эстии көметүнэн сиэтии, сыба-аркалааһын (эстииттэн үөскүүр батгааһын күүһүн көмөтүнэн холбонуохтаах чаастары бэйэ-бэйэлэрин кытта ыга астаран силлиһиннэрии.)

"илии" (массыына, робот, араастаан тутар-хабар, эргитэр-урбатар оноһуу (манипулятор) үлэни быһаччы толорор (кырааскалыыр, тиэйэр, сүөкүүр, сыба-аркалыыр уо. д. а.) чааһа.)

даҕ. Кытаанах, ыарахан (хол., үлэ, олох туһунан). ☉ Тяжелый, трудный
Оо, хотон, хотон сыбаҕа! Оо, хас хамначчыт дьахтарга Муҥ-сор, кычырыын кыһалҕа Буолтай былыргы дьылларга?! Ф. Софронов

прил. сыбанан оҥоһуллубут, сыбааһын; лепной потолок сыбааһын үрүт.

только мн. 1. (лесные) сыбар; непроходимые дебри киһи сатаан сылдьыбат сыба-ра; 2. (глушь) түҥкэтэх сир; он заехал в такие дебри! кини олус түҥкэтэх сири булбут; # залезть в дебри наһаа дириҥэр киир.

сыһ., кэпс. Олус кэлтэгэйдээбэт курдук. ☉ Для обратного эффекта
Итинник сабырытан [үрдүн] тэлгэтии хотон сыбаҕын ардах, хаар уута суурайбатыгар көмөлөөх, итиэннэ үрүтү ыйааһынныы өсөһүннэри баттыыр буолан, хотон даҥа өһүөҕэ баттыырын чэпчэтэр. СГК ТҮЧ

I
аат. Хотон, балаҕан, дьиэ сыбаныллан турар сааҕа эбэтэр буора. ☉ Глина или навоз, которыми обмазывают хлев, юрту, дом
Балаҕан сыбаҕа кууран, кыым түстэр эрэ буруолаабытынан барар. Амма Аччыгыйа
Балаҕан өтөхсүйбүт: сыбаҕа дьуххаланан түспүт, түннүктэрэ аһаҕастар. Н. Якутскай
Иччитэх балаҕан диэки көрбүтүм, им-ньим, үрдүгэр үүммүт эрбэһиннэрэ тулаайахсыйбыттыы күкээриллэн, буор сыбаҕа кубарыйан олорор. Н. Заболоцкай
◊ Кур сыбах — саҥа буолбатах, өрдөөҥҥү, эргэрбит сыбах. ☉ Старая, несвежая обмазка
Уолаттар хотон кур сыбаҕын суллаан, чохчолуу-чохчолуу уматаллар, дьахталлар хотоннору сыбыыллар. Күндэ. Сыбах дьиэ — буорунан сыбанан оҥоһуллубут дьиэ. ☉ Мазанка
Хатыйыы талах олбуор сыыһа, буор сыбах дьиэлэр киниэхэ [тааҥкаҕа] ас буолуохтара дуо, барыларын оҕо оонньуурунуу үлтү хаамар. ДАЛ УуУоО. Сыбах оһох — титирик дьардьамаҕа истас өттүттэн туой буору сыбаан оҥоһуллубут саха оһоҕо. ☉ Деревянный камин с короткой прямой выходной трубой, обмазанный изнутри и снаружи глиной
Күөдэл-наадал таҥастаах ороҥҥо Маайака таҥаһы бүрүнэн сытар, атах ороҥҥо Макаар оҕонньор сытар, холумтаҥҥа чаанньык, сыбах оһох уоттаах. А. Софронов
Сыбах оһоҕун кэннин хараҥата субу таҥнары харбыахха айылаах барыҥныыр, сарбаҥныыр, холлоҕосторо, баҕаналара күлгэри уорҕатын курдук килбэлдьийэр. Суорун Омоллоон
ср. уйг. сувак, туркм. суваг, алт. шыбак ‘штукатурка’
II
аат. Мас умнаһа. ☉ Ствол дерева.
ср. карач.-балк. сабакъ, башк. һабак, кирг. сабах, ног. сабак ‘стебель’

1. дьуххалаа диэнтэн бэй., атын. туһ. Балаҕан өтөхсүйбүт: сыбаҕа дьуххаланан түспүт, түннүктэрэ аһаҕастар. Н. Якутскай
   Аҕыс салаалаах Аал Кудук мастара Алын силиһэ адаарыйбыт, …… Хатырыктыын дьуххаламмыт. С. Васильев
2. Таҥаскын уһул, сыгынньахтан, сыбыдахтан. ☉ Сбрасывать с себя одежду, оголяться
   Мин аргыһым, былҕайбыт кугас атыыһыт, симии эбэтэр тимир оһох иннигэр киирэн олорон, дьуххаламмытынан барар, ордук таҥаһын устуталаан кэбиһэр. В. Короленко (тылб.)

туохт. Көҥү баран ойдон, тохтон түс. ☉ Отваливаться, отпадать (кусками); разрушаться
Дьиэ сорох сирдэринэн сыбаҕа көҥүрүттэн түспүт этэ. Л. Попов
Суураллаахтыы турар дуу Суоһар хайа тулалаах, Көҥүрүттэ турар дуу Күбэй хайа бүүрүктээх Чочуллубут таас хайа Тулааһыннаах ойоҕостоох. С. Зверев
Сир сиҥнэн, көҥүрүттэн иһэрэ. Д. Апросимов

көр кэриҥэ
Биллэн турар, ыраахтааҕы Тайҕаттан киирбит көмүс барыһын төбө тыырбыт аҥаарын кэриҥин ылыа. Н. Якутскай
Биэрэстэ кэриҥин барбахтаабытын кэннэ кубалаҥ мастардаах куруҥ ортотугар саҥардыы сааҕынан сыбанан эрэр быыкаайык кыайах дьиэ оҕото көһүннэ. Күндэ
Мөһөөччүктээх бурдугун уонна да атын сээкэйин, чэ, барыта холбоон буут кэриҥин сүгэн дьиэтигэр, бурдугу ахтыбыт оҕолоругар тэбиммэт дуо, кини бэйэлээх. Н. Заболоцкай