аат. Уочарка суруйар суруйааччы, суруналыыс. ☉ Писатель, журналист, пишущий очерки, очеркист
Уочаркаһыт — литература эрэспиэччигэ, олох бары түгэнигэр саҥа быһыы-майгы үөдүйүүтүн хорсун билгэһитэ. И. Аргунов

аат., кэпс. Хаһыат эрэдээксийэтин үлэһитэ, хаһыакка суруйар суруналыыс. ☉ Сотрудник редакции какой-л. газеты, журналист, пишущий для какой-л. газеты, газетчик
Хаһыатчыт аҥаардас итэҕэһи-быһаҕаһы тиһэрэ кыра, ону туоратарга кыһаллыахтаах, туруорсуохтаах. «Чолбон»
Айылҕаттан уһулуччу талааннаах, утуйар уутун умнан туран үлэлиир хаһыатчыт бэрт сотору биллиилээх суруналыыстар ахсааннарыгар киирбитэ. «Кыым»
Хаһыатчыт дьылҕата ханна-ханна тиэрпэтэҕэ, кимниин көрүһүннэрбэтэҕэ баарай? «ХС»

аат. Маассабай иһитиннэриигэ матырыйаалы хомуйан биэрэр үлэһит, суруналыыс. ☉ Корреспондент
Биһиэхэ омук кэрэспэдьиэнэ ыалдьыттыы кэлэр үһү. Софр. Данилов. Лена кыыспыт бэлиэр туйгун кэрэспэдьиэн буолбут, «Кыым» хаһыат Марс олоҕун суруйарга соруйбут. И. Гоголев
Кэрэспэдьиэн кэлбитин кэтэһэн, бырабылыанньаҕа олорон таҕыстым. Л. Попов

тайан диэнтэн хай
аата. Тапталы табатык тайаныы — Тахсар күн сарыалын көрсүһүү, Олоххо күүстээхтик сананыы, Унаар күөх үрдүккэ көтүһүү. И. Федосеев
Түгэн түбэстэр эрэ көрсөн кэпсэтэр, санааларбын атастаһар идэлэммитим. Суруналыыска оннук киһини таба тайаныы — дьол. «ХС»

аат. Кимиэхэ эмэ сүктэриллэр булгуччу толоруллуохтаах сорук. ☉ Обязанность
Суруксуттуур эбээһинэһин бэрт кыһамньылаахтык толоро сырытта. Амма Аччыгыйа
Таня эбээһинэһин умнубат, чуолкайдык өйдүүр. Дьүөгэ Ааныстыырап
Суруналыыс олох үөһүгэр сылдьара — ол кини үлэтэ, эбээһинэһэ. Д. Кустуров

сыһ., кэпс. Үрдүк хаачыстыбалаахтык, идэтин чахчы баһылаабыт киһи быһыытынан үчүгэйдик (оҥорор). ☉ Весьма качественно, квалифицированно, профессионально
Прокопий Иванович биэс уон сааһын туолбут үөрүүлээх күнүгэр, маннык суруйбуппун бүгүн булан ыллым: «Эн чахчы талааннаах, үрдүк култууралаах, икки тылынан үрдүк кылаастаахтык айар суруналыыс буолаҕын». «Кыым»

туохт. Тугу эмэ сонурҕаа, кэрэхсээ. ☉ Проявлять живой интерес к кому-чему-л.
Эмиэ икки чыыры тутан киллэрэр. Дьоно олус сэргээбиттэр, үөрбүттэр. Н. Якутскай
Туохтааҕар да ордук Константин куорат тыйаатырдарын, бибилэтиэкэлэрин, үөрэхтээх уопсастыбатын сэргии, сөбүлүү көрбүтэ. П. Филиппов
Суруналыыс Д. Николаев дьоһуннаах тиэмэни көтөхпүтүн үөрэ, сэргии көрүстүм. «Кыым»
ср. тув. сергээр ‘повеселеть’, монг. сэргэх ‘оживляться, ободряться’

туохт. Сэриигэ кытын. ☉ Воевать, принимать участие в сражениях
Василий, уон алталаах-сэттэлээх уол, кыһыл бартыһааннарга холбоһон, сэриилэһэ барбыта. Амма Аччыгыйа
Бэҕэһээ куораты ылыы кэнниттэн — «Сахалар туйгуннук сэриилэһэллэр», — диэн батальон хамандыыра пуолка хамандыырыгар эппитин истибитим. Т. Сметанин
Бастыҥ суруналыыстар, суруйааччылар, ускуустуба үлэһиттэрэ бөрүөлэрин оннугар саа тутан сэриилэһэ барбыттара. «ХС»

1. сыһ. Улахан интэриэһэ суох, соччо аахайбакка, сэргээбэккэ, кыһаллыбакка (сыһыаннас). ☉ Безразлично, равнодушно, безучастно (относиться к чему-л.)
   Иллэҥсийииттэн, ээл-дээл, туох да соруга суох сылдьыыттан хаһан да үчүгэй тахсыбат. И. Федосеев
   Көнтөрүк майгылаах, куруутун утуйа сылдьар сыылба дириэктэр хаһаайыстыбатын ээл-дээл, дуомугар эрэ салайар. Эҕэрдэ СС
   Ээл-дээл, үрдүнэнаннынан аат эрэ харата үлэлээһин, хаачыстыбата суох бородууксуйаны оҥоруу табыллыбат. «Кыым»
2. даҕ. суолт. Кыһамньыта суох, үрдүнэн-аннынан сыһыаннаһар (хол., үлэһит). ☉ Неприлежный, нестарательный, поверхностный (напр., о работнике)
   [Оҕонньоттор] Эдэрдэри сэмэлииллэр, «Ээлдээл отчуттаргыт» дииллэр. Күннүк Уурастыырап
   Ээл-дээл суоппардаах тэрилтэ эрэйи көрөр. М. Попов
   Ээл-дээл киһи дьиҥнээх суруналыыс буолуон сатаммат. «ХС»
   ср. бур. ээл-тээл ‘едва; еле-еле’

1. даҕ. Сыппах өйдөөх, өйдөөн биэрбэт; аҥала. ☉ Бестолковый, тупой, тупица
   Сэрбэкэ кинээс уола Мардьааһай, аар-маар да өйдөөх буоллар, Ньургуһуну аһыйбыта. Дьүөгэ Ааныстыырап
   △ Өйдөөхтүк быһаарсар, толкуйдуур кыаҕын сүтэрбит, өйүнэн мөлтөөбүт (кырдьан, ыалдьан). ☉ Впавший в слабоумие (от старости, болезни)
   Мин билэрбин даҕаны билбэт буолбут куһаҕан харахтаах-көстөөх, аармаар киһибин. Амма Аччыгыйа
2. сыһ. суолт. Тугу да толкуйдаабат буолуор диэри (уолуйбут, өмүттүбүт, ыксаан хаалбыт; хол., айдаантан, дьон ыгылытыытыттан эҥин). ☉ Растерянно, потерянно (чувствовать себя, напр., от шума, непривычной обстановки)
   Аар-маар, килээ-халаа буолан, аҕыстан тураахтаата эбээт кини киһи. Суорун Омоллоон
   Ыстапаан куоракка киирэн — хайдах эрэ аар-маар курдук буолан хаалла. А. Софронов
   Москва суруналыыстара, эчи үгүстэрин! Кыра ычалаах киһини аар-маар оҥорон кэбиһиэх курдуктар. А. Данилов