I. беда, горе, несчастье, бедствие; напасть; үлүгэр бөҕө буолла разразилась страшная беда; 2. частица усил. выражает интенсивное усиление признака предмета или действия: күүстээх үлүгэр очень сильный; эмискэ үлүгэр слишком неожиданно; сотору үлүгэринэн в очень скором времени; ыксал үлүгэринэн с большой поспешностью; ый-хай үлүгэрэ буолла поднялся большой крик-шум; киһи билбэт үлүгэр уларыйбыт он изменился до неузнаваемости; саҥарпат үлүгэр он просто не даёт слова сказать; бачча (или итиччэ, оччо) үлүгэр а) такой (напр. сильный, умный, большой); б) так (напр. сильно, быстро, поспешно); баччалаах (или итиччэлээх, оччолоох) үлүгэр, маннык (или итинник, оннук) үлүгэр то * *же, что *бачча *(или итиччэ, оччо) үлүгэр с ещё большим усилением; бу (или ити , ол) үлүгэр а) вот такой вот (напр. сильный, умный, большой); б) вот так вот (напр. сильно, быстро, поспешно); төһө үлүгэр как много, сколько (напр. работать, говорить, прочитать); как долго, сколько (напр. ждать, искать, говорить); как, как сильно (напр. желать, хотеть чего-л.); төһөлөөх үлүгэр то * *же, что *төһө үлүгэр *с ещё большим усилением; хайа үлүгэрин как так; туох үлүгэрин что за...; туох үлүгэр что за такой; туох үлүгэрэй что это такое; хайа үлүгэрэй неужели, не может быть; күтүр үлүгэр очень большой, громадный.

I
аат. Ыар түбэлтэ, иэдээн, алдьархай, өлүүлээх-сүтүүлээх, иэдээннээх турук. ☉ Беда, горе, несчастье, бедствие, напасть
Өлөр төрүөттээх, үлүгэр быалаах. (өс хоһ). Ким урут турбут улаханнык Дьоллоох олох туһун туойуҥ, Үйэ тухары үктүөн турбут Үлүгэри үргүтүҥ! А. Софронов
Кэтэҕэриин ороҥҥо быыс иһигэр ыар ынчык, мөлтөөбүт сүөлэҥи куолаһынан сөтөллөр саҥа иһиллэр. Бу айылаах үлүгэргэ Сэмэн эрэйдээх түбэһэ сытар. Эрилик Эристиин
ср. бур. үлигер ‘сказка; пример’
II
аат эб.
1. Предмет бэлиэтин, хайааһыны күүһүрдэн-күүркэтэн этиини көрдөрөр. ☉ Выражает эмоциональное усиление признака предмета и действия
Эмискэ сүрдээх үлүгэр тыас тоҕо барда. Софр. Данилов
Эчи да Эриэккэһин, Эриэнин эриэхсит, Муокаһын, Муудараһын үлүгэр! П. Тобуруокап
Билигин ити үлүгэр дойдулары сэриилээн кыайбыт судаарыстыба күүһүрдэҕэ дии. Г. Колесов
Һэ, аптаах маһынан охсубут курдук үлүгэр! И. Семёнов
Уолаттар уолуйаннар Үөмэхтэһии үлүгэрэ. П. Тобуруокап
2. Аат тыллары кытта этиллэр предмет үгүһүн көрдөрөр. ☉ С именами существительными выражает то, что предмет речи упоминается во множественном числе
Ньургуһун үлүгэри үргээбиттэр, Ньургуһуну суолга тамнаабыттар. С. Тарасов
Бу биһигини сиэри бөрө үлүгэр мунньуһунна ээ. Күндэ

I
үлүк буолбут — кырдьан олус мөлтөөбүт, өлөрө чугаһаабыт. ☉ Дряхлый от старости
Үлүк буолбут киһи. ПЭК СЯЯ
Дьэ, Айталыынкуо …… Уолун баран үлүк буолан Хаалбыт эһэтиттэн Булан ылан тус хоту диэки Илдьэ баран истэ. А-ИМН ОЫЭБЫ
II
үлүк-сүлүк — чуолкай көстүбэт курдук хара, хараҥа. ☉ Чёрный, тёмный
Үлүк-сүлүк үөлэс. ПЭК СЯЯ
Хаан Дьаргыстай Арсын Дуолай дьиэтин таһыгар курулаан тиийэн кэлэн, дьиэтин үрдүн оройунан, үлүк-сүлүк үөлэһинэн дьөлө түһэн, состуогар кэлэн хорос гына анньылла түстэ. ПЭК ОНЛЯ II
Барык-бүдүк балаҕаннаах, Үлүк-сүлүк үөлэстээх, Куохарыма сэргэлээх, Таһылыма чааскылаах. Суорун Омоллоон

n. stock, share