Якутские буквы:

Якутский → Якутский

такай

туохт.
1. Кыһанан-мүһэнэн куруук үөрэтэ, сүбэлии сырыт. Постоянно находясь при ком-л., усердно учить, натаскивать кого-л.
Хоһоон суруйар уустук хомуһунугар Такайабын мин талааннаах ыччаты. С. Данилов
Оҕо аата оҕо, оҕоҕо үлэ чэпчэки соҕуһа тиксиэхтээх. Сыыйа үөрэтэн, такайан иһиллиэ. Н. Габышев
Хас күн ахсын Охоноон Туллайга аты сүүрдүү ис кистэлэҥнэрин кэпсиир, эппитин хос-хос такайар. И. Федосеев
2. Олус кыһанан-мүһэнэн, бүөбэйдээн тугу эмэ оҥор, бэлэмнээ. Делать, готовить что-л. с большим старанием, любовью
Дьаарай тарбах такайбыт, Эриэккэс илии тикпит Хаҥ дьабака бэргэһэ Ханыыланан бүппүтэ үһү, Доҕоттоор! С. Зверев
Сирдэрин дьаныардаахтык такайбыттар, тарбахтарынан тараабыттар, уунан сиигирдибиттэр, уоҕурдубуттар. И. Данилов
Хайыы-үйэ биэрэккэ киирэн тыытын сымалалыы, оҥоро, такайа, имэрийэтоморуйа сылдьар. «Кыым»

үөрэт-такай

туохт. Санааҕын ууран, кыһаллан туран кими эмэ туохха эмэ үөрэт, тугу эмэ өйдөтө сатаа. Усердно, заботливо учить кого-л. умуразуму
Бытырыыс курдук сиэннэригэр, оҕолоругар олох эридьиэһин үөрэтэ-такайа сылдьар үтүө үгэстээх киһи. Хомус Уйбаан
Оҕонньор үөрэтэр-такайар икки ардынан этэ-этэ, Дабыыты саннын таптайбахтаата. «ХС»
Бэл, бу кыракый Мишигин тымныйыа, ыалдьыа диэн кэрэйбэккэ, үөрэтэ-такайа таарыйа бэйэтин кытта илдьэ сылдьар. «Чолбон»

үһүй-такай

туохт. Кыһананмүһэнэн туохха эмэ уһуй, үөрэт. Старательно, заботливо учить, обучать кого-л. чему-л. [Уолум] мөлтөх буолбатаҕына сатанар, мантан ыла үһүйүөмтакайыам этэ буоллаҕа. Н. Абыйчанин

Якутский → Русский

такай=

разг. натаскивать (учить); уолун такайан булка үөрэппит он натаскал своего сына в охотничьем деле.


Еще переводы:

үөрэтии-такайыы

үөрэтии-такайыы (Якутский → Якутский)

үөрэт-такай диэнтэн хай
аата. Мөҕүү-хомуруйуу, үөрэтии-такайыы саҕаланнаҕа. Лаана истэригэр эрэ тиийэр. В. Гаврильева

үөрэтигэс

үөрэтигэс (Якутский → Якутский)

даҕ. Үөрэтэр, такайар дьүккүөрдээх. Направляющий, поучающий, наставляющий
Ааһан эрэр бу бэлиэр Өһүргэс эдэр сааһым Күүһүнэн өтөр кэлиэ Үөрэтигэс кырдьар сааһым. Р. Баҕатаайыскай

такайыы

такайыы (Якутский → Якутский)

такай диэнтэн хай
аата. Кэлин, үрдүк култууралаах дьон буоллахтарына, мин такайыыбын таба өйдүөхтэрэ уонна, хайа, махтана да санаа инилэр. С. Федотов
Үтүө сүбэһит, үөрэтээччи күннэтэ такайыытынан табаһыт идэтин уустуктарыгар үөрэнэн олохторугар, үлэҕэ бастакы путёвка аана аһыллар. «ХС»
Ыччаты кытта такайыы тылынан эрэ кэпсэтэри кини таптаабатын биһиги бары билэбит. Биһиги даҕаны эдэр сааспытыгар наһаа такайыыттан, мөҕөн-этэн үөрэтииттэн соччо үөрбэт этибит. «К»

наай диэн

наай диэн (Якутский → Якутский)

сыһыан холб. Такайан, көрдөһөн этэри көрдөрөргө туттуллар. Выражает настоятельную просьбу, наставление (ну пожалуйста, ни коим образом)
Наай диэн, түбэспиччэ эргэ тахсыма. Болот Боотур
Наай диэн, аккын ол иирээки уолга уларсаайаҕын. «ХС»

такайылын

такайылын (Якутский → Якутский)

такай диэнтэн атын
туһ. Хотун-хаан дьахтар эрээри [Орлова] …… эргэ таҥастаах оҕонньор иннигэр киирэн, кыра оҕоҕо дылы, сэмэни-суҥханы истэн, такайылла олороруттан кыбыстан, эттээх сирэйэ өссө үллэ кытарда. Софр. Данилов

сүбэһит-амаһыт

сүбэһит-амаһыт (Якутский → Якутский)

аат. Тугу эмэ сүбэлээн биэрэр, үөрэтэр-такайар киһи. Советчик
Өлөөнө эмээхсин, ынах ыы сылдьан дэҥнэммитигэр бөһүөлэк ыала бары эмчит-томчут, сүбэһит-амаһыт буолбуттара. Н. Якутскай
Итиэннэ дьэ миигин, баҕар, Эдэрдэр хааһахха хаайдыннар, Ама, куһаҕан буоллаҕай Сүбэһит-амаһыт ааттанар. Баал Хабырыыс
Луохтуур этэринэн, сүбэһитинэн-амаһытынан, үөрэтээччинэн-уһуйааччынан кини буолбакка, биһиги буолуохтаахпыт. М. Доҕордуурап

такалын

такалын (Якутский → Якутский)

такай диэнтэн атын
туһ. Ыраас ырыа үөрэҕэр Татыйыктан такалларым, Олох күүрээн күргүөмүгэр Уйус тыалтан уһулларым. С. Данилов
Сорсуннаах сонордьут кыраһа суругун ааҕары, тайҕа таабырыннарын таайары ийэтин уоһахтаах үүтүттэн иҥэриммитэ, борбуйун көтөҕүөҕүттэн аҕатыттан такаллыбыта. «ХС». Уоллаах кыыс бэрт номоҕон, кырдьаҕастарга кынчарыллыбат гына такаллыбыт, төрүт дьон оҕолоро буолаллар. П. Ламутский (тылб.)

уһуй-үөрэт

уһуй-үөрэт (Якутский → Якутский)

туохт. Ким эмэ дьоҕурун сайыннар, оннук кыаҕы биэр, оннук иит, такай. Развивать чьи-л. способности, создавать для этого условия, учить, просвещать кого-л.
Олохтоох сахалары кытта ол үүнээйилэрин эккэ, үрүҥ аска тиийэ атастаһан, сахалары үүнээйини дэлэччи үүннэрэргэ уһуйаллара-үөрэтэллэрэ. ФГЕ СТС

наказ

наказ (Русский → Якутский)

м. 1. (наставление) этии, такайыы; помнить наказ отца аҕаҥ этиитин өйдөө; 2. (документ) наказ; наказ избирателей быыбардааччылар наказтара.

куолуһут

куолуһут (Якутский → Якутский)

аат.
1. Сокуонньут, быраабылалары, куолуну, үгэстэри, сиэримайгыны билээччи. Законник, знаток правил и обычаев
Дьон куолуһут, сокуонньут буолан эрэллэр. Болот Боотур
Чэ, ээх, үчүгэй, өйдөөх, куолуһут киһи буоллаҕыҥ, дириҥник хорутан эн миэхэ сокуон ааҕыма. Болот Боотур
Оля Попова уҥуоҕунан кыра, оттон тылынан, куолуһутунан сүрдээх. Н. Якутскай
2. сөбүлээб. Үөрэтэрин-такайарын таптыыр киһи, өйдөөҕүмсүйэр киһи. Любитель поучать, наставлять
Эмиэ куолуһут барахсан көстүбүккүн. М. Доҕордуурап
Попов сүүнэ куолуһут, мөккүһүүк, тарбааһыннаах тыллаах. Н. Габышев