Якутские буквы:

Якутский → Русский

сыма

I уст. сыма (мелкая рыба, заквашенная в ямах, выложенных лиственничной корой).
II большой кожаный мешок (для перевозки и хранения вещей).

сыа-сым

очень вкусная и питательная пища; сыа-сым курдук сиэн кэбистэ он поел с большим удовольствием # сыа-сым курдук тут= относиться бережно и любовно к чему-л.

Якутский → Якутский

сыма

I
аат., эргэр. Былыр күһүөрү сайын мундуну буһаран баран дьаама хаһан, хатырыгынан эркиннээн баран симэн салгын киирбэт гына сабан, хаһааныллыбыта. Мелкая рыба (гольян озёрный), заквашенная в вырытых для этого ямах, выложенных лиственничной корой
[Баһылай:] Ама билигин баайын иһин, төрдө сытыйбыт сыма аһылыктаах дьон этилэр буолбат дуо? А. Софронов
Сыма, аһы хаһааныы, уһун кыһыны туоруур хаһааһы бэлэмнэнии биир суол көрүҥэ. Багдарыын Сүлбэ
Кэччэгэй баай амтаннааҕы аһаабат. Бэркэ таптыыр аһа сыма, собулҕа, бэс үөрэтэ, бутугас. АЕЕ ӨӨ
ср. эвенк. има, ороч., нан. хуму (һуму) ‘закопать в землю’
II
аат., эргэр. Улахан тирии мөһөөх, хааһах (малы-салы илдьэ сылдьарга уонна хаһаанарга аналлаах). Большой кожаный мешок для перевозки и хранения вещей
Бэйэтэ [Ньукулай оҕонньор] түөрт ассыыны ассыыннаан биэрэн баран, сиидэһин төттөрү уган кэбиһэр, онтон аҥаар табаҕы сыматыттан таһааран ыйаан биэрэр. Күндэ
Хамначчыт дьоннор Хааһаҕы хостооннор Хаһаны таһаардылар, Сыма иһиттэн Сыаны ороотулар, Үтэһэнэн үллэстэн үөмэхтэстилэр, Ыстыынан ылсан ырдаҥнастылар. С. Зверев
русск. сума

сыыс-сым

аат. Киһи туһалаах, суолталаах диэн көрөр бэрт кыра даҕаны бытархайа. Всякая мелочь, которой придаётся значение и находится применение с пользой
Онтон саҥата-иҥэтэ суох, «эмиэ тобох аспыт» диэххэ айылаах, хабдьыларын этин хоторон, сыыһы-сымы туора туппакка, минньигэстик саланан-салбанан, аһаан бүттүлэр, уостарын сотуннулар. Болот Боотур


Еще переводы:

сымалаа=

сымалаа= (Якутский → Русский)

уст. приготовлять сыма (см. сыма I).

битилик

битилик (Якутский → Русский)

1) перепонка (плавательная); 2) лямка; сыма битилигэ лямка перемётной сумы.

сымалаа

сымалаа (Якутский → Якутский)

туохт., эргэр. Сыманы хаһаан, сымата бэлэмнээ. Заготавливать сыма (см. сыма I), заквашивать мелкую рыбу
Бөрө Бүөтүр биир уоллааҕа балыксыт идэлээҕэ үһү, балыгын сорҕотун сымалыыра үһү. В. Протодьяконов
Былыр балыгы эрэ сымалаабаттар эбит. Байаҕантай улууһун I Игидэй нэһилиэгэр «Кус сымалаабыт» диэн кыстык баар. Багдарыын Сүлбэ

бычыахтат

бычыахтат (Якутский → Якутский)

бычыахтаа диэнтэн дьаһ
туһ. Тыккыратан-сыккыратан, Тыаһа-сыма суох түһэ сатаан дьэ самыыр... Күнү быһа бычыахтатан күүһүрэн иһэн Ах баран күлүү гынар, биитэр саатыыр. С. Тарасов

сымалааһын

сымалааһын (Якутский → Якутский)

сымалаа диэнтэн хай
аата. Сыма, сымалааһын, Саха сирин атын да оройуоннарыгар балай эмэ киэҥник тарҕана сылдьыбытын топонимика чахчылара эмиэ көрдөрөллөр. Багдарыын Сүлбэ

сымаһыт

сымаһыт (Якутский → Якутский)

аат.
1. Сыма аһылыктаах киһи. Человек, питающийся заквашенной рыбой
Бүлүү оройуона киэҥ буоллаҕына, оттон ити Мастаах түбэтин бу соторутааҥҥыга дылы арааран, сымаһыттар дойдулара диэн ааттыыр этилэр. «ХС»
2. сэнээн., эргэр. Быстар дьадаҥы буолан сыма эрэ аһылыктаах киһини сэнээн, үөҕэн этии (сороҕор сыма сыттааҕын иһин буолуо). Пренебрежительное прозвище бедняка, который питается только заквашенной мелкой рыбой (см. сыма I; часто человека так называют из-за исходящего от него характерного неприятного запаха)
Улахан куорат киһитэ ханнык эрэ сымаһыты кытта кэпсэтэ сылдьыам дуо? Софр. Данилов
«Бу сымаһыт, бу эрэйдээх, бу киибэс албан ааккын алдьаттаҕа абатын!» — дии-дии, Хачыкааты хайырҕастаах тайаҕынан түһэрбитинэн барар. Р. Кулаковскай

оллууруктуур

оллууруктуур (Якутский → Якутский)

солб. аат. Норуот ырыатыгар туттуллар ол диэн ыйар солбуйар аат формата. Форма указательного местоимения ол, употребляемая в народной поэзии
Хара үлэһит-хамначчыт Хааһах сыма сыстылар, Оһуордаах матаҕа состулар, Ойуулаах дьааһык тастылар. Оллууруктуур кэнниттэн Оһоокойдоон — оһоокой! С. Зверев

таймаар

таймаар (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Оргууй аҕай долгуччу хаамп (дьахтары этэргэ). Ходить плавно, медленно, плыть (о походке женщины)
Нина Петровна …… Таймаарбыт курдук устан, хос ортотугар тыаһа-сыма суох биирдэ баар буолбута. В. Яковлев

хаһааныы

хаһааныы (Якутский → Якутский)

хаһаан диэнтэн хай
аата. Сыма — аһы хаһааныы, уһун кыһыны туоруур хасааһы бэлэмнэнии биир суол көрүҥэ. Багдарыын Сүлбэ
Тууһаммыт, маринуйдаммыт тэллэйи алюминиевай, лаахтаах, туой иһиккэ хаһааныы доруобуйаҕа буортулаах. Г. Угаров

ыстыы

ыстыы (Якутский → Якутский)

ыстал 1 диэн курдук
Сыма иһиттэн Сыаны ороотулар, Үтэһэнэн үллэстэн үөмэхтэстилэр, Ыстыынан ылсан ыллаҥнастылар. С. Зверев
Хас биирдии ыстыы лэппиэскэҥ үгүс үлэни эрэйэр. С. Федотов
Дьиэлээх дьахталлар хоторбут эттэриттэн бэйэлэрэ ыстыыны да ылан сиэбэттэр. П. Ламутскай (тылб.)