ж. 1. зоол. эриэн үөн (бороҥ дьүһүннээх дьаата суох көрүҥэ);2. хим. медянка (ук-суустаах алтан тууһуттан оҥоһуллубут от күөҕэ кырааска).

прил. 1. (содержащий соль) туустаах; солёная вода туустаах уу; солёные озёра туустаах күөллэр; 2. (приправленный солью) туустаах, туустаммыт; солёный суп туустаах мин; 3. (приготовленный впрок с солью) тууһаммыт; солёные огурцы тууһаммыт огурсу; 4. перен. разг. (остроумный, но грубоватый) туустаах-тумалаах, суустаах; солёное слово туустаах-тумалаах тыл.

өндөй диэнтэн көстө түһүү. Өттүк баттанна, Өндөх гынна, Үөннээх тыла Үөтэн барда, Суустаах тыла Субуллан барда. П. Ойуунускай
Онтон баара Эмискэ биирдэ Олохсуйбут тоҥ буорум Өндөх гына түһүөхпэр диэри Өрө дьиһигис гынна. С. Зверев
Лөкөй тойон Өспөх Баай тылларыгар үөһүн таба этитэн, өндөх гына түспүтэ. «Чолбон»

даҕ. Кими эмэ хайа эрэ өттүнэн хаарыйар суустаах, тарбааһыннаах, кыһыылаах (хол., тыл-өс). ☉ Язвительный, колкий, насмешливый (напр., о слове)
Кыыс да хаана-сиинэ уларыйда, урукку саҥарар куолаһыттан туспатык, хайдах эрэ эҕэлээх соҕустук саҥарда. А. Софронов
Кырдьаҕас киһиттэн түктэри майгыннаах, наһаа кырыктаах, аны үгэтэ-хоһооно, эҕэтэ суох сүгүн кэпсэппэт. Н. Лугинов
Мин кинини сөбүлээбэппин — мэлдьи эҕэлээх, элэктээх! Н. Габышев

даҕ.
1. Туус булкаастаах, туус амтаннаах, тууһаммыт. ☉ Содержащий в своём составе соль, с солью, солёный. Туустаах уу. Туустаах балык.
□ «Оҕолоор, — учуутал илиитин уунна, — бу туустаах күөл». И. Данилов
2. көсп. Ыыс-бурут тыллаах, абалаах, бэтэлээх. ☉ Язвительно-насмешливый
Тылгыт суустаах диэбиппэр — этииҥ туустаах диэтилэр. Күннүк Уурастыырап
Мин куорат сонунуттан саамай туустааҕын кэпсии турдахпына, кини биэстэ-алтата сыҥааҕырдаан айаҕа аппайда. «ХС»
♦ Туустаах тумус — киһини кыһытарабардар, ыыс-бурут тыллаах-өстөөх киһи. ☉ Человек, отличающийся злой насмешливостью, желанием уязвить
[Суодалба Уол саҥата] Абалаах айах айдаана иһилиннэ, Туустаах тумус Чугдаана иһилиннэ. П. Ойуунускай
Сорох туустаах тумустаахтар этэллэринэн, Болот аҕата суостаах тойоҥҥо дьаамсыгынан анаммытын иһин бэйэтин уолчааныгар, Болокко, махтаныахтаах эбит. Н. Заболоцкай
◊ Туустаах балык кор балык. Туустаах балык сиэтилэр

даҕ.
1. Санаатын иҥнибэккэтоллубакка этэр, сытыы-хотуу, килбигэ, толлугаһа суох. ☉ Бойкий, шустрый, резвый
Бу быраатым Бытааны уолчаана олус чобуо оҕо. И. Гоголев
Маайа …… урукку чобуо бэйэтэ сыппаан, хаҥыл бэйэтэ сымнаан, кэнэн баҕайытык туттан олорор. Н. Якутскай
Маннык чобуо оҕону эмээхсин үйэтигэр көрө илик. «ХС»
△ Сытыы, хотуулаах, суустаах (тыл). ☉ Острый, язвительный (о слове)
Дьүкээбил [киһи аата] тыаттан мас сүгэн иһэрин көрөн, ханнык эрэ чобуо тыллаах, аһаҕас айахтаах уолчаан: «Дьүкээбил, бу тугуҥ маһын сүктүҥ?» — диэн ыйытта. Н. Якутскай
Үөннээхтик көрбүт харахтаах, чобуо тыллаах-өстөөх, мэлдьи албыннык мичээрдиир киһи. В. Протодьяконов
Хотун наһаа кыыһырда, …… ордук чобуо тыллаах кыыска абарда, баран баттаҕыттан соһуон санаата. «ХС»
2. көсп. Сытыы биилээх, уһуктаах төбөлөөх (хол., быһах); уһуктаах уһун сытыы тумустаах (хол., көтөрү этэргэ). ☉ Острый, отточенный, остроконечный (напр., нож); с острым, длинным клювом (о птицах)
Уран ойууттан дьиэ сэргиир, Ыраахтан көстөр ол ойуу Суруллубут дьиэни симиир Чобуо өтүйэ тойугунуу. С. Данилов
Чуоҕур-эриэн тоҥсоҕой Чобуо тумса тобуйда. Күннүк Уурастырап. Дьэ эрэ, Чобуо хойгуом, Чоной эрэ, Чокуллуо буору Тоҕута күөргэллээн! С. Васильев
Мин чобуо сүгэм аттыбар Миигин күүтэр тэһийбэттии. Чэчир-80
ср. тув. шоваа ‘бойкий (ловкий, живой)’, монг. цовоо ‘смышлёный, проворный’

аат. Киһи (сүөһү) синньигэс биилиттэн буутугар диэри этин чааһын ойоҕос өттө. ☉ Бедро, бок человека, животного
Өттүкпэр баар быһыччабын ыллым. Т. Сметанин
Атыыр оҕус сиргэнэн, муостаны үлтү лүһүгүрэтэн, эркиҥҥэ өттүгүнэн сигэнэ туора туран кэбистэ. Эрилик Эристиин
♦ Өттүгүн охсунар — улаханнык (өмүрүөххэ диэри) соһуйар. ☉ Хлопнуть себя по бёдрам (напр., от удивления, неожиданности)
Үс төгүл Үөһүн таттаран Үөгүлээн баран, Өрүтэ көтөн Өттүгүн охсунна. П. Ойуунускай. Өттүгүн эрэ үлтү (тосту) түспэтэ — олус улаханнык үөрэн эбэтэр өһүргэнэн, охто сыста. ☉ Чуть не упал от неожиданности или большой радости
Сарсыарда сайылыкка тахсарга сүбэлэспиппитин ийэбэр иһитиннэрбиппэр, үөрэн өттүгүн эрэ үлтү түспэтэ. Далан
«Сахаҕын дуо?» — Дьөгүөрсэ үөрэн өттүгүн эрэ тосту түспэтэ. Н. Якутскай. Өттүгэр охсунар — бэйэтэ туһанар, сиир, уорар. ☉ Присваивает себе
Холкуос этин баһаарга атыылаан баран, икки мөһөөх харчыны өттүгэр охсуммута биллэн сууттаммыта. СГФ СКТ. Өттүккэр имнэн — туора дьоҥҥо көрдөрбөккө эрэ соһуччу тосхойбут дьолгор, үөрүүгэр, кыайыыгар үөр. ☉ Проявлять не заметные для других признаки удовлетворения, радости
[Нүһэр Дархан:] Биһиги аймах, иирбит бөрөлөрдүү, Сырааммыт саккырыы-саккырыы, Хабарҕабытын хадьырыстахпытына, Өстөөхтөрбүт көрө-көрө өттүккэ имнэнсиэхтэрэ. И. Гоголев
Маннык килбиэннээх дьиэҕэ соһуччу түбэспит дьон быһыытынан, кулгаахха сибигинэһэн кэпсэтэллэр, өттүккэ имнэнэллэр. Эрилик Эристиин
<Илии тутуурдаах> өттүк харалаах көр илии. Тыаҕа таҕыстарбын эрэ үксүгэр илии тутуурдаах, өттүк харалаах киирэбин. Ф. Софронов
Эгэлгэ булду дьаныһан эккирэтиһэр эрэ буоллаххына, илии тутуурданыаҥ, өттүк хараланыаҥ. Кэпсээннэр
Күбүрүнээтэргэ илии тутуурдаах, өттүк харалаах киирбит киһи, бука, урукку ыйааҕын көтүртэриэ этэ. М. Доҕордуурап
Санна сайаҕас, өттүгэ үүттээх киһи көр сарын. Көр бу, дьиэлээх киһи! Санныҥ сайаҕас, өттүгүҥ үүттээх киһи эбиккин! Көрдөххө үтүө бэйэлээх үрүҥ уҥуохтаах киһи эбиккин! Ньургун Боотур. Санна сайаҕас, өттүгэ үүттээх – ону-маны көрбүт-истибит дьахтар буолуо. Саха фольк.
◊ Өттүк баһа — өттүк үөһээ кырыыта. ☉ Головка бедра, верхний край боковой стороны тазобедренной кости
Абааһы мунду баҕадьытын буорга булкуйбут курдук муус боодулан ыстаанын өттүгүн баһыгар диэри өрүһүнэ тардынан кээспит. ПЭК ОНЛЯ III
Санныҥ үрдүгэр дылы Саргы-дьаалыҥ салалыннын! Өттүгүҥ баһыгар дылы Өрөгөй талбаҥ үрдээтин! П. Ойуунускай. Өттүк баттан — илиигинэн (икки эбэтэр биир илиигинэн) өттүккүн баттана тутун (сылайан эбэтэр дьоһумсуйан, киэмсийэн). ☉ Стоять, подбоченившись, подбочениваться
Хоппут киһи холобурунан Холун хамнатта, Хоҥкук гынна, Өтөрү көрдө, Өттүк баттанна. А. Софронов
Өттүк баттанна, Өндөх гынна, Үөннээх тыла Үөтэн барда, Суустаах тыла Субуллан барда. П. Ойуунускай
Остуол туорайыгар өттүк баттанан олорор киһи дьоһумсуйа туттан олорон кыргыттары доппуруостаан барбыта. С. Никифоров. Өттүк үүтэ — киһи самыытын ойоҕосторун оҥхойо. ☉ Вертлюжная впадина
Муус Солуонньай оҕонньор Өһөхтөөх хараҕынан Өттүгүм үүтүнэн Өтөрү көрүөхтүн. П. Ойуунускай