сыһ. Сөҥнүк, хойуутук (саҥар). ☉ Густым, хриплым голосом (говорить). Сүөлэҥитик саҥарар

туохт. Биир атаххын атын атаҕыҥ үрдүгэр уур. ☉ Сидеть, закинув ногу на ногу
Дэлиһиэй кинээс, биллэрик оронугар сототун оллоонноон киэбирэ соҕус туттан, ыалдьыттары кытта сүөлэҥи куолаһынан кэпсэтэ олорор. Эрилик Эристиин
Олоҥхоһут атаҕын оллоонноон, сыҥаах баттанан олорон, былыргы дьон былдьаһыктаах быһылааннарын кэпсээн кэрэхсэтэн эрэр. Амма Аччыгыйа
♦ Оллоонноон олор — тугу да гыммакка таах олор. ☉ Ничего не делать, сидеть без дела
Тугу да гыммакка икки атаххын оллоонноон олорор буоллуҥ. Амма Аччыгыйа
Бурдуккун тарпакка, оллоонноон баран олорбуккун дии. Болот Боотур
Оҕонньор атаҕын оллоонноон олорбот, холкуоска бултуур. Ф. Софронов

туохт.
1. Сөҥ, сүөлэҥи куоласкынан бытааннык, ылыннарыылаахтык саҥар. ☉ Говорить густым низким голосом, медленно, внушительно
Наҕыл, нүһэр Уолан киһи куолаһа Оргууй аҕай сөҥүдүйэр. П. Тобуруокап
Кулуба аа-дьуо турда, куолаһын соното-соното сөҥүдүйдэ. И. Гоголев
«Ыл, Мэхээлэ Мэхээлэйэбис, ородобуой боротокуолун ааҕан биэр», — диэн сүр дьиппиэн, тыйыс куолаһынан сөҥүдүйдэ. ОИП Х
2. Дьиппиэр, тыйыс көрүҥнэн. ☉ Становиться мрачным, угрюмым
Оҕонньор сүгэһэрин түһэрбитэ уонна умса туттан сөҥүдүйэн турбахтаабыта. Далан
Владислав Леопольдович бэйэтин санаатыгар баттатан, сирэйэ-хараҕа сөҥүдүйбүт. Л. Попов
Хобороос улам сөҥүдүйэн, хаана-сиинэ ыараан барда. А. Сыромятникова

I
аат. Ыар түбэлтэ, иэдээн, алдьархай, өлүүлээх-сүтүүлээх, иэдээннээх турук. ☉ Беда, горе, несчастье, бедствие, напасть
Өлөр төрүөттээх, үлүгэр быалаах. (өс хоһ). Ким урут турбут улаханнык Дьоллоох олох туһун туойуҥ, Үйэ тухары үктүөн турбут Үлүгэри үргүтүҥ! А. Софронов
Кэтэҕэриин ороҥҥо быыс иһигэр ыар ынчык, мөлтөөбүт сүөлэҥи куолаһынан сөтөллөр саҥа иһиллэр. Бу айылаах үлүгэргэ Сэмэн эрэйдээх түбэһэ сытар. Эрилик Эристиин
ср. бур. үлигер ‘сказка; пример’
II
аат эб.
1. Предмет бэлиэтин, хайааһыны күүһүрдэн-күүркэтэн этиини көрдөрөр. ☉ Выражает эмоциональное усиление признака предмета и действия
Эмискэ сүрдээх үлүгэр тыас тоҕо барда. Софр. Данилов
Эчи да Эриэккэһин, Эриэнин эриэхсит, Муокаһын, Муудараһын үлүгэр! П. Тобуруокап
Билигин ити үлүгэр дойдулары сэриилээн кыайбыт судаарыстыба күүһүрдэҕэ дии. Г. Колесов
Һэ, аптаах маһынан охсубут курдук үлүгэр! И. Семёнов
Уолаттар уолуйаннар Үөмэхтэһии үлүгэрэ. П. Тобуруокап
2. Аат тыллары кытта этиллэр предмет үгүһүн көрдөрөр. ☉ С именами существительными выражает то, что предмет речи упоминается во множественном числе
Ньургуһун үлүгэри үргээбиттэр, Ньургуһуну суолга тамнаабыттар. С. Тарасов
Бу биһигини сиэри бөрө үлүгэр мунньуһунна ээ. Күндэ