = оставить след на снегу; 2) выслеживать, искать по следу; суолун суоллаа = найти по следу; кыылы суоллаа = выследить зверя.
суолун=
уменьшаться (в объёме); хаар суолан эрэр снег тает.
сырыы суолун көлөтө
маршрутное транспортное средство
Еще переводы: