побуд. от сыымайдаа =.

совм.-взаимн. от сыымайдаа =.

I
аат.
1. Тугу эмэ тупсаҕайдык оҥорорго, айарга айылҕаттан бэриллибит талаан. ☉ Талант, дар, способность, особые природные данные
Чинчийээччи дьоҕура, син-биир худуоһунньук, поэт дьоҕурун кэриэтэ, киһи ахсын бэриллибэт. Софр. Данилов
Суруйар уонна саҥарар дьоҕурдар куруук бииргэ аргыстаспыт бэйэкэлэрэ буоллаҕа. Ф. Софронов
Ол айылҕаттан силис тардыбыт күндү бэлэҕи, ол дьоллоох дьоҕуру хайдах туһанан, туохха туттан улам сайыннаран иһэрэ дуу, төттөрү кэҕиннэрэн кэбиһэрэ дуу, киһиттэн бэйэтиттэн тутаахтааҕа өрүү саарбаҕа суох суол. «ХС»
2. Сатааһын, сатабыл. ☉ Умение, сноровка, опыт
Киһи бэйэтин дьоҕуругар ордук дьүөрэлээх идэни талан ыллаҕына, ол идэтинэн үлэлээн, дьоҥҥо, уопсастыбаҕа үгүс туһаны аҕалар буоллаҕына …… оннук киһини олоҕун суолун сөпкө булуммут киһи диэн ааттыыллар. Софр. Данилов
Ыларов эмчит быһыытынан теоретическай билиитэ татым, практическай дьоҕура кыра. Р. Баҕатаайыскай
Кини, бэрэссэдээтэл кириэһилэтигэр олорон баран, …… сыыйа үлэһиттэри дьоҕурдарынан, билиилэринэн-көрүүлэринэн көрөн, өрө-таҥнары сыымайдааһыны уларытыыны-тэлэритиини оҥортолообута. С. Никифоров
Саҥа Конституция этэринэн идэни, дьарык уонна үлэ көрүҥүн бэйэ аналыгар, дьоҕуругар, идэтийбит бэлэмигэр, билиитигэр, үөрэҕэр сөп түбэһиннэрэн итиэннэ уопсастыбаннай наадыйыылары учуоттаан талан ылар быраап буолар. ФММ ДьКС
3. Тугу эмэ гынарга сөптөөх кыах. ☉ Возможность, умение производить какие-л. действия
Уу хайа боруодаларын суурайар дьоҕура уларыйарынан сибээстээн, өрүс саҕаланар уонна түһэр сирдэрин диэки хочотун оҥоһуута уонна онно дьапталлар сөҥүүлэр тус-туспа састааптаах буолуохтаахтар. Г. Угаров
[Биһиги дойдубут] обороналанар дьоҕура өссө хаһан даҕаны бачча бөҕө, бачча эрэллээх буола илигэ. Л. Брежнев (тылб.)
II
дьоҕуран олор - хаһан да туруом суоҕа диэбиттии дьиппинийэн, олохтоохтук оҥостон олор. ☉ Сидеть, показывая всем своим видом, что не намерен сдвинуться с места
Тэлиэгэҕэ тобус-толору арбуһу тиэйбит биир киһи дьоҕуран, куорап иннигэр олорон иһэн, …… казахтыы ыллыы иһэр эбит. Эрилик Эристиин
Елбой нойон күндү түүлээҕинэн бүрүллүбүт үрдүк өйөнүүлээх олоппоско дьоҕуран олорон утуктуур. Пьесалар-1956. Тэҥн. дьуоҕар

тургут диэнтэн бэй
туһ. Хат сыымайдыам, тургутунуом Олоҕум хас хонуктарын. И. Гоголев

несов. 1. см. разобрать; 2. кого-что (отбирать) тал, сыымайдаа, араар; брать, не разбирая тала барбакка ыл.

сыалбардаа диэнтэн төхт
көрүҥ. Аркаша аргыый аҕайдык сыалбардаталаан тиийэн, кумахха батары түһэ сытар таастары өрө-таҥнары сыымайдаата. ДьИэБ

аах диэнтэн төхт
көрүҥ. [Михаил Иванович] дэҥҥэ ахтан аһарар бииргэ үөрэммит оҕолоро ханналарын ааҕыталаата. Н. Лугинов
Саша кумааҕыларын биир-биир ылан ааҕыталаата. М. Доҕордуурап
Урут ааҕыталаабыт хаһыаттарын төттөрүтаары сыымайдыы сылдьан, хаста эмэ ааҕыталыыр. Дьүөгэ Ааныстыырап

сыһ. Маарыннаһардык. ☉ Похоже, подобно
Дабыыт тыаҕа олорон унаардаах уһун түүннэр, атылыытык элэҥнэһэр күннэр усталарыгар сыаналаабыта-сыымайдаабыта баһаам. У. Нуолур
Элэһин — кумах, бэл диэтэр, бүрээттэр уонна биһиги фольклордарбытыгар кытта атылыытык киирэ сылдьар. Багдарыын Сүлбэ

көр бырта
[Уот Уһутаакы:] Күтүөт оҕобор, күн-айыы киһитигэр, хаана суох хаһаны, быччархайа суох быттаны аҕалан-хайаан аһатаа инибин. П. Ойуунускай
Сыаны сыымайдыыр, хаһаны хайытар, быттаны бысталыыр, кыһыл хаан кырааскалаах, улай хаан оҕунуохтаах быһах буолуохтун. МНН

туохт. Сыымайдаан сирбиккин хааллар, наар үчүгэйин эрэ тал. ☉ Отбирать лучшее, нужное, брать только отборное (напр., о ягоде). Отон өлгөмнүк үүммүт буолан сылҕайа сылдьан үргээтибит
монг. шилҕа, халх., бур. шалга