Якутские буквы:

Якутский → Русский

сэриилэһии

см. сэрии 1.

сэриилэс=

совм.-взаимн. от сэриилээ = воевать, сражаться с кем-л.

сэриилээ=

1) идти войной; совершать вооружённое нападение; сэриилээн ыл = завоевать кого-что-л.; 2) перен. разг. действовать сообща, совместно; кинилэр миигин бары сэриилээтилэр все сообща напали на меня.

Якутский → Якутский

сэриилэс

туохт. Сэриигэ кытын. ☉ Воевать, принимать участие в сражениях
Василий, уон алталаах-сэттэлээх уол, кыһыл бартыһааннарга холбоһон, сэриилэһэ барбыта. Амма Аччыгыйа
Бэҕэһээ куораты ылыы кэнниттэн — «Сахалар туйгуннук сэриилэһэллэр», — диэн батальон хамандыыра пуолка хамандыырыгар эппитин истибитим. Т. Сметанин
Бастыҥ суруналыыстар, суруйааччылар, ускуустуба үлэһиттэрэ бөрүөлэрин оннугар саа тутан сэриилэһэ барбыттара. «ХС»

сэриилээ

туохт.
1. Сэриинэн түс, сэриинэн киир. ☉ Идти войной, воевать
Төрөөбүт сирбитин Япония сэриилиир, Үөр иинэ тиргэтин Муораҕа иитэлиир. П. Тобуруокап
[Эдьиийэ:] «Оҕом сыыһа, булугас өйө сүрдээх ээ, Кырыыстаах ньиэмэс сэриилээбэтэҕэ буоллар, үөрэниэх киһи хааллаҕа», — диэн саныы турбахтаата. Айталын
[Данил оҕонньор оҕотун аармыйаҕа атаарарыгар:] Оокком, Германия урут да нуучча омугу сэриилээн кыайбатаҕа, аны да кыайыа суоҕа — диэбитин Ананий субу иһэн эмискэ өйдөөн кэллэ. М. Доҕордуурап
2. көсп. Көмөлөөн, кыттыһан кими эмэ утары охсус, суох гын. ☉ Действовать против кого-л. сообща, совместно с кем-л.
Итилэр иккиэн сэллиги төгүрүччү сэриилээн эмтээһин тус-туспа сүһүөхтэрэ буолаллар. КГМ ТСЫаЭ
Билигин, көтөр наһаа аҕыйаабытыттан көрдөххө, куспутун-хааспытын үнтү сэриилээн лаппа аҕыйаттыбыт ээ. «ХС»
◊ Сэриилээн ыл — сэриигэ хотон бэйэҥ былааскын олохтоо (куораттарга, дойдуга). ☉ Отвоевать, завоевать в сражениях (города, страны)
[Бадин:] Үрүҥ бандьыыттар этэрээттэрэ, Дьокуускай куораты сэриилээн ылан, Саха сиригэр Сэбиэскэй былааһы суулларар былааннаахтар. С. Ефремов
Мантан салгыы сарсыҥҥы күн Оренбург куораты сэриилээн ылар туһунан кэпсэтии аһылынна. Эрилик Эристиин
Дутов генерал, бэйэтин тулатыгар баайдары, муллалары, кулаактары, хараҥа казахтары сөрөөн соһуччу икки хонуктааҕыта Оренбуру сэриилээн ылан кэбиспитэ. Эрилик Эристиин

Еще переводы:

сражение

сражение (Русский → Якутский)

с. кыргыһыы, сэриилэһии.

битва

битва (Русский → Якутский)

сущ
кыргыһыы, сэриилэһии, кыдыйсыы

бой

бой (Русский → Якутский)

сущ.
кыргыһыы, охсуһуу, сэриилэһии,

война

война (Русский → Якутский)

ж. сэрии, сэриилэһии; Великая Отечественная война Аҕа дойду Улуу сэриитэ; гражданская война гражданскай сэрии.

таактыка

таактыка (Якутский → Якутский)

аат.
1. Сэриилэһии сатабыла, албаһа; сэриилэһии үөрэҕэ, ускуустубата. ☉ Наука о ведении боя, военная тактика
Бүгүҥҥүттэн ыла биһиги бары чаастарбытыгар таактыканы уларытарга. И. Гоголев
Сэриилэһии хаамыытыгар кыргыһыы таактыката эмиэ уларыйан, ордук тупсаҕай буолан испитэ. А. Данилов
Бэһис аармыйа ыстаабыгар үлэлии сылдьан кини [М.К. Аммосов] байыаннай дьыаланы уонна байыаннай таактыканы үөрэппитэ. П. Филиппов
Таһырдьа атах тыаһа иһиллэр. Ити байыаннай пехотнай училище үөрэнээччилэрэ …… таактыканы үөрэтэ бараллар. Т. Сметанин
2. көсп. Ханнык эмэ соругу ситиһэргэ туттуллар кыах-күүс, албас-ньыма бүтүннүүтэ. ☉ Совокупность средств, приёмов для достижения определённой цели, тактика
Куудараас [оҕус] таактыкатын уларытта, уҥуоҕунан намыһаҕын туһанар санаа киирдэ быһыылаах. Далан
Роман [тустуук] таактыкаҕа уонна тиэхиньикэҕэ биир да сыыһа-халты хамсаныыны таһаарбатаҕа. ПАК СБМ
Саахымакка таактыка — саахымат оонньуутун ньымаларынан — пиэскэлэри хамсатан, бөгүүрэлэри барыстаах сиргэ сайыннаран, атастаһан, комбинация оҥорон — стратегическай былааны олоххо киллэрии буолар. В. Панова (тылб.)

ааҥнааһын

ааҥнааһын (Якутский → Якутский)

ааҥнаа диэнтэн хай. аата. Ротшильд, рупоры илиитигэр ылан, хамаандалаабыта: «Добрынин группата, тоҕо ааҥнааһыны утары бар!» Ю. Чернов (тылб.)
[Индияҕа орто үйэлэргэ] кинээстэр бэйэ-бэйэлэрин кытта сэриилэһиилэрэ уонна сэриилээн ылааччылар ааҥнааһыннара үлэһит норуокка ынырык алдьархайы аҕалаллара. АЕВ ОҮИ

бырааһынньыктааһын

бырааһынньыктааһын (Якутский → Якутский)

аат. Бырааһынньыгы ылыы, бэлиэтээһин. ☉ Празднование
Ойуулар дьон олохторун: үлэлэрин-хамнастарын, сэриилэһиилэрин, бырааһынньыктааһыннарын, тутта сылдьыбыт предмэттэрин — туһунан кэпсииллэр. КФП БАаДИ

кыргыһыы

кыргыһыы (Якутский → Якутский)

аат. Утарыта көрсөн сэриилэһии, кыдыйсыы. ☉ Битва, сражение
Тыгын ити курдук аатыран олордоҕуна, …… сааскы көмүөлүнэн өрүс устун болуотунан нуучча сэриитэ кэлэн, кыргыһыы буолбут. Саха сэһ. II
Кырыктаах кыргыһыы, хааннаах хапсыһыы (өс ном.). Билиҥҥи киһи өйдөбүлүгэр сэрии, кыргыһыы сөп түбэспэт, киһи айылҕата ону утарар. Суорун Омоллоон

ыстыыктас

ыстыыктас (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Ыстыыгынан киирис, анньыс. ☉ Участвовать в штыковом бою
Токарев диэн биэлсэр көҕүлээһининэн, ыстыыктаһан туран, өстөөҕү чугуппуттара. В. Чиряев
Дьиэлэргэ киирэн көрүдүөргэ ытыалаһыы, хосторго ыстыыктаһыы, этээстэн этээскэ сэриилэһии. С. Васильев
Ыһыы-хаһыы, кыранаат дэлби тэбиитэ, ыга киирэн ыстыыктаһыы. «ХС»
2. көсп., кэпс. Тылла быраҕыс, саҥарсыс. хадаардас. ☉ Ссориться, пререкаться
Кэбис, Нарыйа, Лев Львовиһы кытта ыстыыктаспат буол. Далан

бой

бой (Русский → Якутский)

ж. 1. (сражение) кыргыһыы, сэриилэһии, охсуһуу; воздушный бой салгыҥҥа кыргыһыы; классовые бой кылаастар охсуһуулара; 2. спорт, күрэхтэһии, күрэс; 3. (часов, барабана) охсуу, тыас; 4. (ружья) тэбии; 5. (разбивание) үлтүрүтүү, алдьатыы; 6. собир. (битое стекло) үлтүркэй, бытархай; # взять с бою эрэйдэнэн ыл, сыралаһан кыай.