сыллары диэнтэн хат.-күүһүр. Бухатыыр киһи кыыһырыыта сүрдээх эбит: улуу үрэх сүүрүгүн курдук көхсүн хаана кырылыы түстэ, уоһа-тииһэ хаҥха илин-кэлин бүргэтин курдук сылларыта тардан барда. ПЭК ОНЛЯ I
Дьахтар, эр киһи түөһүттэн анньынан, тиэрэ чинэрийээт — дьабадьытыттан харбаата, харса суох сылларыта анньыалаата. Болот Боотур
[Бурҕаллай] Бүтэй мөҥүрүөн мүһэлэри Бөкүнүтэ аста, Сыттык-сыттык сыалары Сылларыта быста! П. Тобуруокап

сыһ. Киэҥ сири сабардаан (тэний). ☉ На большом протяжении (распространиться)
Аһылык үүнүүтэ киэҥ тайааһыннаахтык мөлтөөбүт сылларыгар тииҥ наһаа мэнээктиир, көһөр. ТСКБ

дьүһ. туохт. Олус сантаҕар уонна улахан баҕайы көстүүлээх буол (киһи муннун этэргэ). ☉ Отличаться очень широкими ноздрями (о носе у человека)
Мунна сантарыттан улаханын, уоһа сылларыттан сүрүн. Болот Боотур

аатыр диэнтэн атын
туһ. Дьикти! Улахан саастаахха Оттомноох, өйдөөх аатырыллар, Оҕочоос оччугуй сырыттахха Акаары этим диэн ахтыллар, Кырдьар кырыыстаах сахтарга Кыһыл көмүстүү ахтарга Ол мэник, улдьаа сылларыҥ — Угуйа, ыҥыра тураллар. П. Тобуруокап

көр диэнтэн төхт
көрүҥ. Түбэһиэх хаһыаттары ылан кэрискэ көрөттөөтө. Н. Заболоцкай
Мин кинини гражданскай сэрии сылларыгар икки-үс төгүл саамай кытаанах, эппиэттээх уонна кутталлаах сорудахтары толоро сылдьарын көрөттөөбүтүм. ЛТК

аат. Туохтан эмэ араас сылтаҕы туруоран аккаастанааччы. ☉ Тот, кто умеет увиливать, уклоняться (напр., от работы)
Холкуоһунай тутул бастакы сылларыгар дьон олус күүскэ үлэлиирэ, харыстанан турааччы, үлэттэн куотунааччы диэн суоҕа. «Кыым»

өҕүлүннэр диэнтэн хай
аата. Кэлимсэ холбоһуктааһын суолугар тосту өҕүлүннэриини, Аҕа дойдуну фашизм хара дьайыттан араҥаччылыыр алдьархайдаах сыллары, ол сэрии кэннинээҕи күүрээннээх үлэни суруйааччы [Шолохов] бэйэтин илэ хараҕынан көрбүтэ диэн этэр өссө ордук. Софр. Данилов

сыһ. Үллэн тахсыбыт курдук, бөлтөйө сылдьар гына. ☉ Так, чтобы выступало наружу расплывшейся припухлостью
[Сүүлэ киирбит атыыр] моонньо силтэччи иһэн, мунна дарбайан, уостара сылларыттан …… иннэ соноон, кэннэ суптуйан хаалаахтыыр. Болот Боотур

сиэртибэлэн диэнтэн хай
аата. Ыал буолуу диэн үксэ сиэртибэлэнии. Оҕо, кэргэн, дьиэ туһугар. Н. Лугинов
Туора киһини өрүһүйээри бэйэни сиэртибэлэнии курдук хорсун быһыыны …… биһиги Аҕа дойду улуу сэриитин сылларыгар үгүһү көрдүбүт уонна иһиттибит этэ. «ХС»

аат. Уопсастыба олоҕо сокуоннарынан хааччыллар балаһыанньата. ☉ Законность
Социалистическай сокуоннаһы куруубайдык кэһии сылларыгар олоҕо суох буруйданан, хаайыллан хаалбыта итиэннэ суорума суолламмыта. «ХС»
Оройуоҥҥа сокуоннаһы бөҕөргөтүүгэ дьаһаллар ылыллаллар. «Кыым»
Сокуоннаһы токурутуу түмүгэр сымыйаҕа буруйданан биэс сыл сыылкаҕа ууруллан барбыт. КНЗ КАӨ