омурт I диэнтэн хай
аата. [Тобохов:] Сып гыннара түһүөхпүн, саатар, биир омурдуута, биир таммахта. Төһө эрэ төбөм дьэгдьийэр, санаам көтөҕүллэр этэ. Л. Габышев
Киниэхэ рому кутан биэрбиттэрэ, онуоха кини үөрүйэх ахан киһи быһыытынан, оргууй аҕай хас омурдуутун амтаһыйан иһэрэ. Р. Стивенсон (тылб.)
Сылаас чэйи кыракыратык сыпсырыйбахтыы олорбут киһи… Оо, сатаатар биир омурдууну! Ю. Рытхэу (тылб.)

сой диэнтэн дьаһ
туһ. Куруускатын кырыыта олус итийбитин хаарынан сыһыары тутан сойутасойута иһэн сыпсырыйбахтыы …… олордо. Амма Аччыгыйа
Аттарбытын, ындыыларын түһэртээн баран, сыгынньахтаабакка сойута туруортаабыппыт. Далан
Тохсунньу томороон тымныыта …… Туҥуй итии тапталбын Долуой да сойутуоҥ суоҕа. С. Васильев
Итии-сылаас көрсүһүүбүт …… Дьоллоох кэмин уһатыма Солутума, сойутума. Дьуон Дьаҥылы

даҕ. Үөһээ өттүнэн сырыынньа, хаптайан көстөр (хол., киһи сүүһэ). ☉ Плоский и покатый в верхней части (напр., лоб)
Ол киһи нууччалыы тигиллибит мааны таҥастаах, ньылаҕар соҕус үрдүк сүүстээх, …… саар-тэгил уҥуохтаах хара бараан киһи этэ. Эрилик Эристиин
Уһун Уйбаан тиэрбэс курдугунан эриличчи көрбүт …… ньылаҕар сүүстээх …… үгүс лэбигирэс тыллаах-өстөөх киһи эбит. И. Никифоров
Оҕонньор …… үрдүк ньылаҕар сүүһүн мырчыһыннара-мырчыһыннара кыра нэлэгэр миискэттэн итии чэйи сыпсырыйбахтыы олордо. А. Кривошапкин (тылб.)

1. ыйыт. солб. аат. Ахсааны, кэми, кээмэйи, сыананы ыйытарга туттуллар тыл; хас. ☉ Сколько
   Окуопа хастан сытар бандьыыттар төһөлөрүн билбэккэ эрэ атаакалыыр букатын табыллыбат. Н. Якутскай
   Иван Васильевич холкуос төһө ырааҕын, төһө табалаах хас киһи төһөнөн бадахтаахтык кэлиэхтээхтэрин аргыый ыйыталаһар. Амма Аччыгыйа
   Ити дьарапылаан улахана төһө буолуой? Күндэ
   Хата, ат буола оонньуох, мин эйигин көлүйүөм, төһө таһаҕаһы тардар эбиккин, көрүөхпүт. И. Никифоров
2. сыһ. суолт.
3. Туох эмэ хайдах кээмэйдээх, кэриҥнээх буоларын, оҥоһулларын ыйытарга туттуллар тыл. ☉ В какой мере, степени, насколько, как
   Этэрбэстэрин төһө бэркэ кичэммиттэрэ эбитэ буолла? Амма Аччыгыйа
   [Чокуурап:] Төһө улаатабын да, соччо элбэхтик тиэхиньикэни туһанар кыахтанабын. С. Ефремов
   Снайпер «булда» тахсар, төһө кыраҕыта биллэр мүнүүтэлэрэ кэллилэр. Т. Сметанин
4. Туох эмэ сабыытыйаҕа сыһыаннаах кэми-кэрдиини, бириэмэни ыйытарга туттуллар тыл. ☉ Сколько (употр. для уточнения времени, связанного с чем-л.)
   [Наһаар] төһөнөн өр олордоҕун аайы, оччонон кини ынырыктаах суолга туруммутун өйдөөн баарта. Суорун Омоллоон
   Төһө өр маннык эрэйдэниэх муҥмутуй?! М. Доҕордуурап
   Отонньут курдук биирдии тонуктаһан, төһө бириэмэнэн кыракый оҥоойугу толороруҥ биллибэт. В. Яковлев
5. Туох эмэ ырааҕын-чугаһын ыйытарга туттуллар тыл. ☉ Сколько, насколько (употр. для выяснения, уточнения расстояния)
   «Төһө ыраах тэптим буолла» диэбиттии, ата аргыый хайыһан көрдө. Амма Аччыгыйа
   Кинилэр барар сирдэрэ төһө ырааҕын, хайдах сирдэринэн айанныахтарын кэпсэтэллэр. Т. Сметанин
   Оскуолаттан дьиэҥ төһө ырааҕый? КИИ СТ-2
   ◊ Төһө ахсаан аат тыл үөр. — предмет чопчу ахсаанын эбэтэр чыыһыланы бэлиэтиир ахсаан аат (саҥа чааһа) арааһа. ☉ Количественное числительное
   Төһө ахсаан аат чыыһыла өйдөбүлүгэр муҥура суох элбэх, ол эрээри күннээҕи кыһалҕаҕа, үгэс курдук, сүүс, тыһыынча иһинэн суоттанар. ФГГ СТ
   Төһө кыайаргынан көр кыайаргынан. Биһиги улуу омуктар үтүө үгэстэрин төһө кыайарбытынан батыһыахтаахпыт. М. Доҕордуурап
   Төһө кыалларынан көр кыалларынан. «Төһө кыалларынан түргэнник кэлэ сатыам этэ», Сэмэнчик чэйин сыпсырыйбахтыыр. Н. Якутскай
   Төһө сатанарынан көр сатанарынан. Кини сирэйин фашист диэки биирдэ да туппатаҕа, төһө сатанарынан киниттэн тэйиччи тутта сатаабыта. Суорун Омоллоон
   ср. тув. чеже, узб. неча, кирг. нече, нечен ‘сколько’