Якутские буквы:

Якутский → Русский

сүктүү

и. д. от сүгүн = уст. переезд невесты в дом жениха.

Якутский → Якутский

үҥүү-сүктүү

аат.
1. Үрдүк айыыларга дириҥ ытыктабыл, сүгүрүйүү. ☉ Поклонение духам, преклонение перед высшими божествами. Ыһыах ыһыыга маҥнай мифологияттан, итэҕэлтэн ситимнээх сиэр-туом силиктэрин толоруу, алгыһы алҕааһын, айыыларга, иччилэргэ үҥүү-сүктүү баһылыыр буолуохтаах. Саха фольк.
2. Кимиэхэ-туохха эрэ дириҥ ытыктабылы, тапталы биллэрэн сүгүрүйүү. ☉ Поклонение перед кем-л., уважение, почитание кого-л. 1697 сыллаахха Улуу Надомҥа Бонхор диэн арат сүүрүк ата кыайан-хотон, өрөгөйдөөбүт
Онтон бэттэх сүүрүк аты арбыыр «Уон тыһыынча үҥүү-сүктүү» диэн ырыа айыллыбыт. И. Федосеев
[Чацкай:] Үйэ да бөҕө эбит: наар хоолдьугу токутуу, Күн ыраахтааҕы аатыгар үҥүү-сүктүү. А. Грибоедов (тылб.)

Еще переводы:

хаптаҥнааһын

хаптаҥнааһын (Якутский → Якутский)

аат. Кимиэхэ эмэ албыннаһан, бэрт буола сатаан ньылаҥнааһын, үҥүү-сүктүү. ☉ Угодничество, подхалимство, льстивость
Киһини туох намтатарый? Кылгас сото буолбатах, Кылгас соно буолбатах, Хаптаҥнааһын, ньылаҥнааһын, Хараҥатык ымсыырааһын. И. Гоголев

кийиит

кийиит (Якутский → Русский)

невестка; сноха; кийиит дьахтар невестка; сноха; кийиит сүктүүтэ приезд невестки в дом мужа; кийиит буол = стать невесткой; стать снохой.

өй-мэйии

өй-мэйии (Якутский → Якутский)

аат.
1. Киһи толкуйдуур, өйдүүр дьоҕура. ☉ Ум-разум. Бу оҕо өйүн-мэйиитин көрүҥ!
□ Бар дьонноро өрүһүттэрэ үөрэммиччэ, Улуу Кудаҥсаҕа кэлэннэр, этэ-хаана эймэнийиэр диэри, өйө-мэйиитэ дөйүөр диэри ааттаһыы-көрдөһүү, үҥүү-сүктүү буолбут. Г. Угаров
Мин эн өйгөр-мэйиигэр дьиэ малын курдук буоллум. С. Ефремов
2. Өйдөөх-төйдөөх киһи, кыыл. ☉ Умница
Миитэрэй оҕонньор, дьэ өй-мэйии барахсан эбиккин. С. Данилов
Тииҥ даҕаны өй-мэйии буоллаҕа эбээт. А. Старостин
♦ Өй-мэйии хаата — өй хаата диэн курдук (көр өй)
Урут кини [Суонда] Аргыылабы өй-мэйии хаата диирэ. Софр. Данилов

сэтии

сэтии (Якутский → Якутский)

  1. аат.
  2. Көлөнү, сүөһүнү инники олох көлөҕө холбоон сиэтии. ☉ Тяга, прицепка за основной упряжью (напр., о табуне рогатого скота, лошадей). Бэрт Хара маннык эппит: «Үтүө убайым, ытык кырдьаҕаһым, мин эйигиттэн кэтит сэтии сиэтээри кэлбэтэҕим». Саха сэһ
    1977
    Хааһахтары хостуурга, Ханыы, сэтии туттарарга Алта хара таҥастаах Огдуобалыыр дьахталлар Кугас улан аттары Кудулуччу хаамтаран Кутурук көтөҕөн иһэллэр. С. Зверев
    Бороҕон Дьуоттуларга уһун үрбэ, кэтит сэтии илдьэ тахсан ыһыах ыһар санаалаахпын. «Чолбон»
    2
    көр ситии I. Хатыллыбыт эриэн сэтиитэ тардаҥҥын Хаппахчы хаҥас өттүгэр Тириитин таҥнары ыйаан хатаран, Уҥуоҕун баһын арааран Этин Иэйэхсиккэ анаан буһаттар. Саха нар. ыр. II
    Сэргэҕэ ытык дабатар тураҕас атыыр …… сиэлэ, кутуруга сиргэ тиийэ намылыйан, сабыс-саҥа өрүллүбүт кэтит эриэн сэтиинэн туомтуу баайыллан, утуктуу турар. Л. Попов
    Ити чэчир хахыйахтар икки ардыларыгар эриэн сэтиини тардыбыттар, онно таҥас уонна туос кыраһыннарын ыйаабыттар. Багдарыын Сүлбэ
  3. даҕ. суолт. Инники сүрүн көлөҕө биитэр айанныыр сэпкэ холбоммут. ☉ Прикреплённый, прицепленный к передней упряжи или ведущему транспорту
    Сэргэчээн, табаларын эргилиннэри тардан, сыарҕатыгар олоро түстэ, ньуоҕуһут буурун тайаҕынан буукка супту аста, сэтии сыарҕата тааска охсуллан лаһырҕаата. Болот Боотур
    Кэнниттэн сэтии баарсалара иһэллэрэ көстөр. Д. Токоосоп
    Бычыа буруйун боруостаан, нэһилиэгэр сэрии аҕай иннинэ моточчу уойан, миинэр атыгар сэтии аттаах төннүбүтэ. «ХС»
    ◊ Сэтии кулут эргэр. — былыр сахаларга: баай ыал кыыһа сүктэн барарыгар сиэтиллэн барыахтаах кулут-чаҕар киһи. ☉ В старину у якутов: батраки-челядь, которые отправляются с богатой невестой в дом жениха
    Баай ыал кыыһа эргэ сүктүүтүгэр сэтии кулутун оҕолору кытта эриэн ситиинэн моонньуларыттан баайан, акка холбонон сиэтэн бараллара эмиэ баара. БСИ ЛНКИСО-1994
    Сэтии кулут диэн эмиэ кыыһы кытта сиэтиллэн барыахтаах. «ХС»
итэҕэл

итэҕэл (Якутский → Якутский)

  1. аат.
  2. Тугу эмэ чахчы толорорго, туох эмэ чахчы буоларыгар эрэл. ☉ Вера (уверенность в чем-л., в исполнении чего-л.)
    Ол хоһооннорун хас биирдии устуруоката өстөөххө өһүөнүнэн, саҥа революционнай буурҕа өссө күүскэ күүдэпчилэнэригэр бигэ итэҕэлинэн тыынара. Софр. Данилов
    Мин күүһүм, Мин көтөр кынатым - Эн кыайыылаах кырдьыккын өйдүүрүм, Эн кэхтибэт кэрэ кэскилгэр итэҕэлим. С. Данилов
    Баһыыба! Петр Егорович! Эрэлгэр... Итэҕэлгэр... Хайаан да, хайаан да эн тылгын, эн баҕаҕын толоруом! Г. Колесов
  3. Бэйэ көнө суобаһынан, кыһамньытынан дьон билиниитин ылыы. ☉ Завоевание своей добросовестностью, искренностью признания людей
    Норуот үрдүк итэҕэлин ылан дьокутаат буолбута. М. Попов
    Булчуттар итэҕэллэрин ылан эрэр. И. Бочкарев. Урут итэҕэйэр дьоннорум, доҕотторум мин харахпар тоҕо эрэ итэҕэллэрин сүтэрэн эрэллэр. С. Ефремов
  4. Киһиэхэ көстүбэт тыыннар, күүстэр баалларыгар итэҕэйэн олоҕурбут өйдөбүллэр холбоһуктара, онно үҥүү-сүктүү; абааһыны, таҥараны о. д. а. дьиктилээхалыптаах күүстэри итэҕэйии. ☉ Религия; вера (в бога, злого духа и т. д.). Ойуун итэҕэлэ иччиттэн, абааһыттан куттанарга тиэрдэр
    Саха фольк. Абааһы-таҥара итэҕэлэ үүнэри-үөскүүрү хам баттыырын, умса миинэрин туһунан кэпсэтэ истибит. Амма Аччыгыйа
    Итэҕэл, абааһы туһунан сымыйа сэһэннэри тарҕатан, хараҥа дьон санаатын булкуйар. Н. Габышев
  5. Итэҕэйэр үгэскэ олоҕурбут үһүйээн. ☉ Суеверное предание, поверье
    Былыргы дьон итэҕэллэринэн, саҥа үүммүт ыйга харчы көөчүктээтэххэ, ол ый устата харчыҥ эбиллэ туруохтаах үһү. Н. Якутскай
    Индустар былыргы итэҕэллэринэн, Саҥа дьыл күн ким да кыыһыратымта сылдьыа суохтаах. Бастакы күн хайдах ааһар да, сыл бүтүннүүтэ оннук буолуо дииллэр. ДьДьДь
  6. даҕ. суолт. Киһи чахчы эрэнэр, эрэмньилээх. ☉ Верный, преданный; внушающий доверие
    Сылын аайы сүүрбэлии-отуттуу сүүһү итэҕэл дьоннорунан ыыта турбутум. Эрилик Эристиин
    ◊ Итэҕэл сурук эргэр. - дэбиэринэс. ☉ Доверенность
    Итэҕэл суругу биэрэбин. ПЭК СЯЯ
    Икки уолтан улахана итэҕэл суруктаах этэ. Н. Неустроев